Turib qolgan choyni ichish zararlimi? Qayta qaynatilgan suv haqidagi haqiqat

Choyni qayta qaynatish, choynakda bir kecha qolgan damlamani ichish yoki avval qaynagan suvdan yana foydalanish haqida turli ogohlantirishlar tarqaladi. Ayrim xabarlarda bunday choy mishyak, nitrat va boshqa xavfli moddalar manbai sifatida ko‘rsatiladi. Ammo bu da’volarning barchasi ham ilmiy dalillarga asoslanmagan. Choyning qancha vaqt turgani, qanday saqlangani va suvning sifati salomatlik uchun xavfni belgilaydi.
Ko‘pchilik choynakda qolgan suvni qayta qaynatib choy damlashni yoki ertalab kechagi choyni ichishni oddiy hol deb hisoblaydi. Boshqalar esa bunday odatni qat’iyan rad etib, turib qolgan choy oshqozon-ichak tizimiga zarar yetkazishi, qayta qaynatilgan suv esa zaharli moddalar to‘planishiga sabab bo‘lishi mumkinligini ta’kidlaydi.
Aslida, turib qolgan choy va qayta qaynatilgan suv bir xil xavfga ega emas. Choyning uzoq vaqt xona haroratida saqlanishi, unga sut yoki shakar qo‘shilishi, choy barglarining damlamada qolishi va suvning dastlabki sifati kabi omillar muhim ahamiyatga ega. Qayta qaynatishning o‘zi esa sifatli ichimlik suvini avtomatik ravishda zaharli moddalarga aylantirmaydi.
Turib qolgan choyda qanday o‘zgarishlar yuz beradi?
Choy damlangandan keyin ham uning tarkibidagi moddalar o‘zgarishda davom etadi. Ayniqsa, damlama xona haroratida uzoq qolsa, uning ta’mi, hidi va ayrim kimyoviy xususiyatlari o‘zgarishi mumkin.
- Mikrobiologik xavf. Damlangan choy steril ichimlik emas. Idishning tozaligi, choyga qo‘shilgan ingrediyentlar va saqlash sharoitiga qarab mikroorganizmlar ko‘payishi mumkin. Ayniqsa, sut qo‘shilgan choyni xona haroratida uzoq qoldirish xavfli. Bunday ichimlik ko‘ngil aynishi, ich ketishi va boshqa ovqatdan zaharlanish alomatlariga sabab bo‘lishi mumkin.
- Ta’m va tarkibning o‘zgarishi. Choy barglari suvda uzoq qolganda taninlar va boshqa polifenollar ko‘proq ajralib chiqadi. Natijada damlama taxirlashib, ta’mi o‘zgarishi mumkin. Ba’zi odamlarda bunday choy oshqozonda noqulaylik, jig‘ildon qaynashi yoki ko‘ngil aynishiga sabab bo‘ladi.
- Oksidlanish jarayoni. Damlangan choy havo bilan ta’sirlashganda tarkibidagi ayrim birikmalar oksidlanadi. Bu uning rangi, hidi va ta’miga ta’sir ko‘rsatadi. Biroq choydagi barcha antioksidantlar qisqa vaqt ichida yo‘qolib ketadi, degan xulosa to‘g‘ri emas.
- Choy barglarining damlamada qolishi. Barglar suvda uzoq saqlanganda choyning ta’mi va tarkibi o‘zgarishi davom etadi. Bu ayniqsa kuchli damlangan choyni yoqtirmaydigan yoki kofeinga sezgir insonlar uchun noqulay bo‘lishi mumkin.
Qayta qaynatilgan suv haqiqatan ham zaharlimi?
Internetda qayta qaynatilgan suvda mishyak, nitrat va boshqa zararli moddalar to‘planishi, ularning organizmga ta’siri esa jiddiy kasalliklarga olib kelishi haqida ko‘plab ogohlantirishlar uchraydi.
Biroq ichimlik suvi dastlab xavfsiz va me’yorlarga muvofiq bo‘lsa, uni bir yoki bir necha marta qayta qaynatish odatda sog‘liq uchun jiddiy xavf tug‘dirmaydi.
Suv qaynatilganda bir qismi bug‘lanadi, undagi bug‘lanmaydigan moddalar esa suv miqdori kamaygani uchun nisbatan yuqori konsentratsiyada qolishi mumkin. Ammo bu ta’sirni xavfli darajaga yetkazish uchun suvni ko‘p marta qaynatish va sezilarli darajada bug‘latish talab qilinishi mumkin. Oddiy maishiy sharoitda bir-ikki marta qayta qaynatish mishyak yoki nitratning xavfli konsentratsiyaga yetishiga sabab bo‘ladi, degan da’vo ishonchli dalillarga ega emas.
Qayta qaynatish suvning kislorod miqdori va ta’miga ta’sir qilishi mumkin. Lekin suvda kislorod kamayishi uni inson uchun zaharli qilib qo‘ymaydi.
