Sunʼiy intellekt va xarajatlar: Kompaniyalar kutilgan daromadni hisoblay olmayapti

Bugungi kunda Silikon vodiysida sunʼiy intellekt (AI) texnologiyalariga boʻlgan qiziqish oʻzining yuqori nuqtasiga chiqqan boʻlsa-da, yirik korporatsiyalar ushbu innovatsiyalarning iqtisodiy samaradorligini tahlil qilishda jiddiy qiyinchiliklarga duch kelmoqda. Dastlabki hayajon oʻrnini endilikda aniq hisob-kitob va xarajatlarni optimallashtirish masalalari egallamoqda. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

NEA venchur jamgʻarmasi hamkori Tiffany Luck TechCrunch nashrining Equity podkastida taʼkidlashicha, koʻplab kompaniyalar AI vositalarini joriy etishda kutilmagan moliyaviy toʻsiqlarga duch kelmoqda. Yil boshida ommalashgan "tokenmaxxing" (AI imkoniyatlaridan maksimal foydalanish) tendensiyasi endilikda byudjet cheklovlari bilan toʻqnash keldi. Masalan, Uber kompaniyasi oʻzining yillik AI byudjetini bir necha oy ichidayoq sarflab boʻlgani haqidagi maʼlumotlar soha mutaxassislarini oʻylantirib qoʻydi.

Vaziyat shunchalik jiddiyki, ayrim tashkilotlar oʻz xodimlari uchun Claude kabi ilgʻor neyrotarmoq litsenziyalarini qisqartirishga majbur boʻldi. Meta korporatsiyasi esa hatto oʻzining ichki reyting tizimini (leaderboard) toʻxtatdi. Bu holat texnologik gigantlar ham AI uchun sarflanayotgan mablagʻ va undan kelayotgan real foyda (ROI) oʻrtasidagi muvozanatni hali topa olmaganidan dalolat beradi.

Investitsiyalar va real natijalar oʻrtasidagi ziddiyat

Tiffany Luckning fikricha, hozirgi kunda startaplar uchun yangi imkoniyatlar eshigi ochilmoqda. Endilikda korxonalar shunchaki AI modelini sotib olishni emas, balki ushbu texnologiya xarajatlarini kuzatib boruvchi va uning samaradorligini oʻlchovchi vositalarni qidirmoqda. Bu esa biznes olamida sunʼiy intellektga boʻlgan yondashuvning oʻzgarayotganini koʻrsatadi.

Oʻzbekiston bozorida ham mahalliy kompaniyalar va banklar asta-sekin ChatGPT va boshqa generativ modellarni oʻz tizimlariga integratsiya qilmoqda. Biroq, xalqaro tajriba shuni koʻrsatmoqdaki, tizimni shunchaki ishga tushirish kifoya emas. Har bir soʻrov va qayta ishlangan maʼlumot (token) uchun toʻlanadigan haq uzoq muddatli istiqbolda kompaniya foydasiga xizmat qilishi shart.

Ekspertlar shuningdek, shaxsiy agentlar va isteʼmolchilar uchun yaratiladigan "sehrli lahzalar" (magic moments) kelajakda AI bozorining asosiy drayveri boʻlishini taxmin qilmoqda. Ammo bu maqsadga erishish yoʻlida kompaniyalar avval oʻzlarining moliyaviy strategiyalarini qayta koʻrib chiqishlari va AI investitsiyalaridan qaytadigan daromadni aniq hisoblab chiqishlari lozim boʻladi.

Xulosa oʻrnida aytish mumkinki, sunʼiy intellekt davri endi "hype" bosqichidan real iqtisodiy tahlil bosqichiga oʻtmoqda. Kelgusi yillarda faqatgina texnologiyani joriy etganlar emas, balki undan oqilona va tejamkor foydalana olganlar bozorda gʻolib boʻladi.