Belingiz necha santimetr? Bu ko‘rsatkich kasalliklar xavfini bildirishi mumkin

Tana vazni me’yorda bo‘lsa ham, qorin atrofida yog‘ to‘planishi salomatlik uchun jiddiy xavf tug‘dirishi mumkin. Shuning uchun faqat tarozidagi raqamga emas, bel aylanasiga ham e’tibor berish muhim. Xalqaro tavsiyalarga ko‘ra, erkaklar va ayollar uchun bel aylanasining muayyan chegaradan oshishi qandli diabet, yuqori qon bosimi hamda yurak-qon tomir kasalliklari xavfi ortishi bilan bog‘liq.
Qorin sohasida to‘planadigan yog‘ning barchasi bir xil emas. Ayniqsa, ichki a’zolar atrofida joylashadigan visseral yog‘ moddalar almashinuviga ta’sir ko‘rsatib, organizmdagi yallig‘lanish jarayonlari va insulinga sezgirlik bilan bog‘liq muammolarga hissa qo‘shishi mumkin.
Xushxabar shundaki, bu xavfni dastlabki baholash uchun murakkab tekshiruv shart emas. Oddiy o‘lchov lentasi yordamida bel aylanasini o‘lchab, ko‘rsatkichni tavsiya etilgan me’yorlar bilan taqqoslash mumkin.
Erkaklar va ayollar uchun bel aylanasi me’yori qancha?
Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) bilan bog‘liq xalqaro klinik tavsiyalarda bel aylanasi yurak-qon tomir va moddalar almashinuvi kasalliklari xavfini baholashda muhim ko‘rsatkichlardan biri sifatida qaraladi.
Yevropa kelib chiqishiga mansub katta yoshli aholi uchun keng qo‘llanadigan chegaralar quyidagicha:
Xavf darajasi | Erkaklar | Ayollar |
|---|---|---|
Xavf oshishi kuzatiladigan chegara | 94 sm va undan yuqori | 80 sm va undan yuqori |
Xavf ancha yuqori bo‘lgan chegara | 102 sm va undan yuqori | 88 sm va undan yuqori |
Demak, erkaklarda bel aylanasi 94 santimetrdan, ayollarda esa 80 santimetrdan oshsa, vazn va ovqatlanish tartibiga e’tibor qaratish kerak. Erkaklarda 102 santimetr, ayollarda 88 santimetr va undan yuqori ko‘rsatkich esa salomatlik xavflari jiddiyroq ekanini anglatishi mumkin.
Muhim jihati: bu chegaralar barcha millat va etnik guruhlar uchun bir xil emas. Osiyo aholisi uchun qo‘llanadigan ayrim xalqaro mezonlarda erkaklar uchun 90 santimetr, ayollar uchun 80 santimetr chegarasi ishlatiladi. Aniq baholashda etnik kelib chiqish va boshqa tibbiy ko‘rsatkichlar ham hisobga olinadi.
Qorindagi yog‘ nima uchun xavfli?
Qorin atrofida to‘plangan yog‘ning bir qismi teri ostida joylashadi. Yana bir qismi esa ichki a’zolar — jigar, oshqozon osti bezi va ichaklar atrofida yig‘iladi. Bu visseral yog‘ deb ataladi.
Visseral yog‘ oddiy yog‘ zaxirasi bo‘libgina qolmay, organizmdagi gormonal va moddalar almashinuvi jarayonlariga ham ta’sir ko‘rsatadi. Uning ortiqcha to‘planishi quyidagi muammolar bilan bog‘liq:
2-tur qandli diabet. Visseral yog‘ insulinga sezgirlikni pasaytirishi va insulin rezistentligi rivojlanishiga hissa qo‘shishi mumkin.
Yurak-qon tomir kasalliklari. Qorin semizligi qondagi xolesterin va triglitseridlar muvozanati buzilishi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.
Qon bosimining ko‘tarilishi. Qorin sohasida ortiqcha yog‘ to‘planishi gipertoniya xavfini oshiradi.
Jigarning yog‘lanishi. Visseral yog‘ moddalar almashinuviga ta’sir qilib, jigarda yog‘ to‘planishi xavfini kuchaytirishi mumkin.
Shu sababli tana vazni me’yorda bo‘lgan inson ham bel aylanasiga e’tibor berishi lozim. Chunki tarozidagi raqam organizmda yog‘ qayerda to‘planganini ko‘rsatmaydi.
Bo‘yga nisbatan bel aylanasi ham muhim
Bel aylanasini baholashning yana bir qulay usuli — uni bo‘y uzunligi bilan taqqoslash. Buyuk Britaniya Milliy sog‘liqni saqlash xizmati (NHS) tavsiya qiladigan qoidaga ko‘ra, bel aylanasi bo‘yning yarmidan kam bo‘lishi maqsadga muvofiq.
