Qashqadaryoda bank bilan bog‘liq uchta firibgarlik fosh etildi
Qashqadaryo viloyatida tijorat banklari faoliyati bilan bog‘liq uchta firibgarlik va mablag‘larni o‘zlashtirish holati aniqlandi. Tergovga qadar tekshiruvlarda bank xodimi va sobiq mahalla agentlari fuqarolarning ishonchiga kirib, omonat va kredit mablag‘larini talon-toroj qilgani aytilmoqda.
Kitobda “yuqori foizli omonat” va’da qilingan
Bosh prokuratura huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamentining Kitob tumani bo‘limi tomonidan o‘tkazilgan tekshiruvda tijorat banklaridan birining hududiy boshqarmasi yetakchi mutaxassisi D.Sh. bilan bog‘liq holat fosh etilgan.
Ma’lumotlarga ko‘ra, u fuqarolarga bankda yuqori foizli omonat mavjudligini aytib, ularning ishonchiga kirgan.
Tekshiruvda aniqlanishicha, u ikki nafar fuqarodan jami 19 ming AQSH dollari va 300 million so‘mni qabul qilgan. Ammo ushbu mablag‘larni bankka omonat sifatida joylashtirmasdan, o‘zlashtirish yo‘li bilan talon-toroj qilgani aytilmoqda.
Ko‘kdalada kredit va’dasi ortidan yana bir holat
Ko‘kdala tumanida esa tijorat banklaridan birining Ko‘kdala bank xizmatlari markazi sobiq mahalla agenti A.B. bilan bog‘liq holat aniqlangan.
U yuqori lavozimda ishlovchi tanishlari orqali fuqaroga 60 million so‘m kredit ajratib berishni va’da qilgani aytilmoqda.
Ma’lumotlarga ko‘ra, u fuqarodan 300 AQSH dollari va 1 million so‘m olgan. Shuningdek, ajratilgan 60 million so‘m kredit mablag‘ini ham o‘zlashtirgani aniqlangan.
Tergov davomida mazkur mablag‘ hisobidan 2 million so‘m protsessual tartibda qaytarilgan.
Muborakda fuqaro nomiga kredit rasmiylashtirilgan
Yana bir holat Muborak tumanida qayd etilgan.
Ma’lum qilinishicha, tijorat banklaridan birining filialida sobiq mahalla agenti bo‘lib ishlagan G.A. fuqaroning ishonchiga kirgan. U qalbaki hujjatlardan foydalangan holda fuqaro nomiga 47 million so‘m miqdorida kredit rasmiylashtirib, mablag‘ni o‘zlashtirgani aytilmoqda.
Tekshiruv jarayonida ushbu kredit mablag‘i bankka to‘liq qaytarilgan.
Uch holatda qancha mablag‘ tilga olinmoqda?
Hudud | Gumon qilinayotgan shaxs | Holat | Mablag‘ |
|---|---|---|---|
Kitob | bank hududiy boshqarmasi yetakchi mutaxassisi | omonatga qo‘yish va’dasi | 19 ming dollar va 300 mln so‘m |
Ko‘kdala | sobiq mahalla agenti | kredit ajratib berish va mablag‘ni o‘zlashtirish | 60 mln so‘m, 300 dollar va 1 mln so‘m |
Muborak | sobiq mahalla agenti | fuqaro nomiga kredit rasmiylashtirish | 47 mln so‘m |
Har uch holatda ham jinoyat ishlari qo‘zg‘atilgan va tergov harakatlari davom etmoqda.
Fuqarolar uchun og‘riqli signal
Bu holatlarda umumiy bir jihat bor: fuqarolar bank xodimi yoki bank tizimiga yaqin shaxs sifatida tanishtirilgan odamlarga ishonib, mablag‘ini topshirgan yoki hujjatlarini bergan.
Ayniqsa, “yuqori foizli omonat”, “tanishlar orqali kredit chiqarib berish”, “hujjatlarni o‘zim to‘g‘rilab beraman” kabi va’dalar juda xavfli signal bo‘lishi mumkin.
Bank xizmatlari faqat rasmiy kassa, bank ilovasi, shartnoma va tasdiqlovchi hujjatlar orqali amalga oshirilishi kerak. Qo‘lma-qo‘l pul berish yoki “ishonch asosida” hujjat topshirish keyin katta muammoga aylanishi mumkin.
Qanday ehtiyot choralari kerak?
Bunday holatlarning oldini olish uchun fuqarolar quyidagi qoidalarga amal qilishi muhim:
• omonat faqat bank kassasi yoki rasmiy mobil ilova orqali ochilishi kerak;
• bank xodimiga shaxsan qo‘lma-qo‘l pul berish xavfli;
• kredit ajratish uchun “vositachi”ga pul to‘lash qonuniy yo‘l emas;
• har qanday kredit shartnomasi va omonat hujjati rasmiy tasdiqlangan bo‘lishi shart;
• pasport yoki ID-karta ma’lumotlarini begona shaxslarga topshirmaslik kerak;
• shubhali holatda bankning call-markazi yoki rasmiy filialiga murojaat qilish lozim.
Oddiy qilib aytganda, “bankda tanishim bor” degan gap pul topshirish uchun kafolat emas.
Tergov davom etmoqda
Har uchala holat yuzasidan Jinoyat kodeksining tegishli moddalari bilan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilgan.
Hozirda tergov harakatlari olib borilmoqda. Qonunchilikka ko‘ra, har qanday shaxsning aybdorligi sud hukmi bilan isbotlanmaguncha u aybsiz hisoblanadi.
Shu sababli ushbu holatlar bo‘yicha yakuniy huquqiy baho tergov va sud organlari tomonidan beriladi.
Bankka ishonchni nima saqlab qoladi?
Bank tizimidagi eng muhim kapital — mijoz ishonchi. Agar fuqaro o‘z omonati yoki krediti bilan bog‘liq masalada aldansa, bu nafaqat uning shaxsiy zarari, balki butun moliyaviy tizimga bo‘lgan ishonchga ham ta’sir qiladi.
Qashqadaryoda fosh etilgan ushbu holatlar shuni ko‘rsatmoqda: bank xizmatlarida shaffoflik, xodimlar nazorati va fuqarolarning moliyaviy savodxonligi yanada muhim ahamiyat kasb etmoqda.
Sizningcha, fuqarolarni bunday firibgarliklardan himoya qilish uchun banklarda nazoratni kuchaytirish kerakmi yoki aholiga moliyaviy savodxonlik bo‘yicha tushuntirish ishlari ko‘proq o‘tkazilishi lozimmi?
Izohlar 0
…