Kreios Space Yer atmosferasida ishlaydigan kosmik dvigatelni sinovdan oʻtkazadi

Ispaniyaning Kreios Space kompaniyasi Yer atmosferasidan ishchi tana sifatida foydalanuvchi noyob kosmik dvigatelni sinovdan oʻtkazishga hozirlik koʻrmoqda. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, agar ushbu tajriba muvaffaqiyatli yakunlansa, Air-Breathing Electric Propulsion (ABEP) texnologiyasi sunʼiy yoʻldoshlarga katta yonilgʻi zaxirasisiz oʻta past orbitalarda yillar davomida ishlash imkonini beradi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Mutaxassislarning rejasiga koʻra, ABEP tizimi oʻrnatilgan ilk eksperimental sunʼiy yoʻldoshni pastki yeroldi orbitasiga VLEO chiqarish koʻzda tutilgan. Hozircha aniq uchish sanasi rasman eʼlon qilinmagan boʻlsa-da, Kreios Space 2027 yilga moʻljallab ish olib bormoqda. Ushbu yangi tizimning ishlash prinsipi oddiy havo-reaksiyaviy dvigatelni eslatadi, faqat u zich havo oʻrniga oʻta siyraklashgan atmosferadan foydalanadi.

Innovatsion texnologiya qanday ishlaydi

Qurilma parvoz vaqtida atrof-muhitdagi qoldiq gaz molekulalarini tutib oladi, shundan soʻng ular qizdirilib, ionlashtiriladi. Natijada hosil boʻlgan plazma ishchi tanasi tezlashadi va dvigateldan otilib chiqib, kerakli tortish kuchini hosil qiladi. Mazkur yondashuvning asosiy afzalligi shundaki, apparat Yer yoqilgʻisiga doimiy ravishda ehtiyoj sezmaydi. Dvigatel uchun zarur boʻlgan elektr energiyasi quyosh panellari orqali taʼminlanadi, tortishish kuchi uchun modda esa toʻgʻridan-toʻgʻri atmosferadan olinadi.

ABEP texnologiyasi maxsus ravishda VLEO deb nomlanuvchi taxminan 100 dan 400 kilometrgacha boʻlgan oʻta past orbitalar uchun yaratilmoqda. Biroq bunday balandliklarning jiddiy kamchiligi ham mavjud boʻlib, hatto oʻta siyrak atmosfera ham sunʼiy yoʻldoshga sezilarli qarshilik koʻrsatadi hamda uning tezligi va balandligini asta-sekin pasaytiradi. Oddiy dvigatellar bu tormozlanishni qoplashi mumkin, biroq doimiy ish jarayonida yoʻlovchi zaxiralari tezda tugab qoladi.

Sifat va aloqa imkoniyatlarini yangi bosqichga olib chiqish

Yangi texnologiya ana shu muammoni ustunlikka aylantirishni taklif etadi. Sunʼiy yoʻldoshni tormozlovchi atmosfera bir vaqtning oʻzida uning dvigateliga ishchi tana manbai boʻlib xizmat qiladi. Agar tizim yetarli miqdordagi molekulalarni ushlab qolib, ularni samarali tezlashtira olsa, apparat oʻz orbitasini uzluksiz ushlab tura oladi.

Birinchi namoyish etish missiyasi uchun Kreios Space Litvaning Kongsberg NanoAvionics kompaniyasining MP42 platformasini tanladi. NanoAvionics muhandislari sunʼiy yoʻldoshni eksperimental dvigatel qurilmasiga moslashtirib, ABEP tizimini unga muvaffaqiyatli integratsiya qilmoqdalar. Oʻta past orbitalar bir vaqtning oʻzida bir nechta sabablarga koʻra kosmik agentliklarni oʻziga jalb qiladi, chunki Yerga qanchalik yaqin boʻlsa, optika shunchalik aniq tasvirlarni oladi. Bu esa masofadan turib zondlash, kartografiya va yer yuzidagi obyektlarni kuzatish uchun muhimdir.