Фото: Anupam Nath / AP / Scanpix / LETA
Ёввойи табиат қўйнида унутилмас лаҳзаларни муҳрлаш истаги баъзан нафақат инсон, балки ҳайвонлар ҳаёти учун ҳам жиддий хавф туғдирмоқда. Ҳиндистон ҳукумати сайёҳларнинг масъулиятсизлиги сабаб кескин чораларга қўл урди. Эндиликда йўлбарс қўриқхоналарида смартфонлардан фойдаланиш «нон-грата» деб эълон қилинди. Zamin.uz сафари боғларидаги янги чекловлар ва уларнинг сабабларини таҳлил қилади.
Смартфонлар — хавф манбаи
2025 йилнинг ноябрь ойида Ҳиндистон Олий суди тарихий қарор қабул қилди: эндиликда йўлбарс қўриқхоналарига саёҳат қилувчилар «сафари» вақтида телефон ишлата олмайдилар. Бунга сабаб — дам олувчиларнинг ҳайвонларни суратга олишга ҳаддан ташқари берилиб кетишидир. Бундай ҳаракатлар нафақат инсонлар ва гидларни хавф остида қолдирмоқда, балки ваҳший ҳайвонларда кучли стрессни юзага келтирмоқда.
Рантҳамбордаги шов-шувли воқеа
2026 йил февраль ойида ижтимоий тармоқларда тарқалган видео бу қарорнинг қанчалик тўғри эканини исботлади. Ражастхан штатидаги Рантҳамбор боғида бир нечта сафари машиналари йўлбарсни қуршовга олиб, унинг йўлини тўсиб қўйган. Қўрқиб кетган ва қамалда қолган ҳайвон сайёҳларнинг камералари қаршисида қаерга боришини билмай ҳайрон қолган. Бундай ҳолатлар Ҳиндистонда оддий ҳолга айланиб қолгани ачинарлидир.
Ақлсизлик ва селфи қурбонлари
Ҳиндистонлик журналист Чарукеси Рамадураи сайёҳларнинг «суратга олиш жазаваси» қандай оқибатларга олиб келаётганини аччиқ мисоллар билан тасвирлайди:
Сайёҳлар телефонларини тушириб юбормоқда ва гидлар уни олиш учун йўлбарслар яқинида машинадан сакраб тушишга мажбур бўлмоқда;
Онаси селфи билан овора бўлган пайтда бола машинадан йиқилиб тушган ҳолатлар кузатилган. Бу вақтда йўлбарс атиги бир неча қадам нарида бўлган.
Статистика: Хавф ва тикланиш
Ҳиндистон — дунёдаги Бенгал йўлбарсларининг 75 фоизига (3600 бошдан ортиқ) уйлик қиладиган асосий мамлакатдир. 2010 йилдан буён уларнинг сони икки баравар кўпайган бўлса-да, бу тур ҳамон йўқолиш хавфи остида қолмоқда. Шу билан бирга, «сафари» туризмининг оммалашуви инсонлар ўлимига ҳам сабаб бўляпти: сўнгги беш йил ичида йўлбарслар ҳужуми натижасида 418 киши ҳалок бўлган.
Глобал тренд: Табиатни муҳофаза қилиш кучаймоқда
Ҳиндистон бу борада ёлғиз эмас. Ёввойи табиатни асраш мақсадида бошқа давлатлар ҳам қатъий қоидалар киритмоқда:
Кения: Гну антилопаларининг миграциясига халақит берган сайёҳлар ва туроператорлар учун жазо чоралари кучайтирилди.
Шпицберген: Энди сайёҳларга оқ айиқларга 300–500 метрдан яқинроқ келиш қатъиян ман этилди.
Эндиликда Ҳиндистондаги қўриқхоналарга киришдан олдин сайёҳлар телефонларини махсус қутиларда қолдиришга мажбур бўладилар.
Азиз муштарийлар, сизнингча, қўриқхоналарда телефонни тақиқлаш ҳайвонларни асраш учун етарлими? Ёки сайёҳлар учун янада қатъийроқ жазолар жорий этилиши керакми?
Табиат ва туризм оламидаги энг муҳим янгиликларни Zamin.uz сайтида кузатишда давом этинг.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
