Quyoshdagi eng kuchli chaqnashni u boshlanishidan avval «koʻrish»ga muvaffaq boʻlindi
Nyu-Jersi texnologiya instituti tadqiqotchilari Quyosh faolligini prognoz qilish sohasida ulkan yutuqqa erishganliklarini maʼlum qilishdi. Olimlar tarixda ilk bor oʻta kuchli chaqnashning ilk belgilarini u sodir boʻlishidan bir necha soat oldin aniqlashga muvaffaq boʻlishdi. Bu kashfiyot koinot ob-havosini bashorat qilish va Yer yuzidagi texnologik infratuzilmani himoya qilishda yangi davrni ochishi mumkin. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.
Tadqiqot obyekti sifatida 2024-yil 3-oktyabrda yuz bergan X9 sinfidagi chaqnash tanlab olindi. Maʼlumot uchun, X darajasidagi hodisalar Quyoshdagi eng kuchli portlashlar hisoblanib, ular radioaloqada uzilishlar keltirib chiqarishi, sunʼiy yoʻldoshlar ishiga salbiy taʼsir koʻrsatishi va Yerda kuchli geomagnit boʻronlarini uygʻotishi bilan xavflidir.
Ushbu ilmiy muvaffaqiyatda NASA agentligining IRIS kosmik apparati hal qiluvchi rol oʻynadi. Chaqnashga tayyorgarlik koʻrilayotgan pallada qurilma Quyosh yuzasidagi faol hududni sinchkovlik bilan kuzatayotgan edi. Natijada olimlar hodisa boshlanishidan oldin qariyb besh soatlik uzluksiz kuzatuv maʼlumotlariga ega boʻlishdi. ixbt.com xabariga koʻra, tahlillar chaqnashdan uch soat oldin faol hududda sezilarli oʻzgarishlar boshlanganini koʻrsatgan.
Chaqnashdan oldingi sirli signallar
Olimlar nurlanish yorqinligining ortishi, plazma harakati tezlashishi va turbulentlikning kuchayishini qayd etishdi. Eng qiziqarlisi, tadqiqotchilar gʻayritabiiy davriy tebranishlarni aniqlashgan. Ayrim signallar har 7–10 daqiqada, boshqalari esa har 18–21 daqiqada takrorlanib turgan. Bu signallarning barchasi qarama-qarshi yoʻnaltirilgan magnit maydonlari toʻqnashgan nuqtada — kelajakdagi chaqnash energiyasi toʻplanadigan joyda kuzatilgan.Tadqiqot rahbari Luis Seyfritsning soʻzlariga koʻra, eng kutilmagan natija ushbu belgilarning qanchalik erta paydo boʻlgani va uzoq vaqt davom etganidir. Avvalari bunday jarayonlarni faqat boʻlak-boʻlak holda kuzatish imkoni boʻlgan. Ayniqsa, portlashdan 15–20 daqiqa oldin plazma turbulentligi keskin ortib, moddalarning tashqariga otilib chiqishi faollashgan. Aynan shu pallada ulkan magnit energiyasining ajralib chiqish jarayoni ishga tushishi taxmin qilinmoqda.
Kelajakdagi xavfsizlik uchun muhim qadam
Hozircha ushbu xulosalar faqat bitta hodisa tahliliga asoslangan. Olimlar gipotezani tasdiqlash uchun boshqa yirik Quyosh chaqnashlari haqidagi maʼlumotlarni ham oʻrganib chiqishlari lozim. Agar ushbu qonuniyat oʻz tasdigʻini topsa, kelajakda Quyosh boʻronlari haqida erta ogohlantirish tizimlarini yaratish imkoniyati tugʻiladi.Koinot ob-havosini aniqroq bashorat qilish quyidagi yoʻnalishlarda hayotiy ahamiyatga ega:
- Orbital sunʼiy yoʻldoshlar va aloqa tizimlarini himoya qilish;
- Energetika infratuzilmasini kutilmagan kuchlanishlardan asrash;
- Aviatsiya va navigatsiya xizmatlari xavfsizligini taʼminlash;
- Kosmonavtlarning ochiq koinotdagi faoliyatini rejalashtirish.
Izohlar 0
…