Avgustdan «bola puli» kimlarga to‘xtaydi? Yangi shart ochiqlandi
2026 yil fevral oyida bolalar nafaqasi yoki moddiy yordam tayinlangan ayrim oilalar uchun olti oylik muhlat yakunlanmoqda. Avgustdan to‘lovlarning davom ettirilishi oiladagi mehnatga layoqatli a’zolarning rasmiy bandligiga bog‘liq bo‘ladi.
Biroq bu o‘zgarish barcha nafaqa oluvchi oilalarga birdek tatbiq etilmaydi. To‘lovlar avtomatik ravishda ommaviy to‘xtatilmaydi — har bir oilaning Ijtimoiy reyestrdagi toifasi va bandlik holati alohida tekshiriladi.
Nega aynan avgust muhim oyga aylanmoqda?
Prezidentning 2025 yil 26 dekabrdagi PF-258-sonli farmoniga asosan, 2026 yil 1 fevraldan O‘zbekistonda yagona Ijtimoiy reyestr ishga tushirildi.
Unda oilalar ijtimoiy-iqtisodiy holatiga qarab uch toifaga ajratiladi:
«davlat ta’minotidagi oila»;
«kambag‘al oila»;
«kambag‘allik chegarasidagi oila».
Yangi tartibga muvofiq, «kambag‘al oila» toifasidagilarga bolalar nafaqasi yoki moddiy yordam dastlab olti oyga, mehnatga layoqatli a’zolarni rasmiy band qilish sharti bilan tayinlanadi.
Fevral oyida to‘lov olishni boshlagan oilalar uchun olti oylik davr fevral–iyul oylarini qamrab oladi. Demak, avgustdan ularning bandlik shartini bajargan-bajarmagani hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi.
Agar oiladagi mehnatga layoqatli a’zolar rasman band qilingan bo‘lsa, to‘lov qo‘shimcha arizasiz davom ettiriladi.
Qaysi oilalarning nafaqasi to‘xtatilishi mumkin?
Asosiy xavf Ijtimoiy reyestrda «kambag‘al oila» sifatida qayd etilgan, ammo mehnatga layoqatli a’zolarining rasmiy bandligi ta’minlanmagan oilalarga taalluqli.
To‘lov quyidagi holatlarda davom ettirilmasligi mumkin:
mehnatga layoqatli a’zo olti oy davomida rasmiy ishga joylashmagan bo‘lsa;
rasmiy tadbirkorlik yoki o‘zini o‘zi band qilish faoliyatini yo‘lga qo‘ymagan bo‘lsa;
bandlik organi taklif qilgan maqbul ishni ikki yoki undan ortiq marta sababsiz rad etgan bo‘lsa;
elektron tizimlarda uning rasmiy bandligi tasdiqlanmasa.
Ishga joylashish talabi bajarilmagani aniqlansa, bolalar nafaqasi yoki moddiy yordam keyingi oydan to‘xtatiladi. Ijtimoiy yordam bo‘yicha rasmiy axborotda ham olti oylik muddat o‘tishi va ishga joylashish sharti bajarilmasligi rad etish asoslaridan biri sifatida ko‘rsatilgan.
To‘lovni saqlab qolish uchun nima qilish kerak?
Mehnatga layoqatli oila a’zosi o‘zining rasmiy bandligini ta’minlashi lozim. Buning bir nechta qonuniy yo‘li bor:
mehnat shartnomasi asosida rasmiy ishga kirish;
yakka tartibdagi tadbirkor sifatida ro‘yxatdan o‘tish;
belgilangan soliqlarni o‘z vaqtida to‘lash;
o‘zini o‘zi band qilgan shaxs sifatida rasmiylashish;
zarur ijtimoiy soliqni to‘lash;
bandlik organida ish qidiruvchi sifatida ro‘yxatdan o‘tish.
Faqat og‘zaki ravishda «ishlayapman» deyish yetarli bo‘lmaydi. Ma’lumotlar mehnat, soliq va ijtimoiy himoya axborot tizimlari orqali elektron tarzda tekshiriladi.
Rasmiy bandlik ta’minlangan bo‘lsa, «kambag‘al oila» toifasidagi oilaga bolalar nafaqasi yoki moddiy yordam qo‘shimcha murojaatsiz uzluksiz to‘lab borilishi belgilangan.
