ID-karta, «prava» va pasportlar yangi alifboda beriladi: eskilarini almashtirish shartmi?

O‘zbekistonda lotin yozuviga asoslangan yangilangan o‘zbek alifbosiga o‘tish jarayonida ID-kartalar, haydovchilik guvohnomalari, avtomototransport texpasportlari va xorijga chiqish pasportlari ham yangi harflarda rasmiylashtirilishi taklif etilmoqda. Biroq fuqarolar hozirgi hujjatlarini zudlik bilan almashtirishi shart emas: ular amal qilish muddati tugaguniga qadar o‘z yuridik kuchini saqlab qoladi.
Yangi alifboni joriy etish bo‘yicha o‘tish davri dasturi qaror loyihasi sifatida jamoatchilik muhokamasiga qo‘yilgan. Unda nafaqat shaxsni tasdiqlovchi hujjatlar, balki kadastr hujjatlari, ko‘cha yozuvlari, yo‘l belgilari va peshlavhalarni ham bosqichma-bosqich yangi imloga moslashtirish nazarda tutilgan.
Eng muhim jihati — alifbo o‘zgarishi sababli amaldagi pasport, ID-karta yoki haydovchilik guvohnomasini muddatidan oldin almashtirish majburiyati yuzaga kelmaydi.
Qaysi hujjatlar yangi harflarda berilishi mumkin?
Qaror loyihasiga ko‘ra, yangi alifboga o‘tish davrida qator rasmiy hujjatlarning blankalari va ularni rasmiylashtirish tartibi yangilanadi.
Jumladan, quyidagi hujjatlarni yangi harflar asosida berish taklif qilinmoqda:
ID-kartalar;
haydovchilik guvohnomalari («prava»);
avtomototransport vositalarining texnik pasportlari;
xorijga chiqish pasportlari;
kadastr hujjatlari.
Bu o‘zgarishlar yangi hujjat olayotgan yoki amaldagi hujjatini belgilangan tartibda yangilayotgan fuqarolarga taalluqli bo‘ladi.
Eski pasport va «prava»ni almashtirish shartmi?
Majburiy almashtirish talab qilinmaydi
Qaror loyihasidagi fuqarolar uchun eng muhim kafolat shuki, avval berilgan hujjatlar o‘z yuridik kuchini saqlab qoladi.
Demak, alifbo islohoti sababli amaldagi ID-karta, haydovchilik guvohnomasi, texpasport yoki xorijga chiqish pasportlarini muddatidan oldin almashtirish talab etilmaydi. Ular amal qilish muddati tugaguniga qadar haqiqiy hisoblanadi.
Hujjatlar faqat amal qilish muddati tugagach yoki odatdagi tartibda qayta rasmiylashtirilganda yangi alifboda berilishi ko‘zda tutilgan.
Yangi alifboda qaysi harflar o‘zgaradi?
2026 yil 21 oktyabrda imzolangan qonunga muvofiq, o‘zbek alifbosi 28 ta harf va bitta tutuq belgisidan iborat bo‘lishi belgilangan. Yangi alifboda to‘rtta harfning yozilishi o‘zgaradi, «Ng» harf birikmasi esa alohida harf sifatida chiqarib tashlanadi.
Amaldagi yozuv | Yangi yozuv |
|---|---|
O‘ o‘ | Ö ö |
G‘ g‘ | Ğ ğ |
Sh sh | Ş ş |
Ch ch | Ç ç |
Bu o‘zgarishlar fuqarolarning ism-sharifi, joy nomlari va boshqa ma’lumotlar rasmiy hujjatlarda qanday yozilishiga ham ta’sir qiladi. Shuning uchun hujjatlar blankalari va axborot tizimlarini yangi alifboga moslashtirish bosqichma-bosqich amalga oshirilishi rejalashtirilmoqda.
Eski namunadagi blankalar qachongacha ishlatiladi?
Qaror loyihasida yangi alifboga o‘tish jarayonida amaldagi hujjat blankalaridan ham ma’lum muddat foydalanishga ruxsat berish nazarda tutilgan.
Unga ko‘ra, eski namunadagi blankalardan 2028 yil 1 yanvargacha foydalanish mumkin bo‘ladi. Yangi alifbo to‘g‘risidagi qonun esa 2027 yil 22 apreldan kuchga kirishi belgilangan.
Bu oraliq davr idoralarga hujjat shakllarini yangilash, texnik tizimlarni moslashtirish va yangi alifboni amaliyotga bosqichma-bosqich tatbiq etish imkonini berishi ko‘zda tutilgan.
Elektron pochta, bank hisob raqami va loginlar ham o‘zgaradimi?
Alifbo islohoti faqat rasmiy hujjatlar bilan cheklanmaydi. Qaror loyihasida fuqarolar va tadbirkorlarning kundalik faoliyatiga daxldor bo‘lgan bir qator ma’lumotlarni qayta rasmiylashtirish talab etilmasligi ham nazarda tutilgan.
Jumladan, yangi alifboga o‘tish munosabati bilan quyidagilarni qayta ro‘yxatdan o‘tkazish talab qilinmaydi:
elektron pochta manzillari;
internet domenlari;
foydalanuvchi loginlari;
bank hisob raqamlari;
shartnoma raqamlari.
Shuningdek, ko‘cha yozuvlari, yo‘l belgilari va peshlavhalarni ham bir vaqtning o‘zida emas, bosqichma-bosqich yangi alifboga moslashtirish taklif qilinmoqda.
Qaror qachon qabul qilinadi?
Yangilangan alifboga o‘tish bo‘yicha o‘tish davri dasturi hozircha qaror loyihasi hisoblanadi. U jamoatchilik muhokamasiga qo‘yilgan bo‘lib, muhokamalar 2026 yil 6 dekabrgacha davom etadi.
Shundan so‘ng loyihaga taklif va e’tirozlar asosida o‘zgartirishlar kiritilishi mumkin. Shu sababli hujjatlarni rasmiylashtirish tartibi va boshqa tashkiliy choralar bo‘yicha yakuniy xulosalar qabul qilingan qarorga qarab belgilanadi.
Xulosa shuki, yangi alifboga o‘tish fuqarolardan mavjud hujjatlarini zudlik bilan almashtirishni talab qilmaydi. ID-karta, «prava», texpasport va xorijga chiqish pasporti amal qilish muddati tugaguniga qadar o‘z kuchida qoladi. Yangi harflar esa hujjatlarni keyingi rasmiylashtirish jarayonida qo‘llanilishi ko‘zda tutilgan.
Obuna bilan reklama bo'lmaydi
Zamin Premium — oyiga 4 900 so'm
Mavzuga oid yangiliklar

































Izohlar0
…