Janubiy Koreyaga ishchilarni yuborish masalasidagi asosiy qoida yana bir bor ochiq aytildi: bu jarayon faqat Migratsiya agentligi orqali amalga oshiriladi, xususiy bandlik tashkilotlarida esa bunday vakolat yo‘q. O‘zbekistonning Koreyadagi elchisi Alisher Abdusalomov 17 yanvar kuni tadbirkorlar bilan bo‘lib o‘tgan uchrashuvda shu nuqtani alohida ta’kidladi.
Elchiga ko‘ra, hozirgi eng xavfli muammo — nolegal maqomga o‘tib ketish holatlari ko‘payib borayotgani. Ya’ni odam borgan joyida rasmiy ish shartlariga amal qilmasdan, boshqa hudud yoki boshqa ishga noqonuniy tarzda o‘tib ketyapti. Bu esa Koreya tomonining ishonchini yemiradi va eng yomon ssenariyga olib kelishi mumkin.
Abdusalomovning ogohlantirishicha, ayni paytda Koreyadagi o‘zbekistonliklar orasida nolegallar ulushi 9 foiz atrofida. Agar bu ko‘rsatkich 10 foizga chiqsa, Koreya Adliya vazirligi tomonidan viza berish umuman to‘xtatilishi ehtimoli bor. Qisqasi, “bir foiz” kimgadir mayda tuyulishi mumkin, lekin tizim uchun bu — qizil chiziq.
Muammo faqat mehnat migratsiyasi bilan cheklanib qolmayapti. Elchi ta’kidlagan yana bir og‘riqli nuqta — ta’lim maqsadida borgan ayrim yoshlar o‘qishni tashlab, ishlash uchun noqonuniy mehnat bozoriga kirib ketyapti. Natijada ular ham nolegal maqomga tushib qoladi. Bu esa nafaqat shaxsiy tavakkal, balki butun mamlakat imijiga ta’sir qiladigan holat.
Bunday “qochish”lar ish beruvchilarni ham katta zararga kiritadi. Masalan, koreyalik kompaniya qishloq xo‘jaligi yoki boshqa sohada ishchilar olib keladi, reja qiladi, mablag‘ sarflaydi. Agar ishchilar shartnoma doirasidan chiqib ketsa, kompaniya hosildan, vaqtdan, puldan yutqazadi. Keyin esa oddiy xulosa qiladi: “Kelasi yili o‘zbekistonlik ishchi olmayman”. Shu tariqa, bir necha noto‘g‘ri qaror butun yo‘nalishga “eshik yopishi”ga sabab bo‘ladi.
Elchining qo‘shimcha qilishicha, hozir Janubiy Koreyada taxminan 100 ming o‘zbekistonlik istiqomat qiladi va elchixona ularga yordam berishga tayyor.
Xulosa oddiy, lekin qattiq: Koreyaga borish — faqat yo‘llanma va viza olish emas, u yerda qonuniy maqomni saqlash, kelishilgan qoidalarga amal qilish va o‘z kelajagingni “tez pul” uchun xavf ostiga qo‘ymaslik ham. Agar tartibni ushlasak, yo‘l ochiq qoladi; agar tartib buzilsa, yo‘l bir kun kelib hamma uchun berkilishi mumkin.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
