O'zbekiston hukumati soliq qonunchiligini keng ko'lamda yangilashga kirishmoqda. 25 dekabr kuni Shavkat Mirziyoyev imzolagan hujjatga ko'ra, 2026 yil 1 apreldan boshlab respublikada aksiz solig'ining yangi stavkalari kuchga kiradi. O'zgarishlar yoqilg'i-moylash mahsulotlaridan tortib oziq-ovqat segmentigacha bo'lgan ko'plab iste'mol tovarlariga ta'sir qiladi. Bu haqda upl.uz xabar beradi.
Eng katta e'tibor neft mahsulotlari va gaz bozoriga qaratildi: bu yo'nalishda stavkalar o'rtacha 7% atrofida o'sadi. Ishlab chiqaruvchilar uchun AИ-80 va undan yuqori markali benzinning bir tonnasiga aksiz 375 000 so'mdan 402 000 so'mga ko'tariladi. AИ-91 bo'yicha ham shunga yaqin o'zgarish bor: 335 000 so'm o'rniga 360 000 so'm. Aviatsiya kerosini (sintetik turlaridan tashqari) uchun stavka 300 000 so'mdan 321 000 so'mga oshadi.
Dizel yoqilg'isida ham soliq bosimi kuchayadi: standart dizelning bir tonnasi 385 000 so'mgacha yetadi. “Eco” markali ekologik toza dizel esa avvalgi 325 000 so'm o'rniga 348 000 so'mdan soliqqa tortiladi.
Yoqilg'ini AYoQShlarda sotib oladigan haydovchilar ham yangilangan aksizlarni sezadi. Apreldan AИ-80 benzini uchun chakana aksiz bir litrga 525 so'mdan 562 so'mga chiqadi. Yuqori oktanli AИ-91 benzini bo'yicha stavka 470 so'mdan 505 so'mga ko'tariladi.
Gaz bozorida ham indeksatsiya bor: siqilgan gazning bir kub metri uchun aksiz 750 so'mdan 805 so'mga oshadi. Suyultirilgan gaz realizatsiyasi esa 562 so'm/litr (yoki 1 070 000 so'm/tonna) miqdorida soliqqa tortiladi. Shu bilan birga, tabiiy gaz bo'yicha fiskal yuklama 12% darajasida o'zgarishsiz qoldiriladi.
Parallel ravishda alkogolsiz ichimliklar va yengil tamaddilar segmentida ham “o'yin qoidalari” yangilanadi. Endi shakarli ichimliklarga aksiz miqdori ichimlikning 100 millilitridagi shakar konsentratsiyasiga bog'lanadi: 5 grammgacha bo'lsa — 500 so'm/litr, 5–10 gramm oralig'ida — 515 so'm/litr, 10 grammdan oshsa — 535 so'm/litr. Qattiq talab ham bor: qadoqda tarkib ko'rsatilmasa, avtomatik tarzda maksimal stavka qo'llanadi.
Shakar o'rnini bosuvchi moddalar qo'shilgan ichimliklar bo'yicha keskin sakrash qayd etildi: aksiz 300 so'mdan 500 so'm/litrga ko'tariladi. Energetik ichimliklar ishlab chiqaruvchilari uchun oshish 7,5% bo'lib, amalda 2150 so'm/litrni tashkil etadi.
Bahorgi yangiliklar yana bir yo'nalishda ham tarixiy qaror olib keldi — kartoshka chipslariga ilk bor aksiz joriy etiladi. Iste'mol qadoqlarida sotiladigan yupqa kesilgan kartoshkadan tayyorlangan qovurilgan yoki quritilgan mahsulotlar ushbu toifaga kiradi. Stavka 15 000 so'm/kg etib belgilandi va u mahalliy ishlab chiqaruvchilar hamda importchilarga birdek tatbiq qilinadi.
Qayd etilishicha, O'zbekiston Markaziy Osiyoda progressiv “shakar solig'i”ni joriy qilgan dastlabki davlatlardan biri bo'ldi. Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti bunday mexanizmni semirish va diabetga qarshi samarali choralar qatorida ko'radi, mamlakatda esa yig'iladigan mablag'lar aholini sog'lomlashtirish jamg'armasini rivojlantirishga ham yo'naltirilishi rejalashtirilgan.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