Asosiy xavf suvni qayta qaynatishda emas, balki dastlabki suvning sifatida va uning tarkibidagi moddalar me’yordan ortiq bo‘lishida.
Choy oshqozon va temir o‘zlashtirilishiga ta’sir qilishi mumkin
Choy tarkibidagi taninlar va boshqa polifenollar ovqat bilan birga iste’mol qilinganda, ayniqsa, o‘simlik mahsulotlaridan olinadigan temirning organizmda o‘zlashtirilishini pasaytirishi mumkin.
Bu holat temir tanqisligi mavjud insonlar, kamqonlikka moyillar yoki temirga boy ovqatlanishga ehtiyoj sezadigan kishilar uchun muhim.
Shu sababli ovqat bilan bir vaqtda kuchli qora choy ichmaslik, uni ovqatdan taxminan 1–2 soat keyin iste’mol qilish maqbul bo‘lishi mumkin. Bu, ayniqsa, temir tanqisligi bo‘lgan insonlar uchun ahamiyatli.
Choyning oshqozonga ta’siri esa har bir insonda bir xil emas. Kofein va kuchli damlangan choy ayrim odamlarda oshqozon kislotasi bilan bog‘liq noqulayliklarni, jig‘ildon qaynashi yoki refluks belgilarini kuchaytirishi mumkin. Ammo choy barcha odamlarda oshqozon yoki ichak kasalliklarini keltirib chiqaradi, degan fikr noto‘g‘ri.
Choyni qancha vaqt saqlash mumkin?
Choyning xavfsizligini ta’minlash uchun uni qanday saqlash muhim. Damlama xona haroratida uzoq qoldirilmasligi, ayniqsa, sut qo‘shilgan choy tezroq sovitilishi kerak.
Choyni saqlash va iste’mol qilishda quyidagi oddiy qoidalarga amal qilish tavsiya etiladi:
Choyni yangi damlangan holda iching. Imkon qadar damlangan choyni uzoq vaqt xona haroratida qoldirmang. Agar keyinroq ichish rejalashtirilsa, uni ikki soatdan kechiktirmay muzlatgichga qo‘yish maqbul.
Choy barglarini ajratib oling. Choyni damlab bo‘lgach, barglarini damlamada qoldirmaslik uning ta’mi va kuchini nazorat qilishga yordam beradi.
Muzlatgichda saqlang. Keyinroq ichiladigan choyni toza, yopiq idishda muzlatgichda saqlash lozim. Odatda, bunday choyni 24 soat ichida iste’mol qilish ma’qul.
Sut qo‘shilgan choyni uzoq qoldirmang. Sutli choy tez buzilishi mumkin. Uni xona haroratida bir necha soat saqlashdan saqlaning.
Shubhali choyni qayta qaynatib ichmang. Agar choyning hidi, ta’mi yoki tashqi ko‘rinishi o‘zgargan bo‘lsa, uni tashlab yuborish xavfsizroq. Qayta qaynatish ayrim mikroorganizmlarni yo‘qotishi mumkin, ammo har qanday buzilgan ichimlikni xavfsiz holatga keltirishi kafolatlanmaydi.
Juda qaynoq choy ichish ham zararli bo‘lishi mumkin
Choyning harorati ham salomatlik uchun ahamiyatli. Juda qaynoq ichimliklarni muntazam iste’mol qilish qizilo‘ngach shilliq qavatini termik shikastlashi mumkin.
Xalqaro saraton tadqiqotlari bilan shug‘ullanuvchi tashkilotlar 65 darajadan yuqori haroratdagi ichimliklarni iste’mol qilishni qizilo‘ngach saratoni xavfi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin bo‘lgan omil sifatida baholagan. Bu choyning o‘zi saraton chaqirishi degani emas, balki ichimlikning juda yuqori harorati muhim ekanini anglatadi.
Shu sababli choyni qaynab turgan holda emas, biroz sovutib ichish tavsiya etiladi.
Xulosa: choyning o‘zi emas, uning saqlanishi va harorati muhim
Choyni qayta qaynatilgan suvda damlash odatda xavfli emas, agar suvning dastlabki sifati yaxshi bo‘lsa. Biroq uzoq vaqt xona haroratida qolgan, sut qo‘shilgan yoki buzilish alomatlari paydo bo‘lgan choyni ichishdan saqlanish kerak.
Choyni yangi damlash, barglarini o‘z vaqtida ajratish, keyinroq ichiladigan damlamani muzlatgichda saqlash va juda qaynoq holda iste’mol qilmaslik — kundalik hayotda amal qilish mumkin bo‘lgan oddiy, ammo muhim qoidalardir.
Obuna bilan reklama bo'lmaydi
Zamin Premium — oyiga 4 900 so'm
Mavzuga oid yangiliklar

































Izohlar0
…