Vera Rubin nomidagi observatoriya o‘zining asosiy o‘n yillik ilmiy dasturini hali to‘liq boshlamagan bo‘lsa-da, yulduzlararo obyektlarni o‘rganish tarixida muhim iz qoldirishga ulgurdi. Astronomlar mazkur observatoriya 3I/ATLAS kometasini uning rasmiy kashf etilishidan bir necha kun oldin kuzatganini aniqlashdi. 3I/ATLAS Quyosh tizimida qayd etilgan uchinchi yulduzlararo obyekt hisoblanadi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.
Rasman ushbu kometani Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System (ATLAS) avtomatik teleskoplar tarmog‘i 2025-yil 1-iyulda kashf etgan edi. Biroq keyinchalik ma’lum bo‘lishicha, Vera Rubin observatoriyasi obyektni 20-iyun kuni, ya’ni sinov kuzatuvlarining ilk kechasidayoq tasvirga olgan. O‘sha vaqtda observatoriya asosiy dasturga tayyorgarlik ko‘rish maqsadida kalibrlash bosqichida bo‘lgan.
Kashfiyot e’lon qilingach, olimlar arxiv ma’lumotlarini qayta tahlil qilib, 21-iyundan 2-iyulgacha bo‘lgan davrda kometaning to‘qqizta tasvirini topishdi. Standart dasturiy ta’minot hali ishga tushirilmagani sababli, tadqiqotchilar ma’lumotlarni qo‘lda qayta ishlashga majbur bo‘lishdi. Shunga qaramay, ular kometaning orbitasini aniqlash va yadrosining tuzilishini o‘rganishga muvaffaq bo‘lishdi.
Olingan yuqori aniqlikdagi tasvirlarda kometaning komasi — Quyosh issiqligi ta’sirida yadro atrofida hosil bo‘lgan gaz va chang buluti yaqqol ko‘zga tashlanadi. Olimlarning fikricha, agar sinov dasturi biroz oldinroq boshlanganida, aynan Vera Rubin observatoriyasi ushbu tarixiy kashfiyotni birinchi bo‘lib amalga oshirgan bo‘lardi.
8,4 metrli teleskopga ega Vera Rubin observatoriyasi o‘n yillikning eng kutilgan astronomik loyihalaridan biri hisoblanadi. To‘liq quvvat bilan ishga tushgach, u butun osmonni muntazam skanerlab, kosmik obyektlarning eng yirik dinamik katalogini yaratadi. Bu esa kelajakda yulduzlararo obyektlarni ular Quyosh tizimiga yaqinlashayotgan paytdayoq aniqlash imkonini beradi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
