Йўллардаги махфий алифбо: Ҳар бир ҳайдовчи билиши шарт бўлган 8 та норасмий ишора

Катта трассаларда ва шаҳар кўчаларидаги тиғиз ҳаракатда ҳайдовчилар бир-бири билан нафақат йўл ҳаракати қоидалари, балки йиллар давомида шаклланган махсус «ишоралар тили» орқали ҳам мулоқот қилади. Овозли сигнал, чироқлар ёниб-ўчиши ва оддий қўл ҳаракатлари йўлда юзага келиши мумкин бўлган ҳалокатларнинг олдини олишга, ҳурмат кўрсатишга ҳамда ноқулай вазиятлардан огоҳлантиришга ёрдам беради.

Йўлда ўзингизни ишончли ҳис қилиш ва бошқа ҳайдовчиларнинг ниятларини бир сонияда тушуниш учун хизмат қиладиган энг оммабоп 8 та ишора қуйидагилардир.

Ёруғлик чироқлари (фаралар) орқали бериладиган муҳим сигналлар

Автомобилнинг олд ва орқа чироқлари йўлдаги энг самарали алоқа воситаси ҳисобланади:

• Қисқа бир марталик чироқ ёқиб-ўчириш: Чорраҳаларда ёки тор йўлларда қарама-қарши келган ҳайдовчига нисбатан «ўтиб кетинг, сизга йўл беряпман» деган маънони билдиради;

• Кетма-кет бир неча марта чироқни ёқиб-ўчириш: Қаршидан келаётган машиналар учун муҳим огоҳлантириш бўлиб, «олдинда хавф, ЙТҲ ёки назорат пости бор, тезликни камайтиринг» деганидир;

• Орқадан келиб чироқни ёқиш: Олдиндаги паст тезликда кетаётган машинага «илтимос, йўл бўшатинг ёки ўнг қаторга ўтинг» маъносида бериладиган сигнал;

• «Аварийка» (фавқулодда тўхташ чироғи): Йўл бериб юборган, қаторга киришга имкон яратган ҳайдовчига нисбатан 1–2 сонияга ёқиб ўчириш орқали билдириладиган энг машҳур «раҳмат» (миннатдорлик) рамзи;

• Олдиндаги машинанинг чап бурилиш чироғини ёқиб туриши: Айниқса тор йўлда юк машинаси орқасидан кетаётганингизда ушбу чироқнинг ёниб туриши «олдинда қарши оқим бор, ҳозир қувиб ўтиш хавфли, кутиб туринг» деган огоҳлантиришни англатади.

Товуш ва қўл ҳаракатлари билан мулоқот

Баъзи вазиятларда қўл ишоралари ёки қисқа сигналлар сўзсиз келишувга хизмат қилади:

• Бир марта қисқа сигнал бериш: Жаҳл билан босиладиган узун сигналдан фарқли равишда, бир лаҳзалик енгил сигнал таниш-билиш ёки ҳамкасб ҳайдовчига саломлашиш ва миннатдорлик билдиришни англатади;

• Қўл билан йўл четини кўрсатиш: Бошқа бир ҳайдовчи сиз томонга қараб йўл чеккасига ишора қилса, автомобилингизда бирор техник носозлик (масалан, шина тешилиши ёки суюқлик оқиши) пайдо бўлганини ва тўхтаб текшириб олиш лозимлигини билдиради;

• Кафт билан ҳавога (пастга-юқорига) уриш ҳаракати: Одатда автомобилнинг орқа юкхонаси (багаж) чала ёпилгани ёки очиқ қолгани ҳақида огоҳлантирувчи кўргазмали ишора ҳисобланади.

Ушбу норасмий белгиларни билиш йўлдаги маданиятни оширади, ортиқча асаббузарликларнинг олдини олади ва ҳаракат иштирокчилари ўртасидаги ўзаро ҳурмат муҳитини мустаҳкамлайди.