Ayollarda xurrak nega kuchayadi? Ikki muhim davr ma’lum bo‘ldi

Xurrak ko‘pincha erkaklarga xos holatdek qabul qilinadi. Ammo mutaxassislar ayollarda ham ayrim davrlarda xurrak urish ehtimoli keskin oshishini ta’kidlamoqda.

Ayniqsa, menopauza va homiladorlikning so‘nggi bosqichidagi o‘zgarishlar nafas yo‘llariga ta’sir qilishi mumkin. Xurrakning to‘satdan kuchayishi esa ba’zan jiddiy uyqu buzilishidan ogohlantiradi.

Erkaklar deyarli ikki baravar ko‘proq xurrak otadi

London Universitet Kollej Kasalxonalarining quloq, burun va tomoq bo‘yicha maslahatchisi hamda uyqu jarrohi Ryan Chin Tau Chongning aytishicha, erkaklar ayollarga nisbatan deyarli ikki baravar ko‘proq xurrak otadi.

Biroq bu farq ayol hayotining ikki muhim davrida sezilarli darajada qisqaradi:

• menopauza paytida, odatda 45–55 yosh oralig‘ida;

• homiladorlikda, ayniqsa uchinchi trimestrda.

Mutaxassisning fikricha, bunda gormonal o‘zgarishlar asosiy omillardan biri hisoblanadi.

Xurrak qanday paydo bo‘ladi?

Xurrak yuqori nafas yo‘llaridan havo o‘tishi qisman qiyinlashganda yuzaga keladi.

Uyqu paytida tomoq va nafas yo‘llaridagi mushaklar bo‘shashadi. Havo tor joydan o‘tayotganda yumshoq to‘qimalar tebranadi va o‘ziga xos ovoz paydo bo‘ladi.

Tebranish quyidagi sohalarda yuz berishi mumkin:

• burunning orqa qismida;

• yumshoq tanglayda;

• tomoq va til atrofida;

• nafas yo‘li kirish qismida.

Chalqancha yotishda og‘irlik kuchi yumshoq to‘qimalarni pastga tortishi sabab havo yo‘li yanada torayishi mumkin.

Menopauzada nima o‘zgaradi?

Chongning ta’kidlashicha, estrogen va progesteron kabi ayol gormonlari nafas yo‘llaridagi mushaklar tonusini saqlashga yordam beradi.

Menopauza davrida ushbu gormonlar darajasi pasayadi. Natijada uyqu paytida nafas yo‘llari ko‘proq bo‘shashib, xurrak urish ehtimoli ortishi mumkin.

«Ayollar menopauza paytida xurrak ko‘rsatkichlari bo‘yicha erkaklarga yaqinlasha boshlaydi», — deydi mutaxassis.

Homiladorlikda ham xavf oshadi

Homiladorlik davrida gormonal o‘zgarishlardan tashqari, vazn ortishi va tanada suyuqlik to‘planishi ham nafas yo‘llariga ta’sir qilishi mumkin.

Ayniqsa, uchinchi trimestrda:

• burun bitishi;

• tomoq atrofidagi to‘qimalar shishi;

• vaznning ortishi;

• uxlash holatining o‘zgarishi

xurrakni kuchaytirishi mumkin.

Shu bilan birga, har qanday yangi yoki keskin kuchaygan xurrakni oddiy homiladorlik belgisi sifatida qabul qilib qo‘ymaslik lozim.

Alkogol, vazn va allergiya ham ta’sir qiladi

Xurrak urish ehtimolini faqat jins yoki gormonlar belgilamaydi. Qator boshqa omillar ham nafas yo‘llarini toraytirishi mumkin.

Jumladan:

• spirtli ichimliklar mushaklarni ortiqcha bo‘shashtiradi;

• ortiqcha vazn tomoq atrofidagi bosimni oshiradi;

• allergiya va shamollash burundan nafas olishni qiyinlashtiradi;

• burun poliplari yoki burun to‘sig‘ining qiyshayishi havo o‘tishini cheklaydi.

Shu sabab xurrakning aniq sababi har bir insonda turlicha bo‘lishi mumkin.

Ayollar bu muammoni kamroq aytishi mumkin

Mutaxassisning so‘zlariga ko‘ra, ayollar xurrak urishi haqida erkaklarga nisbatan kamroq xabar beradi.

Bunga xurrakning ayollar uchun «uyatli» yoki noqulay holat sifatida qabul qilinishi sabab bo‘lishi mumkin. Natijada ba’zi ayollar muammoni yashiradi yoki shifokorga kech murojaat qiladi.

Aslida esa xurrak oddiy noqulaylikdan tashqari, salomatlik bilan bog‘liq jiddiy signal bo‘lishi ham mumkin.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?

Xurrakning to‘satdan paydo bo‘lishi yoki avvalgidan kuchayishi uyqu apnesining belgisi bo‘lishi mumkin.

Uyqu apnesida insonning nafasi tun davomida qayta-qayta to‘xtab, keyin yana tiklanadi. Bu holat uyqu sifatini pasaytirishi va organizmga kislorod yetib borishini cheklashi mumkin.

Quyidagi belgilar kuzatilsa, tibbiy maslahat olish muhim:

• xurrak juda baland va muntazam bo‘lsa;

• uyquda nafas to‘xtab qolayotgani sezilsa;

• tun davomida bo‘g‘ilish yoki havo yetishmasligi bilan uyg‘onilsa;

• to‘liq uyqudan keyin ham kuchli charchoq saqlansa;

• ertalab bosh og‘rig‘i yoki kunduzgi uyquchanlik kuzatilsa.

Chongning ta’kidlashicha, xurrak sherikning uyqusini muntazam buzadigan darajada baland bo‘lsa ham, shifokor bilan maslahatlashish maqsadga muvofiq.

Xurrakni e’tiborsiz qoldirmaslik kerak

Ayollarda xurrak kamroq uchrashi mumkin, ammo bu uni bezarar holatga aylantirmaydi. Ayniqsa, menopauza yoki homiladorlik davrida yangi paydo bo‘lgan xurrakni kuzatib borish muhim.

O‘zgarishlar erta aniqlansa, nafas yo‘llari bilan bog‘liq muammolar va uyqu apnesini o‘z vaqtida tekshirish imkoni paydo bo‘ladi.

Siz yoki yaqinlaringizda xurrak to‘satdan kuchaygan holat kuzatilganmi? Fikr va tajribangizni izohlarda qoldiring.