Miya salomatligiga ta’sir qiluvchi 7 kundalik odat: qaysilari xavfli?

QisqachaAI yordamida tayyorlanganKo‘rsatish
- Inson miyasi salomatligiga kundalik turmush tarzi, xususan, uyqu sifati, ovqatlanish tartibi va jismoniy faollik kabi omillar kompleks ta'sir ko'rsatadi.
- Nonushtani o'tkazib yuborish, shirinliklarni ko'p iste'mol qilish yoki hojatxonaga borishni kechiktirish kabi odatlar miyani bevosita shikastlamaydi, biroq umumiy salomatlikka salbiy ta'sir etishi mumkin.
Kundalik hayotda oddiydek tuyuladigan ayrim odatlar vaqt o‘tishi bilan uyqu sifati, diqqatni jamlash va umumiy salomatlikka ta’sir qilishi mumkin. Nonushtani o‘tkazib yuborish, kam uxlash yoki shirinliklarni me’yoridan ortiq iste’mol qilish shular jumlasidan. Ammo ularning barchasini «miyani xarob qiluvchi» deb atash to‘g‘rimi?
Inson miyasi organizmning eng muhim a’zolaridan biri bo‘lib, uning samarali ishlashi uchun yetarli uyqu, muvozanatli ovqatlanish, jismoniy faollik va sog‘lom kun tartibi muhim. Ayrim kundalik odatlar esa bu jarayonlarga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Quyida miya salomatligiga ta’sir qilishi ehtimoli bo‘lgan yetti odat va ular haqida nimalarni bilish kerakligi haqida so‘z yuritamiz.
1. Nonushta qilmaslik
Nonushtani muntazam o‘tkazib yuborish ayrim odamlarda kun davomida ochlik, holsizlik va diqqatni jamlash qiyinlashishiga olib kelishi mumkin. Ayniqsa, ertalab o‘qish yoki aqliy mehnat bilan shug‘ullanadiganlar uchun to‘yimli nonushta foydali.
Biroq nonushta qilmaslikning o‘zi miyani bevosita shikastlaydi, degan xulosa ilmiy jihatdan to‘g‘ri emas. Muhimi — kun davomida organizm uchun zarur ozuqa moddalarini yetarli miqdorda qabul qilish.
2. Uyqusizlik
Uyqu yetishmasligi miya faoliyatiga ta’sir ko‘rsatadigan eng muhim omillardan biridir. Kam uxlagan odamda diqqatni jamlash, ma’lumotni eslab qolish va tez qaror qabul qilish qobiliyati pasayishi mumkin.
Uzoq vaqt davomida yetarli uxlamaslik kayfiyat o‘zgarishi, asabiylashish va kunduzgi charchoqni ham kuchaytiradi. Shuning uchun kattalarga, odatda, har kecha 7–9 soat uxlash tavsiya etiladi.
3. Shirinliklarni haddan tashqari ko‘p iste’mol qilish
Shakar miqdori yuqori bo‘lgan mahsulotlarni muntazam va ortiqcha iste’mol qilish ortiqcha vazn, qondagi glyukoza miqdorining buzilishi va 2-tur qandli diabet xavfini oshirishi mumkin.
Qondagi shakar miqdorini nazorat qilishdagi muammolar esa uzoq muddatda qon tomirlari, jumladan, miyani oziqlantiruvchi tomirlar salomatligiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Shu bois shirin gazli ichimliklar, qandolat mahsulotlari va qo‘shimcha shakar ko‘p bo‘lgan oziq-ovqatlarni me’yorda iste’mol qilish muhim.
4. Kunduzi haddan tashqari ko‘p uxlash
Kunduzgi qisqa muddatli uyqu ayrim odamlarda charchoqni kamaytirib, diqqatni tiklashga yordam beradi. Ammo uzoq va kechki vaqtga yaqin uxlash tungi uyqu tartibini buzishi mumkin.
Shuningdek, kunduzi muntazam ravishda juda ko‘p uxlash ba’zan tungi uyqu sifati pastligi yoki boshqa salomatlik muammolarining belgisi bo‘lishi mumkin.
