Qozog‘istonda «Yandeks» xizmati “quladi”: Raqamli bog‘liqlik qanday oqibatga olib keldi?

Qozog‘iston aholisi millionlab foydalanuvchilar kundalik murojaat qiladigan «Yandeks» raqamli ekotizimi servislarida kuzatilgan ommaviy va keng ko‘lamli nosozliklarga duch keldi. Muammolar mahalliy infratuzilma bilan emas, balki Rossiya hududida joylashgan markaziy data-markazlarning shikastlanishi bilan bevosita bog‘liq.

Mazkur nosozlik nafaqat oddiy yo‘lovchilar va mijozlarga, balki minglab taksi haydovchilari hamda kuryerlar faoliyatiga ham jiddiy zarba berdi.

Qaysi xizmatlar to‘xtab qoldi yoki uzilish bilan ishlamoqda?

Qozog‘iston hududida kompaniyaning deyarli barcha ommabop yo‘nalishlari faoliyati izdan chiqdi:

• «Yandeks Go»: Taksi chaqirish xizmati butunlay ishlamay qoldi yoki jiddiy uzilishlar bilan harakat qildi;

• Yetkazib berish to‘xtadi: «Yandeks Yeda» va «Yandeks Lavka» ilovalarida ovqat va mahsulotlarga buyurtma berish imkonsiz bo‘lib qoldi;

• Moliyaviy qiyinchiliklar: «Yandeks Pey» orqali to‘lovlarni o‘tkazish va pul o‘tkazmalarini amalga oshirishda uzilishlar yuz berdi;

• Aqlli texnologiyalar va musiqa: «Alisa» ovozli yordamchisi, «Yandeks Muzika» va aqlli uy qurilmalari ham buyruqlarni bajarmay, nobarqaror holatga keldi;

• Haydovchi va kuryerlar noroziligi: Taksi haydovchilari hamda kuryerlar yangi buyurtmalarni qabul qila olmayotganini, texnik qo‘llab-quvvatlash xizmati esa javob bermayotganini ma’lum qilishdi.

Sabab nimada? Rossiyadagi uchta hudud data-markazlari shikastlangan

Foydalanuvchilarning shaxsiy ma’lumotlari Qozog‘iston ichidagi serverlarda saqlanishiga qaramay, umumiy hisoblash arxitekturasi tarmoqlangan tizimga asoslangan:

• Data-markazlarning to‘xtashi: Ma’lumotlarga ko‘ra, uzilishga «Yandeks»ning Rossiyadagi — Ryazan, Kaluga va Vladimir viloyatlaridagi data-markazlari infratuzilmasiga yetkazilgan shikastlanishlar sabab bo‘lgan;

• Kaskadli qulash: Server markazlaridan biri butunlay to‘xtatilgan va bu o‘z-o‘zidan xalqaro miqyosda zanjirli uzilishlarni keltirib chiqarib, Qozog‘iston bozoriga to‘g‘ridan to‘g‘ri ta’sir ko‘rsatgan;

• Vazirlik tasdiqladi: Qozog‘iston Raqamli rivojlanish vazirligi mahalliy serverlar odatdagi rejimda ishlayotganini, biroq muammo aynan xorijiy infratuzilmaga bo‘lgan yuqori qaramlik oqibatida yuzaga kelganini rasman tasdiqladi.

Qaramlik masalasi va mutaxassislar xavotiri

Kompaniya vakillari xizmatlarni tiklash bo‘yicha ishlar olib borilayotganini, ammo to‘liq barqarorlashish muddatlari hozircha noma’lumligini bildirmoqda:

• Bozorning nozik nuqtasi: Yuz bergan ushbu hodisa Qozog‘iston raqamli bozoridagi jiddiy muammoni — kundalik hayotiy xizmatlar Rossiya texnologik tarmoqlariga haddan tashqari chambarchas bog‘lanib qolganini yaqqol ko‘rsatib qo‘ydi;

• Kelgusi xavflar: Tahlilchilar to‘liq mustaqil raqamli infratuzilma ta’minlanmas ekan, xorijdagi texnik va infratuzilmaviy muammolar fonida bunday ommaviy uzilishlar kelgusida ham takrorlanishi mumkinligidan ogohlantirmoqda.