Tadbirkorlarga yengillik: «SES» tekshiruvlarini o‘tkazish tartibi o‘zgardi
O‘zbekistonda sanitariya-epidemiologik osoyishtalik (ko‘pchilikka yaxshi tanish bo‘lgan «SES») sohasida davlat nazoratini amalga oshirish tizimi tubdan o‘zgaradi. Endi qaysi tadbirkorni tekshirish lozimligini inson omili emas, balki maxsus elektron dastur avtomatik ravishda hal qiladi.
Adliya vazirligi tomonidan yangi «Xavfni tahlil qilish» elektron tizimini joriy etish tartibi to‘g‘risidagi nizom 2026 yil 8 iyul kuni 3892-son bilan davlat ro‘yxatidan o‘tkazildi. Zamin.uz yangi tizimning biznes vakillari uchun eng muhim jihatlarini tahlil qildi.
Tekshiruv kerakmi yoki yo‘q — tizim o‘zi baholaydi
Yangi nizomga muvofiq, tadbirkorlik subyektlari faoliyatida qonunchilik talablari buzilishi ehtimoli inson aralashuvisiz, to‘liq avtomatlashtirilgan tarzda baholanadi. Dastur xulosa chiqarishda tadbirkorni ovora qilmay, quyidagi ochiq va qonuniy manbalardagi ma’lumotlardan foydalanadi:
Davlat organlarining mavjud axborot tizimlari bazasi;
Rasmiy statistik ma’lumotlar;
Fuqarolardan kelib tushgan murojaatlar;
Ommaviy axborot vositalaridagi xabarlar.
Eng muhim kafolat: Xavf tahlilini o‘tkazish jarayonida tizim yoki nazorat qiluvchi organlar tomonidan tadbirkorlik subyektlaridan biron-bir qo‘shimcha hujjat yoki hisobot talab qilinishiga aslo yo‘l qo‘yilmaydi.
Uchta toifa: Past xavfli biznes umuman tekshirilmaydi
Yangi tizim doirasida barcha tadbirkorlik subyektlari huquqbuzarlik sodir etish xavfiga qarab uchta toifaga ajratiladi. Bu tizim o‘z ishini halol va qoidalar asosida tashkil etgan tadbirkorlarni ortiqcha tekshiruvlardan himoya qilishga xizmat qiladi:
Xavf toifasi | Tekshiruv va profilaktika tartibi | Tadbirkor uchun ta’siri |
Yuqori xavf | Profilaktika tadbirlari va tekshiruvlar qonunchilikda belgilangan tartibda to‘liq o‘tkaziladi. | Nazorat tizimli ravishda davom ettiriladi. |
O‘rta xavf | Tekshiruv va profilaktika ishlari rejali tarzda, qonuniy cheklovlar asosida amalga oshiriladi. | Me’yoriy nazorat olib boriladi. |
Past xavf | Sanitariya sohasida hech qanday tekshiruvlar o‘tkazilmaydi. | Tekshiruvlardan butunlay ozod etiladi. |
Biznes uchun qo‘shimcha himoya
Yangi tizim tadbirkorlarni asossiz jazolash yoki ularga bosim o‘tkazish vositasiga aylanib qolmasligi uchun nizomda alohida himoya bandi ko‘zda tutilgan.
Unga ko‘ra, elektron tizim orqali aniqlangan xavf darajasi tadbirkorlik subyektiga nisbatan to‘g‘ridan to‘g‘ri ta’sir choralarini (jarimalar yoki faoliyatni to‘xtatish) qo‘llash uchun mustaqil asos hisoblanmaydi. Maxsus baholash natijasi faqatgina tekshiruvlarni adolatli rejalashtirish va kamchiliklarning oldini olish uchungina xizmat qiladi.
Bu islohot sohadagi korrupsion holatlarni keskin kamaytirish va mamlakatda sog‘lom biznes muhitini rivojlantirish yo‘lidagi navbatdagi muhim qadamdir.
Izohlar 0
…