Vera Rubin teleskopi olamning ilk oʻta chuqur suratini taqdim etdi

Vera Rubin observatoriyasi dunyodagi eng yirik raqamli kamera — LSST Camera yordamida olingan ilk ilmiy tasvirni omma eʼtiboriga havola etdi. Ushbu ulkan suratda COSMOS deb nomlangan osmon hududidagi 500 mingdan ortiq galaktika va 50 mingdan ziyod yulduzlar mujassamlashgan boʻlib, mazkur yutuq koinot evolyutsiyasini oʻrganishda muhim bosqich boʻlib xizmat qiladi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

ixbt.com nashrining yozishicha, mazkur noyob tasvir yuzlab alohida kuzatishlarni oʻzaro birlashtirish orqali hosil qilingan. Surat uchun tanlangan COSMOS maydoni Somon Yoʻli tekisligidan uzoqda joylashgani uchun u yerda yulduzlar va yulduzlararo chang miqdori nisbatan kam. Bu esa astronomlarga nuri Yerga milliardlab yillar davomida yetib kelgan eng olis galaktikalarni toʻsiqlarsiz kuzatish imkonini berdi.

Ilmiy ahamiyati va kuzatuv tarixi

Maʼlumotlarga koʻra, COSMOS maydoni 2003-yildan beri Hubble kosmik teleskopi va boshqa yetakchi observatoriyalar tomonidan radio toʻlqinlardan tortib rentgen nurlarigacha boʻlgan diapazonda faol oʻrganib kelingan. Ushbu hudud zamonaviy astronomiya uchun asosiy etalon maydonlaridan biri sanaladi.

Vera Rubin observatoriyasi oʻzining keng koʻrish maydoni, yuqori suratga olish chuqurligi hamda muntazam takrorlanuvchi kuzatuvlari bilan ushbu bazani yanada boyitadi. Mutaxassislar nafaqat olis galaktikalarning tuzilishini tahlil qilish, balki oʻta yangi yulduzlarning chaqnashi kabi qisqa muddatli kosmik oʻzgarishlarni ham real vaqt rejimida kuzatib borish imkoniga ega boʻladilar.

Kelgusidagi rejalar va maʼlumotlarning ochiqligi

Mazkur ilk nashr Early Data Preview 2 (EDP2) dasturi doirasida amalga oshirilgan boʻlib, unga 2025-yilning aprelidan 2026-yilning yanvarigacha bajarilgan kuzatuvlar kiritildi. Katalogga janubiy osmonning koʻrinadigan qismining oltdan bir qismiga teng boʻlgan taxminan 3000 kvadrat daraja maydonni qamrab olgan qoʻshma tasvirlar kiritilgan.

Legacy Survey of Space and Time (LSST) deb nomlangan oʻn yillik keng koʻlamli ilmiy loyiha endigina boshlanmoqda. Shu bois EDP2 toʻgʻridan-toʻgʻri asosiy maʼlumotlar bazasi boʻlmasa-da, olimlarga maʼlumotlarni qayta ishlash usullarini sinovdan oʻtkazish va tahlil vositalarini tayyorlash uchun zamin yaratadi. Kelgusida AQSh, Chili va xalqaro hamkor tashkilotlar foydalanayotgan ushbu maʼlumotlar ikki yildan soʻng barcha uchun ochiq boʻlishi kutilmoqda.