Sunʼiy intellekt ortidan kelayotgan boyliklar: Dunyoda mablagʻlarni qayta taqsimlash vaqti keldimi?

Sunʼiy intellekt (AI) texnologiyalarining jadal rivojlanishi global iqtisodiyotda misli koʻrilmagan boylik toʻplanishiga sabab boʻlmoqda. Biroq, soʻnggi oʻn yillikning eng muvaffaqiyatli venchur investorlaridan biri, Index Ventures asoschisi Neil Rimerning fikricha, ushbu ulkan mablagʻlar yaqin kelajakda jamiyat oʻrtasida qayta taqsimlanishi muqarrar. Uning taʼkidlashicha, ushbu jarayon yo ixtiyoriy xayriya koʻrinishida, yoki majburiy qonunchilik choralari orqali amalga oshadi. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Rimerning bunday bayonoti venchur kapitali olami uchun kutilmagan holat hisoblanadi. Index Ventures soʻnggi oʻttiz yil ichida Figma va Wiz kabi yirik loyihalarga sarmoya kiritib, milliardlab dollar foyda koʻrgan. Shunga qaramay, tajribali investor texnologiya sohasidagi yetakchilar boylikni jamiyatga qaytarishda tashabbus koʻrsatishlari kerakligini uqtirmoqda. Aks holda, davlatlar tomonidan kiritiladigan soliq yuklari va qonuniy cheklovlar bu jarayonni ancha ogʻriqli qilishi mumkin.

Xayriya madaniyatining inqirozi

Hozirgi vaqtda dunyoning eng boy insonlari oʻrtasida xayriya qilish anʼanasi pasayib borayotgani kuzatilmoqda. Masalan, 2010-yilda Bill Gates va Warren Buffett tomonidan asos solingan "The Giving Pledge" tashabbusi (milliarderlarni oʻz boyligining yarmini xayriya qilishga chorlovchi vaʼda) oʻz jozibasini yoʻqotmoqda. Agar dastlabki yillarda yuzlab oilalar ushbu vaʼdaga qoʻshilgan boʻlsa, 2024-yilga kelib bor-yoʻgʻi toʻrtta yangi ishtirokchi roʻyxatdan oʻtgan.

Bu borada dunyoning eng boy odami Elon Musk oʻziga xos qarashga ega. Uning fikricha, uning kompaniyalari (Tesla, SpaceX) tomonidan amalga oshirilayotgan ishlar va innovatsiyalarning oʻzi eng katta xayriyadir. Bunday yondashuv texnologiya olamida yangi trendga aylanmoqda: boylar pulni shunchaki tarqatishdan koʻra, uni yangi startaplarga sarmoya sifatida kiritishni afzal koʻrishmoqda.

Majburiy taqsimot va soliqlar xavfi

Ixtiyoriy xayriya kamaygan bir sharoitda, hukumatlar boylikni majburiy qayta taqsimlash choralarini koʻra boshladi. Masalan, Kaliforniya shtatida milliarderlar uchun bir martalik 5 foizlik boylik soligʻini joriy etish masalasi ovozga qoʻyilmoqda. Bu esa koʻplab texnologiya gigantlarini oʻz qarorgohlarini oʻzgartirishga majbur qilmoqda. Google asoschilari Sergey Brin va Larry Page allaqachon Florida shtatiga koʻchib oʻtishgan.

OpenAI kompaniyasining 2027-yilda birjaga chiqish (IPO) rejalari ham qisman ushbu soliq oʻzgarishlari bilan bogʻliq boʻlishi mumkinligi aytilmoqda. Agar yangi soliq qonuni kuchga kirsa, u jismoniy shaxslarning butun dunyo boʻylab aktivlarini hisobga oladi. Shu sababli, Anthropic kabi AI kompaniyalari xodimlari orasida ham oʻz boyligini xayriya qilishdan koʻra, uni yangi bizneslarga yoʻnaltirish kayfiyati ustunlik qilmoqda.

Xulosa oʻrnida aytish mumkinki, sunʼiy intellekt davri nafaqat texnologik, balki ijtimoiy-iqtisodiy sinovlarni ham olib kelmoqda. Neil Rimer kabi ekspertlar ogohlantirganidek, agar boylikning adolatli taqsimoti ixtiyoriy ravishda amalga oshmasa, davlatlar aralashuvi natijasida yirik kapital egalari uchun noqulay sharoitlar yuzaga kelishi mumkin. Bu esa global texnologiya bozoridagi investitsiya muhitiga jiddiy taʼsir koʻrsatishi tayin.