Telegram фойдаланувчилари дуч келаётган янги фирибгарлик: сохта "овоз бериш" схемаси

Ўзбекистонлик фойдаланувчилар орасида Telegram аккаунтларини сохта «танлов» ва «овоз бериш» ниқоби остида оммавий равишда ўғирлаш ҳолатлари кескин кўпайди. Ички ишлар вазирлиги Киберхавфсизлик маркази ҳамда Тошкент шаҳар ИИББ фуқароларни огоҳликка чақириб, тармоқда кенг тарқалаётган хавфли фишинг ҳужумларидан огоҳлантирди.

Энг хавфли томони шундаки, бундай хабарлар бегоналардан эмас, балки саҳифаси аллақачон бузиб кирилган энг яқин танишларингиз, дўстларингиз ёки оила аъзоларингиз номидан юборилмоқда.

Фирибгарлик схемаси қандай ишлайди?

Кибержиноятчилар одамларнинг ишонувчанлиги ва яқинларига ёрдам бериш истагидан қуйидаги 5 босқич орқали фойдаланмоқда:

1. Ишончли ниқоб остидаги хабар: Танишингиздан: «Салом, илтимос, шу ҳаволага кириб, жияним/болам/бувим учун овоз бериб юборинг» ёки «Энг яхши она/буви танловида қатнашяпмиз» қабилидаги самимий илтимос келади;

2. Сохта (фишинг) саҳифа: Ҳаволага босганингизда Telegram’нинг расмий кўриниши ва дизайнини тўлиқ такрорлайдиган сохта саҳифа очилади;

3. Маълумотларни талаб қилиш: Сайт гўёки овозни тасдиқлаш баҳонасида сиздан телефон рақамингизни ва Telegram иловасидан юборилган 5 хонали махфий кириш кодини киритишни сўрайди;

4. Бир лаҳзада йўқотилган назорат: Сиз кодни ёзган заҳоти фирибгарлар бошқа қурилмадан аккаунтингизга кириб олади ва сизни барча қурилмаларингиздан мажбурий чиқариб (сессияни тугатиб) ташлайди;

5. Оқибатлар ва пул ундириш: Қўлга киритилган аккаунт орқали сизнинг номингиздан барча контактларга янги алдов хабарлари тарқатилади ёки яқинларингиздан картага шошилинч пул ўтказиб бериш сўралади.

Ҳимояланишнинг 3 та муҳим олтин қоидаси

Шахсий маълумотларингиз ва профилингизни ҳимоя қилиш учун қуйидаги тавсияларга қатъий амал қилиш шарт:

• Шубҳали ҳаволаларга асло кирманг: Ҳатто энг яқин қариндошингиз юборган бўлса ҳам, овоз бериш, совғалар ёки пул ютуқлари ҳақидаги ҳаволаларни очманг. Аввал унга қўнғироқ қилиб, бу хабарни ҳақиқатан ўзи юборганми ёки йўқлигини аниқлаштиринг;

• Махфий кодни ҳеч кимга айтманг: Telegram ёки SMS орқали келган хавфсизлик коди шахсий маълумот ҳисобланади. Уни ҳеч қандай сайтга киритманг ва бирор кимсага тақдим этманг;

• Икки босқичли тасдиқлашни (2FA) дарҳол ёқинг: Иловадаги «Sozlamalar» ➔ «Maxfiylik va xavfsizlik» ➔ «Ikki bosqichli tasdiqlash» (Two-Step Verification) бўлимига кириб, мураккаб парол ўрнатинг ҳамда почтангизни бириктиринг. Бу ҳолда фирибгарлар тасдиқлаш кодини қўлга киритса ҳам, қўшимча паролсиз аккаунтга кира олмайди.

Агар аккаунтингиз ўғирланган бўлса, нима қилиш керак?

Агар алданиб, маълумотларни киритиб қўйган бўлсангиз, ҳар бир сония ҳал қилувчи аҳамиятга эга:

• Фаол сессияларни ёпинг: Агар Telegram иловангиз компьютер ёки бошқа планшетда очиқ қолган бўлса, зудлик билан «Sozlamalar» ➔ «Qurilmalar» (Devices) бўлимига кириб, номаълум сессияларни ўчириб ташланг;

• Паролни ўзгартиринг: Имкон қадар тез фурсатда икки босқичли парол ўрнатинг ёки аккаунтни вақтинча музлатиш чораларини кўринг;

• Яқинларингизни хабардор қилинг: Телефон қўнғироғи ёки бошқа тармоқлар орқали дўстларингиз ва танишларингизга аккаунтингиз бузилганини билдиринг, токи улар номингиздан ёзилган фирибгарлик тузоғига тушмасин.

ИИВ Киберхавфсизлик маркази барча фуқароларни рақамли гигиена қоидаларига риоя қилишга ва яқинларини огоҳлантириб қўйишга чақирмоқда.