Buning uchun bel aylanasini bo‘y uzunligiga bo‘lish kerak.
Masalan:
Bo‘y uzunligi | Bel aylanasi uchun maqsadli chegara |
|---|---|
160 sm | 80 sm dan kam |
165 sm | 82,5 sm dan kam |
170 sm | 85 sm dan kam |
175 sm | 87,5 sm dan kam |
180 sm | 90 sm dan kam |
185 sm | 92,5 sm dan kam |
Oddiy qoida:
0,5 dan kam
Bel aylanasi bo‘y uzunligining yarmidan oshmasligi kerak.
Bu usul ham xavfni dastlabki baholashga yordam beradi, ammo tibbiy tashxis o‘rnini bosmaydi.
Masalan, bo‘yi 170 santimetr bo‘lgan insonning bel aylanasi 85 santimetrdan kam bo‘lishi maqsadga muvofiq. Agar bu ko‘rsatkich yuqori bo‘lsa, vazn va qorin sohasidagi yog‘ to‘planishiga e’tibor qaratish zarur.
Bel aylanasini uyda qanday to‘g‘ri o‘lchash mumkin?
Bel aylanasini noto‘g‘ri o‘lchash natijani o‘zgartirib yuborishi mumkin. Aniq ko‘rsatkich olish uchun quyidagi qoidalarga amal qiling:
O‘lchash nuqtasini aniqlang. Qovurg‘aning pastki cheti va tos suyagining yuqori qismi o‘rtasidagi nuqtani toping. O‘lchov shu ikki nuqtaning o‘rtasidan olinishi kerak.
Tik turgan holatda o‘lchang. Oyoqlar bir-biriga yaqin, tana bo‘shashgan bo‘lishi lozim.
Qorinni ichkariga tortmang. Odatdagidek nafas oling va nafasni tabiiy chiqargan paytda o‘lchang.
O‘lchov lentasini to‘g‘ri joylashtiring. Lenta bel atrofida gorizontal turishi, terini siqmasligi va bo‘sh ham qolmasligi kerak.
Natijani qayd eting. O‘lchovni bir xil sharoitda takrorlash orqali o‘zgarishlarni kuzatib borish mumkin.
Bel aylanasini har safar bir xil nuqtadan va bir xil usulda o‘lchash muhim. Bu vazn kamaytirish jarayonidagi o‘zgarishlarni aniqroq baholashga yordam beradi.
Bel aylanasi me’yordan oshsa, nima qilish kerak?
Qorin sohasidagi yog‘ miqdorini kamaytirish uchun faqat qorin mushaklariga mashq qilish yetarli emas. Organizmdagi yog‘ umumiy tarzda kamayishi kerak.
Buning uchun quyidagi odatlar foydali:
Ovqatlanishni tartibga soling. Shirin ichimliklar, qandolat mahsulotlari va yuqori kaloriyali taomlarni kamaytiring. Sabzavot, dukkaklilar, meva va tolaga boy mahsulotlarni ko‘proq iste’mol qiling.
Jismoniy faollikni oshiring. Tez yurish, suzish, velosiped haydash kabi mashg‘ulotlar umumiy yog‘ miqdorini kamaytirishga yordam beradi.
Kuch mashqlarini bajaring. Mushaklarni mustahkamlash energiya sarfini qo‘llab-quvvatlaydi.
Uyqu tartibiga rioya qiling. Yetarli uxlamaslik ishtaha va moddalar almashinuviga ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Vaznni bosqichma-bosqich kamaytiring. Juda tez ozishga urinish o‘rniga barqaror va sog‘lom odatlarni shakllantirish maqsadga muvofiq.
Agar bel aylanasi yuqori bo‘lsa, qon bosimi, qondagi glyukoza va xolesterin ko‘rsatkichlarini ham tekshirish foydali. Zarur hollarda shifokor qo‘shimcha tekshiruvlarni tavsiya qilishi mumkin.
Xulosa: tarozidagi raqamga emas, bel aylanasiga ham qarang
Bel aylanasi organizmdagi yog‘ taqsimlanishi va moddalar almashinuvi bilan bog‘liq xavflarni baholashning oddiy usullaridan biridir. Ayniqsa, qorin sohasida yog‘ to‘planishi diabet, gipertoniya va yurak-qon tomir kasalliklari xavfini oshirishi mumkin.
Shuning uchun vaznni nazorat qilish bilan birga bel aylanasini ham muntazam o‘lchab borish kerak. Bir necha santimetrlik o‘zgarish ham sog‘lom turmush tarziga e’tibor qaratish uchun muhim signal bo‘lishi mumkin.
Obuna bilan reklama bo'lmaydi
Zamin Premium — oyiga 4 900 so'm
Mavzuga oid yangiliklar

































Izohlar0
…