Яқин шарқнинг энг қудратли қироллиги ҳисобланган Саудия Арабистони ўз бағрида дунё меъморчилик тарихини бутунлай ўзгартириб юборадиган мўъжизавий лойиҳаларни амалга оширишда давом этмоқда. Инсоният тафаккурини лол қолдирувчи «The Line» (Чизиқ) футуристик мегашаҳри доирасида умумий узунлиги қарийб 28 километрдан иборат бўлган иккита йирик темирйўл тоннелини барпо этиш бўйича янги халқаро шартномалар имзоланди. Ушбу лойиҳа мамлакатнинг дунёга машҳур «NEOM» глобал ривожланиш дастури доирасида ҳаётга татбиқ этилмоқда.
Мазкур тарихий ва улкан қурилиш шартномаси қўлга киритилгани ҳақида Туркиянинг нуфузли Limak қурилиш компанияси раҳбарияти расман маълум қилди.
Олинган маълумотларга кўра, бунёд этиладиган ерости тоннеллари Саудия Арабистонининг шимоли-ғарбий қисмида қад ростлаётган, узунлиги 170 километрни ташкил этувчи сирли ойнаванд шаҳарнинг энг асосий логистика узелларини (марказларини) бир-бири билан мустаҳкам боғлаб беради. Ушбу ерости тизими ичида ҳаракатланадиган махсус тезкор поездлар соатига 180 километр тезликкача юра олиш имкониятига эга бўлади.
Ойнаванд мўъжиза: Автомобилсиз ва чиқиндисиз яшил шаҳар
«The Line» лойиҳаси «NEOM» мегадастурининг энг марказий ва юраги ҳисобланади. Лойиҳа таснифига кўра, ушбу ноёб шаҳар Акаба кўрфази қирғоқларидан бошланиб, Ҳижоз тоғ тизмалари орқали чўл ичкарисига қараб 170 километрга чўзилади.
Келажак шаҳрининг техник параметрлари қуйидагича режалаштирилган:
Шаҳарнинг умумий кенглиги атиги 200 метрни ташкил этади;
Унинг икки ёнини ёпиб турувчи муҳташам ойнаванд фасадларнинг баландлиги эса нақд 500 метрга (яъни Эйфель минарасидан ҳам баландроқ) етади.
Инсон ишонгиси келмайдиган ушбу улкан «лента» ичида миллионлаб аҳоли учун турар жойлар, замонавий офислар, кўнгилочар ва хизмат кўрсатиш масканлари ҳамда яшил боғлар жойлаштирилади. Энг қизиғи, шаҳар ичида одатий автомобиль йўллари мутлақо кўзда тутилмаган. Саудия ҳукумати уни дунёдаги илк «автомобилсиз, кўчасиз ва чиқиндисиз шаҳар» деб эълон қилган. Шу сабабли, аҳолининг ҳаракатланиши тўлиқ ерости тоннелларидаги юқори тезликда ҳаракатланувчи транспорт капсулалари ва поездлар орқали амалга оширилади. Бош муҳандисларнинг режасига кўра, одамлар шаҳарнинг бир чеккасидан иккинчи бошига бор-йўғи 20 дақиқа ичида етиб боришлари лозим. Қолаверса, мазкур супертузилма тўлиқ экологик тоза ва қайта тикланувчи энергия манбалари — қуёш, шамол ва водород энергетикаси ҳисобига фаолият юритади.
Тоғларни портлатиш усули ва ноёб муҳандислик ечими
Улкан тоннелларни қазиш ишларида одатий замонавий бурғулаш машиналаридан эмас, балки анъанавий портлатиш усулидан фойдаланилади. Тажрибали мутахассисларнинг фикрича, Ҳижоз минтақасидаги ўта қаттиқ ва қуруқ тоғ жинсларини ёриб ўтишда айнан портлатиш усули молиявий жиҳатдан анча арзон ва самарали ҳисобланади. Шунингдек, бу ёндашув қурилиш консорциумига бир вақтнинг ўзида тўртта турли нуқтадан иш бошлаб, жараённи тезлаштириш имконини беради.
Бўлажак ерости йўлларининг ҳар бирининг диаметри нақд 14 метрни ташкил этади. Бу икки томонлама темирйўл изларини ва техник хизмат кўрсатиш платформаларини бемалол жойлаштириш учун кифоя қилади. Бироқ муҳандислар олдида жуда оғир вазифа турибди — улар тизимнинг вентиляция (ҳаво айланиши) ва дренаж тармоқларини мукаммал ишлаб чиқишлари шарт. Чунки ташқарида, яъни жазирама чўл ҳудудида ёз ойларида ҳаво ҳарорати 50 даража иссиққача кўтарилади.
Қурилиш суръати: Халқаро рекордлар билан таққослаш
Халқаро консорциум ушбу мураккаб ерости қазиш ишларини 72 ой (6 йил) ичида тўлиқ якунлашни ўз олдига мақсад қилиб қўйган. Қурилиш ишлари тўртта участкада бир вақтда олиб борилгани боис, кунлик ўртача қурилиш тезлиги 5,8 метрни ташкил этиши кутилмоқда.
Агар ушбу суръатни жаҳондаги бошқа йирик лойиҳалар билан таққосласак, Саудиядаги қурилиш жуда тез кетаётганига гувоҳ бўламиз:
Лойиҳа номи | Кунлик ўртача қурилиш суръати |
Бреннер тоннели (Австрия — Италия) | Тахминан 4 метр |
«The Line» тоннели (Саудия Арабистони) | 5,8 метр |
Евротуннель (Ла-Манш бўғози остида) | Тахминан 7 метр |
Келажак пойдевори қўйилаётган ушбу лойиҳа тез орада инсониятнинг яшаш тарзини тубдан ўзгартириб юбориши шубҳасиз.
Сизнингча, Саудия Арабистони чўл ўртасида автомобиллар ва чиқиндилардан холи бўлган, тўлиқ яшил энергияда ишловчи бундай футуристик мегашаҳарни муваффақиятли барпо эта оладими?
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
