Bokuda maktablardagi ro‘mol taqiqi ortidan norozilik namoyishlari davom etmoqda

Ozarbayjon poytaxti Boku shahrida va mamlakatning qator hududlarida maktab o‘quvchilari uchun diniy liboslar, xususan, hijob o‘rashni cheklovchi yagona qoidalarning joriy etilishi jiddiy ijtimoiy e’tirozlarni keltirib chiqardi. «Dejurniy po SNG» kanali va OAV ma’lumotlariga ko‘ra, yuzaga kelgan vaziyat mamlakatning dunyoviy boshqaruv modeli bilan jamiyatda diniy muhit ta’sirining kuchayishi o‘rtasidagi keskin qarama-qarshilikni ochib berdi.

Vaziyat ayniqsa 12 oktyabrdan boshlab qizlarning darslarga kiritilmasligi fonida avj oldi va qisqa muddat ichida ko‘cha namoyishlariga aylanib ketdi.

Norozilik markazi va maktab boykoti

Eng keskin va ommaviy qarshiliklar Boku shahrining Balaxani qo‘rg‘onida joylashgan 69-sonli maktab atrofida kuzatildi:

• «Hijob — ta’limga to‘siq emas!»: E’tiqodli ota-onalar va fuqarolik faollari ko‘chalarga norozilik plakatlari bilan chiqib, maktab ma’muriyati hamda davlat cheklovlariga qarshi chiqdilar. Ular bunday cheklovni davlatning shaxsiy va oilaviy hayotga asossiz aralashuvi sifatida baholamoqda;

• O‘quvchilarning dars boykoti: Darslardan chetlatilgan ro‘molli qizlarga birdamlik bildirish maqsadida yuzlab boshqa o‘quvchilar ham maktabga borishni vaqtincha to‘xtatib, boykot e’lon qilishdi;

• 37 kishi qo‘lga olindi: Ozarbayjon Ichki ishlar vazirligi tarqatgan bayonotga ko‘ra, jamoat tartibini qo‘pol ravishda buzish va noqonuniy aksiyalar uyushtirishda ayblanib 37 nafar shaxs qo‘lga olingan va hibsga olingan. Holat yuzasidan jinoiy ish qo‘zg‘atilgan.

Mojaroning asl sabablari: Tashqi ta’sirmi yoki ichki omil?

Ekspertlar va siyosiy kuzatuvchilar yuzaga kelgan qarshiliklarning mohiyatini turlicha baholamoqda:

• Tashqi aralashuv dalillanmagan: Dastlab ilgari surilgan «tashqi buyurtma» yoki «tashqaridan qilingan fitna» versiyalari hozircha o‘z isbotini topgani yo‘q;

• Ichki diniy muhitning faollashuvi: Tahlilchilar vaziyatni ichki ijtimoiy jarayonlar bilan izohlamoqda: Ozarbayjondagi rasmiy diniy tashkilotlar maydonning faqat ma’lum qismini nazorat qiladi, norasmiy jamoalar, mustaqil voizlar va transmilliy diniy tarmoqlarning yoshlar orasidagi ta’siri esa sezilarli oshib bormoqda;

• Yosh avlod nazorati va dunyoviylik siyosati: Hukumat bu cheklovni maktablarni diniy safarbarlik maydoniga aylanishining oldini olish va ta’lim dargohlarining dunyoviyligini saqlab qolish vositasi deb bilmoqda.

Davlat va jamiyat: Murosa yo‘li topiladimi?

Rasmiy Boku maktablarda diniy atributikani cheklash orqali ijtimoiy qarashlar va siyosiy normalar shakllanadigan ta’lim muhitida diniy guruhlashishning oldini olmoqchi. Biroq dindor fuqarolar ta’lim olish huquqi bilan vijdon erkinligi bir-biriga qarama-qarshi qo‘yilmasligi kerakligini ta’kidlamoqda.

Hozirgi vaqtda politsiya kuchlari maktablar atrofidagi xavfsizlikni kuchaytirgan, jamiyat vakillari esa vaziyatni yanada keskinlashtirmasdan, o‘quvchi qizlarning ta’limga qaytishini ta’minlaydigan murosali yechim kutmoqda.