18 yoshdan kattalar uchun imkoniyat: ekonazoratchi bo‘ling

O‘zbekistonda jamoatchilik ekologiya nazoratchisi bo‘lishni istagan fuqarolardan arizalar qabul qilinmoqda. Tabiatni muhofaza qilishga befarq bo‘lmaganlar maxsus o‘quv va imtihondan so‘ng ekologik huquqbuzarliklarni aniqlashda vakolatli idoralarga yordam berishi mumkin.

Kimlar ariza bera oladi?

Jamoatchilik ekologiya nazoratchisi maqomini O‘zbekiston fuqaroligiga ega va 18 yoshga to‘lgan shaxslar olishi mumkin.

Qabul haqidagi ma’lumotga ko‘ra, nomzodlar Milliy ekologiya qo‘mitasining hududiy boshqarmasiga murojaat qilishi yoki hujjatlarni info@eco.gov.uz elektron pochta manziliga yuborishi mumkin. Mazkur elektron manzil qo‘mitaning rasmiy aloqa manzili sifatida ham ko‘rsatilgan.

Arizaga quyidagi hujjatlar ilova qilinadi:

Amaldagi nizomda ham nomzod pasport yoki ID-karta nusxasi va rangli 3×4 fotosurat taqdim etishi belgilangan. Arizalar hududiy organlar tomonidan o‘n ish kuni ichida ko‘rib chiqiladi.

Nomzodlar 72 soat bepul o‘qitiladi

Hujjatlari ma’qullangan nomzodlar maxsus tayyorgarlikdan o‘tkaziladi. O‘quvning umumiy davomiyligi 72 soat bo‘lib, mashg‘ulotlar bepul tashkil etiladi. Zarur hollarda ta’lim masofaviy shaklda ham o‘tkazilishi mumkin.

O‘quv yakunida nomzodlar imtihon topshiradi. Muvaffaqiyatli natija ko‘rsatganlarga sertifikat va QR-kod bilan tasdiqlangan jamoatchilik ekologiya nazoratchisi guvohnomasi beriladi.

Guvohnoma uch yil davomida amal qiladi. Muddat tugagach, nazoratchi qayta tayyorgarlikdan o‘tishi kerak bo‘ladi.

Ekonazoratchi nima bilan shug‘ullanadi?

Jamoatchilik ekologiya nazoratchilari atrof-muhit holatini kuzatish, tabiiy resurslardan nooqilona foydalanish holatlarini aniqlash va vakolatli organlarga xabar berish bilan shug‘ullanadi.

Ular quyidagi holatlarga e’tibor qaratishi mumkin:

• chiqindilarni belgilanmagan joyga tashlash;

• chiqindilarni yoqish va havoni ifloslantirish;

• oqova suvlarni ariq, kanal yoki boshqa suv havzalariga oqizish;

• daraxtlarni noqonuniy kesish;

• noqonuniy ov va baliq ovlash;

• yer va suv resurslarini ifloslantirish.

Huquqbuzarlik aniqlansa, nazoratchi dalolatnoma rasmiylashtirishi, foto va video dalillarni ilova qilib, ma’lumotni «Ekonazorat» elektron tizimi orqali vakolatli idoralarga yuborishi mumkin.

Bu davlat inspektori lavozimi emas

Muhim jihat: jamoatchilik ekologiya nazoratchisi davlat inspektori hisoblanmaydi. U davlat ekologik nazorat organlariga ixtiyoriy va jamoatchilik asosida yordam beradi.

Nazoratchi mustaqil ravishda jarima tayinlamaydi. U huquqbuzarlikni qayd etadi, dalillarni rasmiylashtiradi va tegishli organga taqdim etadi. Yakuniy huquqiy chora vakolatli idoralar tomonidan ko‘riladi.

Shu sababli guvohnoma fuqaroga cheklanmagan vakolat emas, balki qonun doirasida jamoatchilik nazoratida ishtirok etish huquqini beradi.

Faol nazoratchilar rag‘batlantiriladi

Ekologik huquqbuzarliklarni aniqlash va tabiatni muhofaza qilishda samarali ishtirok etgan nazoratchilar belgilangan tartibda pul mukofoti olishi mumkin.

Tabiatni asrash va tabiiy resurslardan oqilona foydalanishda alohida tashabbus ko‘rsatgan ishtirokchilar esa «Tabiat himoyachisi» ko‘krak nishoni bilan taqdirlanishi mumkin.

Tabiatni himoya qilishga amaliy imkoniyat

Yangi qabul fuqarolarga ekologik muammolarni faqat ijtimoiy tarmoqlarda muhokama qilish emas, balki ularni qonuniy tartibda qayd etib, hal qilinishiga ko‘maklashish imkonini beradi.

Biroq bu maqom katta mas’uliyat ham yuklaydi. Nazoratchi xolis bo‘lishi, tasdiqlanmagan ma’lumot tarqatmasligi va shaxsiy kelishmovchiliklarni ekologik huquqbuzarlik sifatida ko‘rsatmasligi lozim.

Sizningcha, har bir mahallada kamida bitta jamoatchilik ekologiya nazoratchisi bo‘lishi kerakmi?