Quyosh bagʻrida kutilganidan ancha koʻp kumush borligi aniqlandi

Yevropalik va hindistonlik astrofiziklar guruhi Quyoshning ichki tuzilishini oʻrganish davomida kutilmagan kashfiyotga qoʻl urishdi. Oʻtkazilgan yangi tadqiqotlar natijasida maʼlum boʻlishicha, bizning yulduzimiz tarkibidagi kumush miqdori avvalgi hisob-kitoblardan qariyb 55 foizga koʻproq ekanligi oydinlashdi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Ushbu ilmiy xulosa Quyoshning ichki tuzilishini aks ettiruvchi yangi uch oʻlchamli (3D) model yordamida shakllantirildi. ixbt.com nashrining xabar berishicha, mazkur yangilik astronomiya olamidagi koʻp yillik jumboqlardan biriga nuqta qoʻyishi kutilmoqda. Gap shundaki, olimlar uzoq vaqt davomida Quyosh va qadimiy meteoritlar tarkibidagi farqlarni tushuntirib bera olmay kelishayotgan edi.

Ilmiy ziddiyatning yechimi

Bundan taxminan 4,6 milliard yil avval Quyosh va quyosh tizimidagi sayyoralar, jumladan, eng qadimgi meteoritlar ham yagona gaz va chang bulutidan hosil boʻlgan. Nazariy jihatdan ularning kimyoviy tarkibi bir xil boʻlishi kerak edi. Biroq, avvalgi oʻlchovlar Quyoshdagi kumush konsentratsiyasi ibtidoiy meteoritlar — xondritlardagiga qaraganda ancha past ekanligini koʻrsatib kelgan.

Yangi ishlab chiqilgan model Quyosh qatlamlari orasidagi moddalarning harakati va atomlarning nurlanish bilan oʻzaro taʼsiri kabi murakkab jarayonlarni hisobga oladi. Bu esa tadqiqotchilarga quyosh nuri spektrini yanada aniqroq tahlil qilish imkonini berdi. Natijada, Quyosh bagʻridagi kumush miqdori aslida meteoritlardagi koʻrsatkichlar bilan deyarli bir xil ekanligi isbotlandi.

Koinot sirlarini oʻrganishda yangi bosqich

Olimlarning taʼkidlashicha, ushbu kashfiyot nafaqat bizning yulduzimiz, balki butun koinotdagi ogʻir elementlarning shakllanish jarayonini tushunishda muhim ahamiyatga ega. Kumush kabi metallar koinotda qanday toʻplanishi va yulduzlar evolyutsiyasiga qanday taʼsir koʻrsatishi endi yangicha yondashuvlar asosida oʻrganiladi.

Tadqiqotchilar ushbu metodologiyani kelajakda boshqa yulduzlarni oʻrganishda ham qoʻllashni rejalashtirmoqdalar. Bu esa koinotdagi kimyoviy elementlarning kelib chiqishi va ularning galaktikalar boʻylab tarqalishi haqidagi tasavvurlarimizni tubdan oʻzgartirishi mumkin. Oʻzbekistonlik havaskor astronomlar va ilm-fan ixlosmandlari uchun ham ushbu maʼlumotlar koinotning shakllanish tarixi haqidagi bilimlarni boyitishga xizmat qiladi.