Demak, kunduzgi uyquning o‘zi zararli emas. Muhimi — uning davomiyligi va tungi uyqu bilan uyg‘unligidir.
5. Taomlanayotganda televizor ko‘rish
Ovqatlanayotganda televizor, telefon yoki boshqa ekranga chalg‘ish insonning qancha taom iste’mol qilayotganini sezmay qolishiga sabab bo‘lishi mumkin.
Bunday holatda to‘yganlik signallariga e’tibor kamayadi va odam ehtiyojidan ortiq ovqatlanib qo‘yishi mumkin. Bu odatning o‘zi miyani shikastlamaydi, ammo ovqatlanish madaniyati va vazn nazoratiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi ehtimoli bor.
6. Paypoq kiyib yoki boshni o‘rab uxlash
Bu odat haqida tarqalgan ogohlantirishlarga qaramay, paypoq kiyib uxlash yoki boshni ko‘rpa bilan yopish miyani zararlashi haqida ishonchli ilmiy dalillar mavjud emas.
Aksincha, oyoqlar sovuq bo‘ladigan ayrim odamlarda toza va qulay paypoq kiyish uxlashni osonlashtirishi mumkin. Biroq boshni butunlay ko‘rpa ostida qoldirish havo aylanishini cheklashi, noqulaylik va qizib ketishga sabab bo‘lishi mumkin.
Shuning uchun uxlash paytida xona harorati, qulaylik va erkin nafas olish imkoniyatiga e’tibor berish lozim.
7. Hojatxonaga borishni uzoq vaqt kechiktirish
Siydik qistaganda hojatxonaga borishni muntazam ravishda kechiktirish siydik pufagiga ortiqcha yuk tushirishi mumkin. Ayrim holatlarda bu siydik pufagi faoliyatidagi muammolar bilan bog‘liq bo‘ladi.
Biroq siydikni ushlab turish natijasida tanada «zahar» to‘planib, miya zararlanadi, degan da’vo to‘g‘ri emas. Organizmdagi chiqindi moddalarni asosan buyraklar qondan filtrlab, siydik orqali chiqaradi.
Agar siydik chiqarishda og‘riq, achishish, tez-tez qistash yoki siydikni tutib tura olmaslik kuzatilsa, shifokorga murojaat qilish kerak.
Miya salomatligini asrash uchun nimalarga e’tibor berish kerak?
Miya faoliyatini qo‘llab-quvvatlash uchun murakkab usullar shart emas. Kundalik hayotdagi bir nechta oddiy qoidalarga amal qilishning o‘zi muhim ahamiyatga ega:
Har kuni yetarli va bir xil vaqtda uxlashga harakat qiling.
Sabzavot, meva, don mahsulotlari va oqsilga boy taomlarni tanlang.
Qo‘shimcha shakar miqdori yuqori mahsulotlarni cheklang.
Muntazam jismoniy faollik bilan shug‘ullaning.
Kitob o‘qish, yangi bilim olish va fikrlashni talab qiladigan mashg‘ulotlarga vaqt ajrating.
Ovqatlanayotganda telefon va televizordan chalg‘imaslikka harakat qiling.
Organizmning tabiiy ehtiyojlarini uzoq vaqt e’tiborsiz qoldirmang.
Xulosa shuki, miya salomatligiga bitta odat emas, balki insonning umumiy turmush tarzi ta’sir ko‘rsatadi. Ayrim odatlarni o‘zgartirish orqali uyqu, diqqat, xotira va umumiy salomatlikni qo‘llab-quvvatlash mumkin. Eng muhimi, xalq orasida tarqalgan har bir ogohlantirishni ilmiy dalil sifatida qabul qilmaslik va sog‘liqqa oid ma’lumotlarni ishonchli manbalar bilan tekshirishdir.
Obuna bilan reklama bo'lmaydi
Zamin Premium — oyiga 4 900 so'm
Mavzuga oid yangiliklar

































Izohlar0
…