Иссиқкўлда тарихий келишув: Ўзбекистон Президенти ташрифи якунланди

Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Қирғизистонга уч кунлик давлат ташрифи муҳим сиёсий ва иқтисодий келишувлар билан якунланди. Ташрифнинг энг катта натижаси — икки мамлакат муносабатларини давлатлараро ҳамкорликнинг энг юқори босқичига олиб чиққан Иттифоқчилик муносабатлари тўғрисидаги шартнома бўлди.

Бироқ Чўлпонотадаги музокаралар фақат битта тарихий ҳужжат билан чекланмади. Томонлар ўзаро савдони 3 миллиард долларга етказиш, янги саноат лойиҳаларини ишга тушириш, йирик темир йўл ва энергетика ташаббусларини жадаллаштириш бўйича аниқ вазифаларни белгилаб олди.

Иттифоқчилик шартномаси нимани англатади?

Шавкат Мирзиёев ва Қирғизистон Президенти Садир Жапаров ўртасидаги музокаралар тор доирада, сўнг расмий делегациялар иштирокида ўтказилди. Учрашувларда сиёсий мулоқот, савдо-иқтисодий ҳамкорлик, саноат кооперацияси, транспорт, сув-энергетика ва маданий-гуманитар алоқаларнинг бугунги ҳолати ҳамда келгуси йўналишлари муҳокама қилинди.

Музокаралар якунида икки давлат раҳбари Иттифоқчилик муносабатлари тўғрисидаги шартномани имзолади. Расмий баёнотда мазкур ҳужжат Ўзбекистон ва Қирғизистон ўртасидаги шерикликни давлатлараро муносабатларнинг энг юқори даражасига олиб чиқиши таъкидланди.

Шунингдек, икки мамлакат президентлари раислигида Давлатлараро кенгаш тузишга келишилди. Янги тузилма олий даражада қабул қилинган қарорларни амалга ошириш, узоқ муддатли устувор йўналишларни белгилаш ва иттифоқчилик муносабатларини амалий мазмун билан бойитишга хизмат қилиши кутилмоқда.

Шавкат Мирзиёев эндиги асосий вазифа ҳамкорликни халқлар тараққиёти ва фаровонлигига хизмат қиладиган янги лойиҳалар билан бойитиш эканини таъкидлади.

Савдо ҳажми 3 миллиард долларга етказилади

Иқтисодий ҳамкорлик музокараларнинг асосий мавзуларидан бири бўлди. Расмий маълумотга кўра, сўнгги йилларда Ўзбекистон ва Қирғизистон ўртасидаги товар айирбошлаш ҳажми қарийб ўн баробар ошган ва 2025 йил якунида 1,2 миллиард доллардан зиёдни ташкил этган. Энди бу кўрсаткични 3 миллиард долларга етказиш вазифаси қўйилди.

Энергетика, электротехника, фармацевтика, қишлоқ хўжалиги ва тўқимачилик соҳаларида янги қўшма лойиҳаларни амалга ошириш режалаштирилган. Шунингдек, хомашё ресурсларини биргаликда қазиб олиш бўйича ҳам аниқ таклифлар ишлаб чиқилган. Лойиҳаларни молиявий қўллаб-қувватлашда Ўзбекистон–Қирғизистон Тараққиёт фонди имкониятларидан кенг фойдаланиш кўзда тутилмоқда.

Томонлар икки мамлакат ҳудудлари ўртасидаги тўғридан-тўғри алоқаларни кучайтиришга ҳам келишиб олди. Йил охирига қадар Ўзбекистонда янги шаклдаги биринчи Ҳудудлар форумини ўтказиш режалаштирилган.

Темир йўл ва Қамбарота-1 лойиҳалари жадаллашади

«Хитой – Қирғизистон – Ўзбекистон» темир йўли музокараларнинг стратегик йўналишларидан бири бўлди. Президентлар темир йўл қурилиши билан бирга унинг бўйлаб савдо ва логистика инфратузилмасини ривожлантириш, ташиш жараёнларига рақамли ечимларни жорий этиш ва автомобиль ташувчилари учун қулай шароитлар яратиш масалаларини муҳокама қилди.

Ушбу йўналишнинг ривожланиши Ўзбекистон ва Қирғизистоннинг минтақавий транзит имкониятларини ошириши, Хитой бозори билан алоқаларни қисқартириши ва янги савдо йўлакларини шакллантириши мумкин.

Сув-энергетика соҳасида эса трансчегаравий сув захираларидан оқилона фойдаланиш бўйича ҳамкорликни давом эттиришга келишилди. Қамбарота-1 гидроэлектр станциясини қуриш тўғрисидаги битимни имзолаш жараёнини тезлаштириш белгиланди.

Қандай ҳужжатлар имзоланди?

Иттифоқчилик шартномасидан ташқари, икки давлат ўртасида кундалик ҳаёт, ижтимоий таъминот ва чегараолди алоқаларига бевосита таъсир кўрсатадиган ҳужжатлар алмашилди.

