O‘zbekistonda noqonuniy yer va uy-joylarni qonuniylashtirish tartibi...
Mamlakatimizda uzoq yillardan buyon aholini o‘ylantirib kelayotgan, ko‘plab xonadonlarning yillar davomida hal bo‘lmagan mulkka oid muammolariga nihoyat butkul nuqta qo‘yilmoqda. Fuqarolarning orzu-istaklari va manfaatlarini himoya qilish maqsadida, yurtimizda ko‘chmas mulk hamda yer uchastkalariga bo‘lgan huquqlarni rasmiylashtirish tizimi tubdan isloh etildi.
O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan xalq manfaatlarini ko‘zlab ishlab chiqilgan yangi qonun hujjati davlatimiz rahbari tomonidan imzolandi. 2026 yil 15 iyun kuni qabul qilingan O‘RQ–1153-sonli ushbu tarixiy Qonun bilan amaldagi bir qator qonun hujjatlariga fuqarolar uchun juda yoqimli va qulay bo‘lgan o‘zgartirish hamda qo‘shimchalar kiritildi.
Muddatlar 3 baravarga qisqardi, byurokratiyaga chek qo‘yildi!
Ushbu yangi hujjatning bosh maqsadi — o‘zboshimchalik bilan egallab olingan yer maydonlari, shuningdek, ularda tegishli ruxsatsiz barpo etilgan uy-joylar, bino va inshootlarga nisbatan mulk huquqini tan olish (mulkdor deb e’tirof etish) jarayonlarini maksimal darajada tezlashtirishdir. Endilikda amaliyotda yagona, shaffof va izchil tizim ishga tushadi.
Yangi islohotning eng quvonchli va inqilobiy jihatlaridan biri shundaki, mulkni qonuniylashtirish uchun belgilangan rasmiy muddatlar amaldagi 150 kundan atigi 50 kunga tushirildi! Bu esa fuqarolarning idorama-idora sarson bo‘lib yurish vaqtini naqd 3 baravarga qisqartiradi.
Quyidagi tahliliy ma’lumotlar jadvali orqali yangi Qonun bilan mulk egalariga berilayotgan misli ko‘rilmagan yengilliklar, chegirmalar va imtiyozlar tizimi bilan batafsil tanishib chiqishingiz mumkin:
Mulkka oid yangi islohot yo‘nalishlari | Amaldagi eski tartib va muddatlar | Yangi Qonun bo‘yicha kiritilgan yengilliklar | Mulk egalari va fuqarolar uchun beriladigan moliyaviy imtiyozlar |
Hujjatlarni ko‘rib chiqish muddati | 150 kun davomida cho‘zilar edi | Atigi 50 kungacha (3 baravar) tezlashtirildi | Vaqt va ortiqcha xarajatlar to‘liq tejaladi |
Bir martalik yig‘im to‘lovlari | To‘liq miqdorda to‘lanishi majburiy edi | 20 ish kunida 50 foizi to‘lansa, qolgan qismiga chegirma beriladi | Kam ta’minlangan va ehtiyojmand oilalar uchun katta ko‘mak |
To‘lovni bo‘lib-bo‘lib to‘lash imkoniyati | Oldindan bir yo‘la to‘lanishi shart edi | Soliq idorasi bilan shartnoma tuzib, 1 yildan 3 yilgacha bo‘lib to‘lash mumkin | Oilaviy budjetga ortiqcha og‘irlik tushishining oldi olinadi |
Soliq qarzdorligi bo‘yicha cheklov | Qat’iy to‘siqlar mavjud edi | Qarzdorlik BHMning 30 baravaridan oshmasa, huquqlar cheklanmaydi | Mulkni rasmiylashtirishga tezkorlik bilan ruxsat beriladi |
Oshirilgan stavkadagi yer solig‘i | Jismoniy shaxslardan talab qilinishi mumkin edi | 2020 yil 1 yanvardan 2024 yil 1 iyungacha bo‘lgan oshirilgan soliqlar qo‘llanilmaydi | Aholining millionlab mablag‘lari o‘z cho‘ntagida qoladi |
To‘lovlarda katta chegirmalar va qarzlarni bo‘lib to‘lash imkoniyati
Mulkdorlarni ruhlantirish va ularga moliyaviy jihatdan ko‘maklashish maqsadida yangi tizimda juda ajoyib bonus va imtiyozlar ko‘zda tutilgan. Agar fuqaro hujjatlarni rasmiylashtirish uchun belgilangan bir martalik to‘lovlarning 50 foizini 20 ish kuni ichida to‘liq to‘lab bersa, davlat tomonidan uning qolgan qismiga maxsus chegirma taqdim etiladi.
Mablag‘i yetarli bo‘lmagan yoki ayni paytda to‘lash imkoniyati cheklangan yurtdoshlarimiz ham mulk huquqidan mahrum bo‘lmaydilar. Ular o‘z hududlaridagi soliq inspeksiyasi bilan o‘zaro manfaatli shartnoma imzolash orqali, mazkur majburiy to‘lovni 1 yildan 3 yilgacha bo‘lgan muddatda bo‘lib-bo‘lib to‘lashlari mumkin bo‘ladi.
Taqiqlangan zonalar chegiriladi, shikoyatlar sudsiz hal etiladi
Yangi mexanizmga ko‘ra, ortiqcha egallangan yer maydonlariga bo‘lgan huquqni e’tirof etish tizimi mukammallashtirildi. Endilikda mahalliy Xalq deputatlari kengashlari tomonidan qabul qilingan qarorlar mulk huquqini davlat ro‘yxatidan o‘tkazish uchun to‘g‘ridan to‘g‘ri asosiy hujjat bo‘lib xizmat qiladi.
Eng muhim yangiliklardan biri:
Agar fuqaro tomonidan egallangan yer uchastkasining ma’lum bir qismi qurilish qilish qat’iyan man etilgan (masalan, xavfli zonalar yoki magistral quvurlar osti) hududga to‘g‘ri kelib qolsa, o‘sha taqiqlangan qism umumiy maydondan shunchaki chegirib tashlanadi. Yerning qolgan xavfsiz bo‘lgan katta qismiga esa fuqaroning mulk huquqi hech qanday to‘siqlarsiz rasman tan olinadi.
Bundan tashqari, ortiqcha xarajat va sarsongarchiliklarni kamaytirish maqsadida, yuzaga kelgan har qanday nizo yoki tushunmovchiliklarni sudgacha bo‘lgan bosqichda ko‘rib chiqishning samarali tizimi joriy etildi. Bino va inshootlarning ilgari xususiylashtirilganligi to‘g‘risidagi arxiv ma’lumotlarini topib, taqdim etish mas’uliyati ham fuqarolar zimmasidan olinib, to‘g‘ridan to‘g‘ri tuman va shahar hokimliklari zimmasiga yuklandi.
Xalqimiz farovonligi va dehqonlarimiz, mulkdorlarimiz tinchligi yo‘lida qabul qilinayotgan eng so‘nggi qonunlar, hukumat qarorlari, ijtimoiy hayotimizdagi eng qaynoq islohotlar va kundalik turmushimiz uchun foydali bo‘lgan eng ishonchli eksklyuziv xabarlarni hamisha Zamin sahifalarida biz bilan birgalikda kuzatib boring!
Izohlar 0
…