Yaponiya Oyda inqilob qildi: Mitti robot 100 daqiqa davomida mustaqil harakatlandi

Yaponiya Aerokosmik tadqiqotlar agentligi (JAXA) koinotni oʻrganish tarixida muhim bosqichga erishganini eʼlon qildi. Agentlik tomonidan ishlab chiqilgan mitti SORA-Q (shuningdek, LEV-2 deb ataladi) roboti Oy sirtida 100 daqiqadan koʻproq vaqt davomida toʻliq avtonom tarzda harakatlanib, Yerga noyob tasvirlarni muvaffaqiyatli uzatdi. Ushbu tajriba Oy missiyalari kelajagini butunlay oʻzgartirishi mumkin boʻlgan yangi konsepsiyaning amaliy isbotidir. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

ixbt.com maʼlumotiga koʻra, ushbu mitti apparat joriy yilning yanvar oyida Shioli krateri yaqiniga qoʻngan SLIM missiyasi doirasida sinovdan oʻtkazildi. Tajribaning asosiy maqsadi bitta yirik va qimmatbaho rover oʻrniga, oʻnlab kichik va arzon robotlar guruhidan foydalanish imkoniyatini tekshirish edi. Bunday yondashuv missiyalarning barqarorligini oshiradi: agar bitta kichik robot ishdan chiqsa, qolganlari tadqiqotni davom ettiraveradi.

Oʻyinchoqdan koinot texnologiyasigacha

SORA-Q roboti diametri bor-yoʻgʻi 8 santimetr boʻlgan shar shaklidagi qurilmadir. U Oy sirtiga tushganidan soʻng ochilib, gʻildirakli platformaga aylanadi. Qiziqarli jihati shundaki, JAXA muhandislari Sony va oʻyinchoq ishlab chiqaruvchi TOMY kompaniyasi bilan hamkorlikda ushbu robotning konstruksiyasini transformator-oʻyinchoqlar asosida ishlab chiqishgan. Bu koinot texnologiyalari va kundalik sanoat dizayni oʻrtasidagi oʻziga xos uygʻunlik namunasidir.

Oy sirtida harakatlanish oʻta murakkab vazifa hisoblanadi. Oy tuprogʻi — regolit juda mayda va abraziv changdan iborat boʻlib, u gʻildiraklarning tishlashishini qiyinlashtiradi. SORA-Q muhandislari bu muammoni hal qilish uchun gʻildiraklarni biroz surilgan oʻq atrofida aylantirishga qaror qilishdi. Natijada robot har bir aylanishda goʻyo "sakrab" harakatlanadi va yumshoq regolitga botib qolmaydi. Ushbu usul mitti qurilmaning 24 metr masofani bosib oʻtishiga imkon berdi.

Toʻliq avtonom boshqaruv

Yer va Oy oʻrtasidagi aloqa kechikishi sababli, masofadan turib real vaqt rejimida boshqarish xavfli va sekin jarayondir. Shu bois, LEV-2 yuqori darajadagi avtonomiyaga ega. Robot oʻziga oʻrnatilgan tasvirni qayta ishlash tizimi orqali SLIM qoʻnish modulini taniy oladi va uni tayanch nuqtasi sifatida ishlatib, oʻz koordinatalarini mustaqil hisoblaydi.

Ushbu muvaffaqiyatli missiya koinot tadqiqotlarida yangi davrni boshlab berishi kutilmoqda. Agar bunday mitti tizimlar keng miqyosda ishlab chiqarilsa, kelajakdagi Oy missiyalarida bitta yirik apparat oʻrniga robotlar "toʻdasi" (swarm robotics) ishlatiladi. Bu nafaqat xarajatlarni kamaytiradi, balki Oyning murakkab hududlarini batafsilroq oʻrganish imkonini beradi.

Oʻzbekistonlik koinot ishqibozlari va yosh muhandislar uchun ham ushbu yangilik muhim ahamiyatga ega. Chunki u murakkab muammolarga oddiy va ixcham yechimlar topish mumkinligini, hatto oʻyinchoqlar dizayni ham koinotni zabt etishda qoʻl kelishini koʻrsatib berdi.