Bolalar uchun ijtimoiy tarmoqlar yopiladimi? Qozog‘iston bosh vaziri shov-shuvli rejani ochiqladi

Markaziy Osiyo hududida raqamli xavfsizlik va voyaga yetmaganlarni internetdagi zararli kontentdan himoya qilish bo‘yicha misli ko‘rilmagan qat’iy tashabbus ilgari surilmoqda. Qozog‘iston hukumati mamlakatda 16 yoshga to‘lmagan fuqarolarning yirik onlayn-platformalar hamda ijtimoiy tarmoqlardagi shaxsiy profillarini vaqtincha bloklash imkoniyatini ko‘rib chiqmoqda.

Mazkur shov-shuvli ma’lumotni respublika Bosh vaziri Oljas Bektenov parlament (Qurultoy) deputatlarining rasmiy so‘roviga yo‘llagan javobida ma’lum qildi.

O‘tish davri va hisoblarni to‘xtatish: Yangi qonun loyihasi tayyor

Hukumat rahbarining ta’kidlashicha, bolalar xavfsizligini ta’minlashga qaratilgan yangi mexanizmlarni joriy etish bosqichma-bosqich amalga oshiriladi:

• Moslashish muddati: Yangi qat’iy talablarga moslashish maqsadida maxsus o‘tish davri belgilanadi;

• Profillarni vaqtincha to‘xtatish: Aynan shu muddat davomida 16 yoshga to‘lmagan foydalanuvchilarning akkauntlari faoliyatini vaqtinchalik to‘xtatib turish (blokirovka qilish) rejalashtirilmoqda;

• Qonunchilikdagi o‘zgarishlar: Hukumat tomonidan «Onlayn-platformalar va onlayn-reklama to‘g‘risida»gi amaldagi qonunga tegishli tuzatishlar paketi ishlab chiqilgan bo‘lib, ayni damda u parlament deputatlari tomonidan ko‘rib chiqilmoqda.

Yoshni tekshirish qanday bo‘ladi? Sun’iy intellekt va platformalar vositalari

Parlament tomonidan tegishli o‘zgarishlar rasman ma’qullanganidan so‘ng, foydalanuvchilarning haqiqiy yoshini aniqlash (verifikatsiya) bo‘yicha qat’iy texnik reglament tasdiqlanadi:

• Ichki algoritmlar: Yosh chegarasini nazorat qilishda tarmoqlarning o‘ziga xos dasturiy vositalari ishga solinadi;

• Sun’iy intellektdan foydalanish: Tarmoqlardagi yosh filtrlari zamonaviy sun’iy intellekt (AI) texnologiyalari yordamida kuchaytiriladi;

• Faoliyat tahlili: Foydalanuvchining sahifasidagi harakatlari, kuzatuvlari va e’lon qilayotgan kontentini chuqur tahlil qilish orqali real yosh aniqlanadi.

Xalqaro gigantlar bilan hamkorlik

Hukumat bu jarayonda xalqaro internet maydonlari bilan to‘g‘ridan to‘g‘ri muloqot olib borishni rejalashtirgan:

• Oljas Bektenov normativ hujjat loyihasi internet-platformalarning (Meta, TikTok va boshqa yirik tarmoqlar) mahalliy vakolatxonalari bilan oldindan to‘liq muvofiqlashtirilishini ta’kidladi;

• Bu tashabbus nafaqat raqamli maydonda voyaga yetmaganlarni himoya qilish, balki onlayn-reklama va qonun ustuvorligini yangi bosqichga ko‘tarishga qaratilgan.

Qozog‘istonning ushbu tajribasi va qabul qilinajak qonunchilik mexanizmlari butun Markaziy Osiyo mintaqasi, jumladan, O‘zbekistonda ham bolalarning internetdagi xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha bo‘lajak islohotlar uchun muhim namunaga aylanishi mumkin.