Katta xatlov: 6,5 million kishining daromadi rasmiy hisobda yo‘q — biznesni nimalar kutmoqda?

O‘zbekistonda yashirin iqtisodiyot ulushini qisqartirish, tadbirkorlik subyektlarining haqiqiy manzarasini aniqlash va mehnat bozorini tartibga solish bo‘yicha muhim qadam qo‘yilmoqda. Joriy yilning 15 oktyabridan 30 noyabriga qadar respublika bo‘ylab biznesni ro‘yxatga olish va iqtisodiy subyektlarni yalpi xatlovdan o‘tkazish bo‘yicha keng ko‘lamli tadbir o‘tkaziladi. Mazkur muhim qaror O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev huzurida bo‘lib o‘tgan sohaga oid taqdimotda ma’lum qilindi.

Raqamlar va haqiqat: 42 foiz daromad «soya»da qolmoqda

Yig‘ilishda mamlakat iqtisodiyoti va mehnat bozoridagi bugungi real holatni ko‘rsatuvchi jiddiy ko‘rsatkichlar ochiqlandi:

• 15,2 million nafar: O‘zbekistonda rasman mehnat bilan band bo‘lgan jami aholi soni;

• 6,5 million kishi (42%): Mehnat qilayotgan fuqarolarning salkam yarmiga yaqinining daromadlari davlatning rasmiy hisob-kitoblarida to‘liq aks etmayapti;

• «Qog‘ozdagi» korxonalar: Davlat ro‘yxatidan o‘tgan kichik va o‘rta biznes subyektlarining salmoqli qismi amalda ishlamayotgani yoki o‘z faoliyatini noma’lum muddatga to‘xtatib qo‘ygani ma’lum bo‘ldi.

Bunday nomutanosiblik iqtisodiyotda yashirin aylanmalar hajmi hali ham yuqoriligidan hamda mehnat qilayotgan fuqarolarning ijtimoiy kafolatlari (pensiya jamg‘armasi, staj va sug‘urta) to‘liq himoyalanmayotganidan dalolat beradi.

15 oktyabrdan boshlanadigan xatlovdan nima maqsad ko‘zlangan?

Majlis bayonotida ta’kidlanishicha, 30 noyabrga qadar davom etadigan tadbir doirasida quyidagi vazifalar hal etiladi:

• To‘liq inventarizatsiya: Mamlakatda faoliyat yuritayotgan barcha iqtisodiy birliklar to‘liq xatlovdan o‘tkaziladi;

• Haqiqiy holatga baho berish: Subyektlarning real holati, ishchi o‘rinlari soni va iqtisodiyot tarmoqlari bo‘yicha taqsimotiga oydinlik kiritiladi;

• Soxta ko‘rsatkichlardan voz kechish: Faqat ro‘yxatda turib, ishlamayotgan korxonalar ajratib olinib, amalda ish o‘rni yaratayotgan haqiqiy biznesga to‘g‘ri baho beriladi.

Mutaxassislar fikricha, bu xatlov shunchaki tekshiruv emas, balki davlat tomonidan soliq siyosatini to‘g‘ri rejalashtirish, «soya»dagi kapitalni qonuniy maydonga olib chiqish hamda tadbirkorlarga manzilli imtiyoz va subsidiyalar ajratish uchun zarur bo‘lgan aniq statistik bazani yaratib beradi.

Sizningcha, 15 oktyabrdan boshlanadigan yalpi xatlov 6,5 million nafar aholi daromadini «soya»dan chiqarishga yordam beradimi? Ish beruvchilar xodimlar maoshini to‘liq rasmiylashtirishi uchun soliq tizimida yana qanday o‘zgarishlar qilinishi kerak? O‘z fikrlaringizni izohlarda qoldiring!