Вашингтон ва Теҳрон Ҳўрмуз бўғозини қайта очиш бўйича шартли келишувга эришгани айтилмоқда. Бироқ ҳозирча томонлар ўртасидаги битим тўлиқ имзоланмаган ва айрим муҳим масалалар бўйича музокаралар давом этмоқда.
The New York Times нашри маълумотига кўра, келишувнинг асосий қисми деярли тайёр ҳолатга келган. Манбада таъкидланишича, ҳужжатнинг тахминан 95 фоизи келишиб олинган. Аммо Эроннинг ядровий дастури ҳамда Ҳўрмуз бўғози устидан назорат масалалари ҳали ҳам муҳокама марказида қолмоқда.
Ҳўрмуз бўғози жаҳон энергетика бозори учун стратегик аҳамиятга эга нуқталардан бири ҳисобланади. У орқали нефть ва газ ташувлари амалга оширилади. Шу сабаб ушбу ҳудуддаги ҳар қандай танглик нафақат минтақа хавфсизлигига, балки жаҳон бозоридаги нархлар ва иқтисодий барқарорликка ҳам таъсир кўрсатиши мумкин.
CBS News’нинг ёзишича, Эрон расмийлари мамлакат олий раҳбари билан алоқа қилишда қийинчиликларга дуч келаётгани сабабли айрим жавоблар кечикиб берилмоқда. Бу эса музокаралар жараёнини секинлаштирмоқда. Демак, техник жиҳатдан келишув яқин бўлса-да, сиёсий қарорлар ҳали тўлиқ якунига етмаган.
АҚШ президенти Дональд Трамп музокарачиларга келишувни шошилмасдан, пухта ишлаб чиқиш бўйича топшириқ берганини билдирди. Унинг таъкидлашича, меморандум расман имзоланмагунча Эронга нисбатан денгиз блокадаси сақлаб қолинади.
Бу позиция Вашингтоннинг музокаралар жараёнида эҳтиёткор йўл тутаётганини кўрсатади. АҚШ томони келишувга эришишни истаса-да, уни имзолашдан аввал барча хавф ва шартларни аниқ белгилаб олишни мақсад қилмоқда.
Шу билан бирга, Трамп Эрон ҳеч қачон ядровий қуролга эга бўлмаслиги кераклигини яна бир бор таъкидлаган. Бу баёнот ядровий дастур масаласи ҳали ҳам келишувнинг энг нозик ва ҳал қилувчи нуқталаридан бири бўлиб қолаётганини англатади.
Эрон учун эса Ҳўрмуз бўғози масаласи фақат иқтисодий эмас, балки сиёсий ва хавфсизлик нуқтаи назаридан ҳам муҳим. Шу сабаб Теҳрон ҳар қандай келишувда ўз минтақавий таъсири ва стратегик манфаатларини сақлаб қолишга интилади.
Айни пайтда томонлар ўртасидаги мулоқот давом этаётгани келишув имконияти ҳали борлигини кўрсатади. Аммо битим имзоланмагунча вазиятни тўлиқ барқарор деб баҳолаш қийин. Чунки Ҳўрмуз бўғози атрофидаги ҳар бир қарор жуда катта геосиёсий вазнга эга.
Қисқаси, АҚШ ва Эрон Ҳўрмуз бўғозини қайта очиш бўйича шартли келишувга яқинлашган. Ҳужжатнинг катта қисми тайёр, аммо ядровий дастур ва бўғоз назорати билан боғлиқ масалалар ҳали ҳам музокара қилинмоқда. Денгиз блокадаси эса меморандум имзолангунига қадар сақланади. Бу ерда битта ноаниқ гап ҳам бозорларни тебратиши мумкин — шунинг учун томонлар ҳозир ҳар бир сўзни тарозига соляпти.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