Улар орасида:

• Ўзбекистон–Қирғизистон давлат чегарасининг айрим участкалари тўғрисидаги шартнома;

• «Чашма» булоғидан биргаликда фойдаланиш бўйича битим;

• ижтимоий суғурта ва пенсия таъминотига доир битим;

• олий таълимдаги кредитларни ўзаро тан олиш тўғрисидаги келишув;

• чегарадан ўтиш пунктларига оид баённома;

• фуқароларнинг ўзаро келиб-кетишига доир ўзгартишлар;

• Иссиқкўлдаги курорт ва дам олиш объектларига оид ҳужжатлар;

• маданият, туризм ва агросаноат соҳалари бўйича 2026–2027 йилларга мўлжалланган қўшма режалар бор.

Бу ҳужжатларнинг амалга кириши икки мамлакат фуқаролари учун пенсия, таълим, сафар, дам олиш ва чегарадан ўтиш жараёнларида янги ҳуқуқий имкониятлар яратиши мумкин.

Мирзиёевга «Манас» ордени топширилди

Давлат ташрифи доирасида Шавкат Мирзиёев Қирғизистоннинг юксак давлат мукофотларидан бири — I даражали «Манас» ордени билан тақдирланди. Мукофотни Ўзбекистон раҳбарига Садир Жапаров топширди.

Ўзбекистон Президенти мазкур орденни икки халқ ўртасидаги кўп асрлик дўстлик, яхши қўшничилик ва муносабатларни иттифоқчилик даражасига олиб чиқиш йўлидаги муштарак саъй-ҳаракатларнинг эътирофи сифатида қабул қилишини билдирди.

1996 йилда таъсис этилган «Манас» ордени давлатчилик ва халқаро ҳамкорликни мустаҳкамлаш, халқлар ўртасида тинчлик, дўстлик ва ўзаро англашувни ривожлантиришга катта ҳисса қўшган шахсларга берилади.

Марказий Осиё ва Озарбайжон учун янги кун тартиби

Шавкат Мирзиёев ташриф доирасида Марказий Осиё ва Озарбайжон давлат раҳбарларининг норасмий Маслаҳат учрашувида ҳам қатнашди. Унда Озарбайжон, Ўзбекистон, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон ва Туркманистон раҳбарлари иштирок этди.

Ўзбекистон раҳбари Озарбайжоннинг мазкур мулоқот шаклига қўшилиши ҳамкорликни янги — макроминтақавий даражага олиб чиқаётганини таъкидлади. У Марказий Осиё, Жанубий Кавказ ва Афғонистонни қамраб олувчи ягона тараққиёт маконини шакллантириш учун тарихий имконият очилаётганини қайд этди.

Саммитда қуйидаги йўналишлар устувор деб белгиланди:

• давлатлар ўртасидаги ҳамкорлик институтларини мустаҳкамлаш;

• савдо ва транспорт боғлиқлигини ошириш;

• умумий рақамли хизматларни ривожлантириш;

• таълим, илм-фан ва сунъий интеллект соҳасида қўшма инфратузилма яратиш;

• иқлим ўзгариши, сув ва энергетика хавфсизлигига биргаликда ечим топиш;

• маданий ва гуманитар алмашинувларни кенгайтириш.

Учрашув якунида Чўлпонота декларацияси қабул қилинди.

Иссиқкўлдаги рамзий тадбирлар

Давлат раҳбарлари Қирғизистондаги илк халқаро тоифадаги гольф клубининг очилиш маросимида иштирок этиб, у ерда яратилган спорт ва сайёҳлик инфратузилмаси билан танишди. Янги мажмуа мамлакатда спорт туризмини ривожлантиришга хизмат қилиши таъкидланди.

Шунингдек, Иссиқкўл соҳилида қурилган беш юлдузли «Боку» меҳмонхонаси очилди. Мажмуа 17,2 гектар ҳудудда жойлашган бўлиб, 120 дан ортиқ хона, бассейн, аквапарк ҳамда спорт ва кўнгилочар иншоотларни ўз ичига олади.

Ташрифнинг сўнгги кунида Ўзбекистон, Қирғизистон, Қозоғистон ва Тожикистон президентлари F1H2O жаҳон чемпионатининг Қирғизистон Гран-приси очилишида қатнашди. Марказий Осиёда илк бор ўтказилаётган ушбу мусобақада тезюрар қайиқлар соатига 220 километрдан юқори тезликда ҳаракатланади. Шавкат Мирзиёев рафиқаси билан спортчиларнинг саралаш пойгасини кузатди.

Ташрифнинг асосий натижаси

Шавкат Мирзиёевнинг Қирғизистонга давлат ташрифи икки мамлакат муносабатларини янги ҳуқуқий ва сиёсий босқичга олиб чиқди. Иттифоқчилик шартномаси, Давлатлараро кенгаш тузилиши, 3 миллиард долларлик савдо мақсади ва йирик транспорт-энергетика лойиҳалари ташрифнинг энг муҳим натижалари бўлди.

Тадбирлар якунига етгач, «Иссиқкўл» аэропортида Шавкат Мирзиёев ва рафиқасини Садир Жапаров ҳамда рафиқаси кузатиб қўйди. Ўзбекистон Президенти Тошкентга жўнаб кетди.

Энди асосий эътибор имзоланган ҳужжат ва белгиланган вазифаларнинг амалда қандай натижа беришига қаратилади. Сизнингча, янги иттифоқчилик шартномаси оддий фуқаролар ҳаётида қайси соҳада биринчи бўлиб сезилади? Ўз фикрларингизни изоҳларда қолдиринг!