Barcha ishsiz fuqarolar nafaqadan mahrum bo‘ladimi?
Yo‘q. Mehnatga layoqatli ko‘ringan har bir shaxsga ishlash talabi bir xil qo‘llanmaydi.
Masalan, kichik yoshdagi bolani parvarish qilayotganlar, kunduzgi ta’limda o‘qiyotganlar, nogironligi bo‘lgan shaxslar, parvarishga muhtoj yaqiniga qarayotganlar va qonunchilikda belgilangan boshqa toifalar uchun istisnolar bo‘lishi mumkin.
Shuning uchun oilada ishlamaydigan inson borligining o‘zi to‘lov albatta bekor qilinadi degani emas. Avvalo, uning ishlamasligi qonuniy istisno bilan bog‘liq yoki bog‘liq emasligi tekshiriladi.
«Davlat ta’minotidagi oilalar»ga nima bo‘ladi?
Bandlik bo‘yicha olti oylik shart «davlat ta’minotidagi oila» toifasiga tatbiq etilmaydi.
Ushbu toifadagi oilalarga bolalar nafaqasi va moddiy yordam oila a’zolarining bandlik holatidan qat’i nazar, ular shu toifada turgan davr mobaynida to‘lab boriladi. Ularning ijtimoiy-iqtisodiy holati, odatda, reyestrga kiritilganidan 12 oy o‘tgach qayta baholanadi.
Demak, «avgustdan barchaning bola puli to‘xtaydi» degan xabar haqiqatga to‘g‘ri kelmaydi.
Qaror qanday qabul qilinadi?
Oilaning ma’lumotlari «Yagona reyestr» axborot tizimi orqali avtomatik tekshiriladi. Tizim bandlik, daromad va reyestrdagi toifa haqidagi ma’lumotlarni idoralararo bazalardan oladi.
Bolalar nafaqasini tayinlash, davom ettirish yoki rad etish haqidagi qaror ham elektron tarzda qabul qilinadi. Murojaat qilish uchun:
«Inson» ijtimoiy xizmatlar markazi;
Davlat xizmatlari markazi;
mahalladagi ijtimoiy xodim;
Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali;
«Baraka» yoki ijtimoiy karta xizmatlaridan foydalanish mumkin.
Avgustgacha nimani tekshirish zarur?
Fevral oyidan to‘lov olayotgan oilalar avgustni kutmasdan quyidagi ma’lumotlarga aniqlik kiritishi maqsadga muvofiq:
Oila Ijtimoiy reyestrda qaysi toifada turibdi?
Mehnatga layoqatli a’zolarning ishi rasmiylashtirilganmi?
Mehnat shartnomasi elektron tizimga kiritilganmi?
Tadbirkorlik yoki o‘zini o‘zi band qilish bo‘yicha soliqlar to‘langanmi?
Ishsiz shaxs bandlik organida rasmiy ro‘yxatdan o‘tganmi?
Oiladagi ishlamaydigan a’zo istisno toifasiga kiradimi?
Agar elektron ma’lumotlarda xato bo‘lsa, uni to‘lov to‘xtatilganidan keyin emas, oldinroq to‘g‘rilash ancha oson bo‘ladi. Byurokratiya ba’zan Wi-Fi kabi: eng kerak paytda signal yo‘qolishi mumkin.
Asosiy xulosa
2026 yil avgustidan barcha oilalarning bolalar nafaqasi bekor qilinmaydi. O‘zgarish, avvalo, fevralda to‘lov tayinlangan va olti oy ichida mehnatga layoqatli a’zolarining rasmiy bandligini ta’minlamagan «kambag‘al oila» toifasidagilarga daxl qiladi.
Rasmiy bandlik sharti bajarilgan bo‘lsa, to‘lov qo‘shimcha arizasiz davom etadi. Shart bajarilmagan bo‘lsa, nafaqa yoki moddiy yordam keyingi oydan to‘xtatilishi mumkin.
Sizningcha, bolalar nafaqasini ota-onalarning rasmiy bandligiga bog‘lash to‘g‘ri qarormi?
Izohlar 0
…