Ўзбекистонда 9 ой ичида 69 мингдан ортиқ кибержиноят содир этилди — рақамлар очиқланди

Ўзбекистонда рақамли технологиялар ривожланиши билан бирга, виртуал фирибгарлик ва киберҳужумлар кўлами хавотирли даражада кенгайиб бормоқда. Ички ишлар вазирлиги томонидан Контент марказида ташкил этилган матбуот анжуманида фуқароларнинг огоҳлигини оширишга қаратилган ўта муҳим ва ташвишли статистик маълумотлар жамоатчиликка эълон қилинди.

Расмий маълумотларга кўра, 2026 йилнинг ўтган 9 ойи давомида мамлакат бўйлаб 69 мингдан ортиқ кибержиноят содир этилган бўлиб, фуқаролар кўрган жами моддий зарар астрономик рақам — 1 триллион сўмдан ошиб кетди.

Қанча пул қайтарилди? Расмий рақамлар ва таҳлил

ИИВ Кибержиноятларга қарши курашиш департаменти бошлиғи ўринбосари Жаҳонгир Саъдуллаев матбуот анжуманида вазият бўйича аниқ фактларни келтириб ўтди:

• Умумий зарар кўлами: Йил бошидан буён рақамли фирибгарлар ва хакерлик ҳужумлари орқали фуқароларнинг жами 1 триллион сўмдан ортиқ маблағлари ноқонуний равишда ўзлаштирилган;

• Қайтарилган маблағ: Ҳуқуқ-тартибот органларининг тезкор чора-тадбирлари ва суриштирувлари натижасида ўғирланган пулларнинг фақат 210 миллиард сўми ўз эгаларига қайтарилган;

• Қайтариш коэффициенти: Кўрилган зарарнинг тахминан бешдан бир қисмигина қоплангани кибержиноятлар орқали чиқариб кетилган маблағларни излаб топиш ва блоклаш нақадар мураккаб эканини кўрсатмоқда.

Фирибгарлар қандай усуллардан фойдаланмоқда?

Мутахассислар фуқароларнинг энг кўп қайси схемалар тузоғига тушаётганини алоҳида қайд этмоқда:

• Сохта ҳаволалар ва фишинг: «Давлатдан компенсация», «арзон маҳсулотлар» ёки «ютуқли ўйинлар» ниқоби остида юбориладиган шубҳали ҳаволалар;

• Банк карта маълумотларини ўғирлаш: Телефон қўнғироқлари орқали ўзини «банк хавфсизлик хизмати» деб таништириб, СМС-код ва шахсий маълумотларни қўлга киритиш;

• Ижтимоий тармоқлардаги алдовлар: Telegram, Instagram ва бошқа платформаларда одамларни тез бойиб кетиш, «онлайн-инвестиция» ёки сохта савдо каналларига жалб қилиш.

Мутахассислар огоҳлантиради: Картадаги пулни қандай асраш керак?

ИИВ Кибержиноятларга қарши курашиш департаменти барча фуқароларни рақамли гигиена ва хавфсизлик қоидаларига қатъий риоя қилишга чақиради:

• СМС-кодни ҳеч кимга айтманг: Ҳеч бир банк ходими ёки давлат ташкилоти вакили сизнинг телефонингизга келган бир марталик тасдиқлаш кодини сўраш ҳуқуқига эга эмас;

• Шубҳали иловаларга рухсат берманг: Норасмий манбалардан юклаб олинган ва телефон экранини бошқаришга имкон берувчи дастурларни мутлақо ўрнатманг;

• Зудлик билан ҳаракат қилинг: Агар шубҳали операция сезилса ёки маълумотлар бегоналарга тушса, зудлик билан банк иловаси орқали картани блоклаш ва 102 рақамига мурожаат қилиш зарур.

Кибермаконда ҳужумлар сони ошиб бораётган бир вақтда, молиявий хавфсизликнинг энг бош ва мустаҳкам қалқони — ҳар бир фуқаронинг шахсий ҳушёрлиги бўлиб қолмоқда.