Xalqaro futbol federatsiyasi FIFA futbolda yangi “qoidacha” paydo bo‘lishi mumkin bo‘lgan g‘oyani ko‘rib chiqyapti: raqibni haqorat qilish paytida og‘zini qo‘l, futbolka yoki boshqa usul bilan berkitib gapirayotgan o‘yinchilarni jazolash. Ispaniya matbuoti, xususan Marca bu masala FIFAning tegishli futbolchilar qo‘mitasi darajasida muhokama qilinishi mumkinligini yozmoqda.
Bu g‘oyaning negizida bir oddiy, lekin og‘riqli muammo bor: og‘izni yopib gapirish — ko‘pincha haqoratni “ko‘zdan yashirish” uchun qo‘llanadi. Stadionda kameralar bor, mikrofonlar bor, lekin futbolchi og‘zini berkitsa, nimadir deganini isbotlash qiyinlashadi. Endi esa FIFA aynan shu “qulay niqob”ga qarshi to‘xtam qo‘yish variantlarini ko‘ryapti.
Gap shu yerda qiziydi: bu muhokamalar UYEFA Chempionlar ligasi pley-offidagi shov-shuvli holatdan keyin yanada tezlashgani aytilmoqda. Lissabonda bo‘lib o‘tgan "Benfika" — "Real Madrid" (0:1) uchrashuvida “Benfika” vingeri Janluka Prestianni va “qaymoqranglilar” hujumchisi Vinisius Junior o‘rtasida keskin to‘qnashuv bo‘lgan. Vaziyatda Prestianni futbolkasi bilan og‘zini yopib, Vinisiusga nimadir degani, keyin esa o‘yin bir muddat to‘xtab qolgani xabar qilingan.
O‘yindan keyin ijtimoiy maydonda yanada og‘ir da’volar paydo bo‘ldi: Vinisiusga nisbatan irqiy haqorat ishlatilgani haqida xabarlar tarqaldi. Shu bilan birga, hozircha bu masala ayni paytda tekshiruv va bahs mavzusi bo‘lib turibdi — Yevropa futbol rahbariyati UYEFA tomonidan holat o‘rganilayotgani haqida ham ma’lumotlar bor.
Nega bu “Prestianni qonuni” deb ketyapti?
Mediada shu voqea fonida “Prestianni qonuni” degan atama aylanyapti: ya’ni og‘izni berkitib haqorat qilishga qarshi maxsus sanksiya mexanizmi. Tashabbusning g‘oyasi oddiy:
- taktika haqida shivirlashib gapirish — bir masala;
- raqibga nisbatan haqoratni yashirish uchun og‘iz yopish — boshqa masala.
FIFA atrofidagi ayrim vakillar aynan “haqoratni yashirish”ni alohida to‘xtatish kerakligini aytayapti.
Muxlislar uchun eng muhim nuqta: bu hali rasmiy tasdiqlangan qoida emas, muhokama bosqichidagi yo‘nalish. Ammo trend ravshan — futbolda irqiy haqorat, kamsitish va haqoratomuz muloqotlarga nisbatan bosim kuchaymoqda. Agar yangi qoida qabul qilinsa, stadionda “og‘izni yopib qutulib ketish” ancha qiyinlashadi. Va rostini aytganda, shunday bo‘lgani yaxshiroq: futbol — skill uchun, pastkashlik uchun emas.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
