Tungi reklama qo‘ng‘iroqlariga taqiq qo‘yiladi

O‘zbekistonda mobil telefon orqali reklama tarqatish tartibi o‘zgarmoqda. 2026 yil 1 noyabrdan boshlab SMS-reklama va reklama qo‘ng‘iroqlari uchun yangi talablar kuchga kirishi belgilandi.

Endi reklama uchun rozilik kerak bo‘ladi

Prezident qaroriga ko‘ra, mobil aloqa vositalari orqali SMS-xabarnoma shaklida tovar va xizmatlarni taklif qiluvchi yuridik yoki jismoniy shaxslar avval fuqaroning roziligini olishi kerak bo‘ladi.

Bu rozilik yozma yoki elektron shaklda bo‘lishi mumkin.

Ya’ni fuqaro o‘zi rozilik bermagan bo‘lsa, unga mahsulot, xizmat, aksiya yoki boshqa tijoriy takliflar haqida SMS yuborish mumkin bo‘lmaydi.

Bu ko‘pchilik uchun tanish muammoga javob bo‘lishi mumkin: kechqurun yoki ish vaqtida keladigan keraksiz SMSlar, noma’lum raqamlardan qo‘ng‘iroqlar va “sizga maxsus taklif bor” degan bildirishnomalar.

18:00 dan 9:00 gacha reklama tarqatish taqiqlanadi

Yangi tartibning eng muhim jihatlaridan biri — vaqt cheklovi.

2026 yil 1 noyabrdan boshlab mobil aloqa orqali reklama qo‘ng‘iroqlari va SMS-xabarnomalarni soat 18:00 dan 9:00 gacha tarqatish taqiqlanadi.

Bu cheklov, ayniqsa, kechqurun oila davrasida, dam olish vaqtida yoki ertalab ish boshlanmasidan oldin keladigan bezovta qiluvchi qo‘ng‘iroqlarga qarshi muhim qadam bo‘lishi mumkin.

Operatorlarga yangi majburiyat yuklanadi

Qarorda mobil aloqa operatorlariga ham aniq vazifa yuklatilmoqda.

Endilikda operatorlar abonent so‘roviga ko‘ra reklama qo‘ng‘iroqlari va xabarnomalarini to‘liq yoki qisman bloklash imkoniyatini ta’minlashi kerak bo‘ladi.

Bu fuqaro uchun muhim huquq beradi: u xohlasa barcha reklama xabarlarini o‘chirishi, xohlasa faqat ayrim turdagi reklamalarni cheklashi mumkin.

Oddiy qilib aytganda, telefon raqami endi reklama maydoni emas, fuqaroning shaxsiy hududi sifatida ko‘rilishi kerak.

Reklama xizmatini ko‘rsatuvchilar ham nazoratga olinadi

Yangi tartib faqat reklama yuboruvchilarga emas, balki reklama qo‘ng‘iroqlari va SMS-xabarnomalarni jo‘natish xizmatini ko‘rsatadigan yuridik shaxslarga ham tegishli.

Ular o‘z axborot tizimlarini Shaxsga doir ma’lumotlar bazalarining davlat reyestrida ro‘yxatdan o‘tkazgandan keyingina bunday xizmatlarni ko‘rsatishi mumkin bo‘ladi.

Bu talab nima uchun muhim?

Chunki reklama kompaniyalari ko‘p hollarda fuqarolarning telefon raqamlari, ism-sharifi, xarid tarixi yoki boshqa shaxsiy ma’lumotlari bilan ishlaydi. Bunday ma’lumotlar nazoratsiz aylanishi esa fuqarolarning shaxsiy hayoti va ma’lumotlar xavfsizligiga xavf tug‘diradi.

Biznes uchun ham qoidalar aniqlashmoqda

Bu qaror biznes uchun ham muhim signal. Endi mijozlarga SMS yuborish yoki qo‘ng‘iroq qilishdan oldin “baza bor, yuboramiz” degan yondashuv yetarli bo‘lmaydi.

Kompaniyalar quyidagi savollarga tayyor bo‘lishi kerak:

• mijoz roziligi qanday olingan?
• rozilik elektron tarzda saqlanganmi?
• fuqaro reklamani rad etish imkoniga egami?
• xabar qaysi vaqtda yuborilmoqda?
• ma’lumotlar bazasi qonunchilikka muvofiq ro‘yxatdan o‘tganmi?

Bu talablar to‘g‘ri ishlatilsa, bozorda tartib kuchayadi. Reklama ham fuqaroni bezovta qiluvchi vosita emas, haqiqiy qiziqish bildirgan mijoz bilan muloqot kanaliga aylanadi.

Fuqarolar nimani yutadi?

Yangi tartib fuqarolar uchun bir nechta qulaylik yaratadi.

Birinchidan, roziliksiz reklama SMSlari kamayishi mumkin. Ikkinchidan, kechqurun va ertalabki bezovta qo‘ng‘iroqlarga chek qo‘yiladi. Uchinchidan, abonent o‘zi reklama xabarlarini bloklashni so‘rash huquqiga ega bo‘ladi.

Eng muhimi, fuqaro o‘z telefon raqami va shaxsiy ma’lumotlari qanday maqsadda ishlatilayotganini nazorat qilish imkoniga ega bo‘ladi.

Talab buzilsa, javobgarlik bor

Qarorda belgilanishicha, ushbu talablarga rioya etmaslik reklama hamda shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risidagi qonunchilikni buzish hisoblanadi.

Bu esa tegishli choralar ko‘rish uchun asos bo‘ladi.

Demak, 2026 yil 1 noyabrdan keyin reklama yuborishda “oddiy SMS edi” degan bahona ishlamasligi mumkin. Har bir xabar, har bir qo‘ng‘iroq va har bir ma’lumot bazasi qonuniy asosga ega bo‘lishi kerak.

Telefon tinchligi ham huquqqa aylanmoqda

So‘nggi yillarda reklama qo‘ng‘iroqlari va SMSlari ko‘pchilik uchun oddiy bezovtalikka aylangan edi. Ammo yangi tartib bu masalani fuqaroning roziligi, shaxsiy ma’lumotlar xavfsizligi va dam olish vaqtiga hurmat nuqtayi nazaridan qayta ko‘rib chiqmoqda.

2026 yil 1 noyabrdan keyin telefonga keladigan reklama uchun asosiy qoida oddiy bo‘ladi: avval rozilik, keyin reklama.

Sizningcha, reklama qo‘ng‘iroqlari va SMSlarini to‘liq bloklash imkoniyati odamlar uchun eng kutilgan qulaylik bo‘ladimi?