Саудия Арабистони Қуддус ва 1967 йилги чегаралар бўйича муросасиз баёнот берди!

Яқин Шарқдаги кескин сиёсий жараёнлар ва Фаластин атрофидаги мураккаб вазият давом этаётган бир пайтда, Саудия Арабистони Қироллиги халқаро майдонда ўзининг кескин ва қатъий позициясини яна бир бор очиқ эълон қилди. Саудия Арабистони Ташқи ишлар вазири шаҳзода Файсал бин Фарҳон Ал Сауд расмий Риёз Фаластин заминидаги тарихий ҳамда демографик реалликни сунъий равишда ўзгартиришга ва маҳаллий аҳолини ўз она ерларидан мажбуран кўчиришга бўлган ҳар қандай уринишларни мутлақо рад этишини билдирди.

Вазирнинг таъкидлашича, минтақада барқарор ва адолатли тинчликка эришишнинг ягона йўли — халқаро қонунчиликда тан олинган «икки давлат» тамойилини сўзсиз амалга оширишдир. Бу ечим 1967 йилги чегаралар доирасида ва пойтахти Шарқий Қуддус бўлган тўлақонли мустақил Фаластин давлатини ташкил этишни шарт қилиб қўяди. Қиролликнинг ушбу муросасиз баёноти минтақадаги барча геосиёсий ўйинчиларга очиқ дипломатик сигнал сифатида қабул қилинмоқда.

«Ерларни тортиб олишга вето, 1967 йилги чегаралар ва Шарқий Қуддус»: Риёз баёнотининг 5 та асосий нуқтаси

Саудия Арабистони ТИВ раҳбарининг муҳим чиқишидан энг салмоқли тезислар:

• Мажбурий кўчиришга мутлақ тақиқ: Қироллик фаластинликларни ўз заминидан чиқариб юбориш ва реалликни ўзгартириш режаларига қатъиян қарши чиқди;

• «Икки давлат» тамойили — ягона ечим: Минтақавий барқарорлик фақатгина икки мустақил давлат мавжудлиги орқали таъминланиши мумкинлиги қайд этилди;

• 1967 йилги чегаралар дахлсизлиги: Расмий Риёз халқаро тан олинган 1967 йилги ҳудудий чегаралар тикланишини шарт сифатида қўйди;

• Пойтахт — Шарқий Қуддус: Бўлажак Фаластин давлатининг пойтахти айнан Шарқий Қуддус бўлиши шартлиги қатъий таъкидланди;

• Дипломатик мувозанат кафолати: Саудия Арабистони Фаластин мустақиллиги таъминланмагунча ҳеч қандай муросавий битим бўлмаслигини кўрсатди.

Яқин Шарқдаги тинчлик формулалари: Томонлар ёндашуви ва Саудия талаблари таққоси

Минтақадаги мавжуд босимлар ва Саудия Арабистонининг қатъий талаблари жадвали:

Геосиёсий ва дипломатик экспертиза: Нега Саудиянинг ушбу баёноти ҳал қилувчи аҳамиятга эга?

Халқаро сиёсатшунослар, арабшунослар ва Яқин Шарқ таҳлилчиларининг хулосалари:

• «Араб тинчлик ташаббусига содиқлик»: Саудия Арабистони 2002 йилги Араб тинчлик ташаббусининг асосий меъмори ҳисобланади; Файсал бин Фарҳоннинг баёноти Риёз ҳеч қандай сиёсий босим остида ушбу тарихий тамойилдан қайтмаслигини ва Фаластин давлатчилигисиз минтақада тинчлик бўлмаслигини кўрсатди;

• Мажбурий кўчириш хавфининг олдини олиш: Ғазо ва Ғарбий соҳилдан маҳаллий аҳолини Миср ёки Иорданияга чиқариб юбориш режалари бутун минтақани янги уруш оловига ташлаши мумкин эди; Саудиянинг кескин қаршилиги бундай хавфли сценарийларнинг амалга ошишига тўсиқ бўлмоқда;

• Глобал музокаралардаги оғирлик маркази: Вашингтон ва Тель-Авив билан бўладиган ҳар қандай нормаллашув музокараларида Саудия Арабистони Шарқий Қуддус ва 1967 йилги чегараларни «қизил чизиқ» сифатида ушлаб турибди, бу эса Фаластиннинг халқаро ҳуқуқларини сақлаб қолувчи энг катта дастакдир.

Сизнингча, Саудия Арабистонининг фаластинликларни кўчиришга қарши чиқиши ва Шарқий Қуддус бўйича қатъий туриши минтақада ҳақиқий тинчлик ўрнатилишига хизмат қила оладими? Яқин Шарқдаги кўп йиллик низони ҳал этишда «икки давлат» формуласидан бошқа бирор реал муқобил борми? Шахсий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва катта геосиёсат саҳнасидаги ушбу муҳим таҳлилни барча билан баҳам кўринг!