Яқин Шарқдаги геосиёсий вазият кутилмаган тус олмоқда. Reuters агентлигининг Ғарб дипломатик доиралари ва Эрондаги ишончли манбаларига таяниб хабар беришича, Саудия Арабистони ўз тарихида илк бор Эрон ҳудудига тўғридан-тўғри ҳарбий зарбалар берган. Бу ҳужумлар шу пайтгача кенг жамоатчиликдан сир тутиб келинган эди.
Кутилмаган ва кескин жавоб
Таҳлилчиларнинг фикрича, илгари ҳеч қаерда эълон қилинмаган ушбу ҳарбий амалиётлар Риёзнинг минтақавий хавфсизлик масаласида анча ишончли ва қатъий ҳаракат қила бошлаганидан далолат беради. Қироллик ўз ашаддий рақибининг ҳужумларига нисбатан худди шундай усулда — унинг ўз ҳудудида жавоб қайтаришга қарор қилган.
Маълум бўлишича, Саудия Арабистонининг қайтарма зарбалари жорий йилнинг март ойида амалга оширилган. Бироқ, Эрондаги айнан қайси стратегик объектлар нишонга олингани ҳозирча сирлигича қолмоқда. На Риёз, на Теҳрон ташқи ишлар маҳкамалари ушбу ҳолат бўйича расмий изоҳ беришга шошилмаяпти.
Низо қандай бошланган эди?
Вазиятнинг кескинлашувига жорий йилнинг 28 февралида АҚШ ва Исроил томонидан Эронга қарши бошланган кенг кўламли ҳарбий кампания сабаб бўлган эди. Бунга жавобан Теҳрон Вашингтоннинг яқин иттифоқчилари бўлган араб давлатларига, жумладан Саудия Арабистонига ракета ва дронлар билан ҳужум уюштирган.
Эрон томонидан нишонга олинган асосий нуқталар:
Дипломатик ваколатхона: Саудиядаги АҚШ элчихонаси;
Энергетика гиганти: Дунёдаги энг йирик нефть экспорт марказларидан бири ҳисобланган Saudi Aramco компаниясининг Рас-Танура объекти.
Риёзнинг позицияси: Қатъиятдан музокараларгача
Саудия Арабистонининг ушбу урушдаги ёндашувини иккита муҳим босқичга ажратиш мумкин. Дастлаб, Қироллик валиаҳд шаҳзодаси Муҳаммад бин Салмон АҚШ президенти Дональд Трампни Эронга қарши ҳарбий ҳаракатларни иккиланмасдан давом эттиришга чақирган эди.
Бироқ, урушнинг чўзилиши ва стратегик аҳамиятга эга бўлган Ҳўрмуз бўғозининг қамал қилиниши Риёзни ўз позициясини юмшатишга мажбур қилди. Натижада, Қироллик Вашингтонни қамални тугатиш ва Теҳрон билан мулоқотни қайта тиклашга кўндиришга ҳаракат қила бошлади.
Минтақавий махфий ўйинлар
Шуни алоҳида қайд этиш жоизки, нафақат Саудия, балки Бирлашган Араб Амирликлари ҳам Теҳронга қарши бир қатор яширин ҳужумларни амалга оширгани маълум бўлмоқда. Шунингдек, Исроил бош вазири Биньямин Нетаньяхунинг уруш давом этаётган бир пайтда БААга яширин ташриф буюргани ҳам минтақадаги иттифоқчилик алоқалари янги босқичга чиққанини англатади.
Сизнингча, Саудия Арабистонининг Эронга тўғридан-тўғри жавоб қайтариши минтақада тинчлик ўрнатилишига ёрдам берадими ёки вазиятни янада оғирлаштирадими?
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
