Доналд Трамп ташаббуси билан тузилган янги халқаро тузилма — “Тинчлик кенгаши” атрофидаги баҳслар Давосда янада қизиди. Reuters агентлиги Оқ уйдаги исми ошкор этилмаган юқори лавозимли манбага таяниб, 2026 йил 21 январ ҳолатига тахминан 35 та давлат ушбу кенгашга қўшилишга розилик билдирганини хабар қилди.
Таклиф 60 давлатга кетган, рад этиш ҳаммага ҳам осон эмас
Reuters маълумотларига кўра, таклифномалар тахминан 60 давлат раҳбарларига юборилган ва улар орасида Россия, Беларусь ҳамда Хитой ҳам бор. Агентлик суҳбатлашган айрим сиёсатчилар ва делегатлар “Трамп билан муносабатни бузиб қўймаслик” учун таклифни рад этишга журъат қилмаслик эҳтимоли ҳақида гапирган — яъни бу ерда дипломатик ҳисоб-китоб қаттиқ ишлаяпти.
Reuters мақоласида қайд этилишича, айрим амалдорлар шахсий мулоқотларда “қўшилиш танлов эмас, мажбуриятдек қабул қилиняпти” деган руҳда фикр билдирган. Ғарб делегатларидан бири эса Вашингтоннинг тарифлар сиёсати, Эрон, Венесуэла, Ғазо ва Гренландия бўйича қатъий позицияларини мисол қилиб келтирган.
Низом Давосда имзоланиши кутилмоқда
Маълумотларга кўра, “Тинчлик кенгаши” низоми 22 январ куни Давосда имзоланиши режалаштирилган. Янги тузилма раиси сифатида Трампнинг ўзи кўзда тутилган. Ижро қўмитаси таркибида АҚШ давлат котиби Марко Рубио, Трампнинг куёви Жаред Кушнер, Британиянинг собиқ бош вазири Тони Блэр ва бошқалар бўлиши айтилмоқда.
Европа нима учун безовта?
Айнан Европа пойтахтларида энг катта хавотир — қарор қабул қилиш ваколатларининг асосан Трамп қўлида жамланиши. Reuters кўрган лойиҳа ҳужжатларида, Трамп “кенгаш” раиси лавозимини деярли умрбод сақлаб қолиши мумкинлиги ҳақидаги бандлар Европа дипломатларини ўйлантираётгани таъкидланади: у фақат ўз хоҳиши билан ёки ижро қўмитаси аъзолари бир овоздан қарор қилса, лавозимдан кетиши мумкин.
Шу билан бирга, Reuters’га изоҳ берган европалик дипломатга кўра, ЕИ давлатлари масалани ўзаро муҳокама қилади, аммо якуний қарор ҳар бир мамлакатнинг миллий манфаатларига кўра алоҳида қабул қилинади.
Ким “йўқ” деди, ким ҳали ўйлаяпти?
Reuters хабарларида Франция президенти Эммануэл Макрон таклифни рад этиш ниятида экани, Франция ТИВ раҳбари Жан-Ноэл Барро эса низом “Франциянинг халқаро мажбуриятларига мос келмаслиги”ни айтгани келтирилади. Швеция ва Норвегия ҳам қўшилмасликка қарор қилган. Италия ва Германия эса ҳали якуний қарор бермагани айтилмоқда.
Германияда эса танқидлар очиқ: Reuters келтиришича, ГФР вице-канцлери ва молия вазири Ларс Клингбайл “қўшимча халқаро институтлар керак эмас, бизда БМТ бор, уни мустаҳкамлаш керак” деган мазмунда фикр билдирган.
Хулоса
Қисқаси, “Тинчлик кенгаши” ғояси тез старт олди — 35 та давлат “ҳа” деди, лекин Европада “бу тузилма қандай бошқарилади, ким охирги сўзни айтади” деган саволлар ҳали ҳам қаттиқ. Давосдаги имзо маросимигача ушбу лойиҳа атрофидаги тортишувлар яна қизиши мумкин — дипломатияда баъзан “тинчлик” сўзи энг катта сиёсий савдони ҳам бошлаб беради.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
