Марказий Осиё минтақасидаги сиёсий жараёнлар ва халқаро ҳамкорлик алоқалари янги қизғин палласига кирмоқда. Россия Федерацияси Президенти Владимир Путин олий даражадаги расмий давлат ташрифи билан қўшни Қозоғистон пойтахти Остона шаҳрига етиб борди. Ушбу уч кунлик муҳим сафар давомида нафақат икки томонлама қатъий алоқалар, балки бутун минтақа иқтисодиётига таъсир кўрсатувчи Олий Евроосиё иқтисодий кенгаши (ЕОИИ) саммити ҳам бўлиб ўтади.
Қардош давлатдаги ушбу тарихий учрашувнинг энг қизиқарли тафсилотлари ва кутилаётган муҳим лойиҳаларни синоним сўзлар билан бойитилган ҳолда битта мақолада тақдим этамиз.
Ҳарбий қирувчилар кузатуви ва норасмий дўстона тушлик
Россия раҳбари ўтирган маҳобатли «Ил-96» ҳаво кемаси Қозоғистон ҳаво ҳудудига кириши билан уни мамлакат Ҳарбий-ҳаво кучларига тегишли иккита замонавий қирувчи самолёт алоҳида эҳтиром билан кузатиб борди. Аэропортнинг ўзида олий мартабали меҳмонни Қозоғистон етакчиси Қосим-Жўмарт Тўқаев шахсан илиқ кутиб олди.
Гарчи расмий тадбирлар ва музокаралар асосан эртаси кунга режалаштирилган бўлса-да, амалда сиёсий мулоқотлар ўша куннинг ўзидаёқ бошланди. Президентлар тўғри аэропортдан Қозоғистон раҳбарининг сўлим табиат қўйнидаги «Кедр уйи» номли махсус қароргоҳига йўл олишди. У ерда ўтказилган самимий ва норасмий тушлик давомида томонлар давлат ташрифи ва бўлажак ЕОИИ саммитининг кун тартибидаги энг қалтис ва долзарб мавзуларини дастлабки босқичда муҳокама қилиб олишди.
Тор ва кенг доирадаги музокаралар: Диққат марказида — энергетика
Ташрифнинг иккинчи куни расмий музокараларга бой бўлади. Раҳбарлар ўртасидаги учрашувлар анъанага мувофиқ икки хил форматда — аввал тор доирада, сўнгра кенгайтирилган таркибда давом эттирилади. Икки мамлакат ўртасидаги сиёсий, тижорат-иқтисодий, ҳарбий-техник ҳамда маданий-гуманитар соҳалардаги шерикликни янги босқичга олиб чиқиш учрашувнинг бош мақсади ҳисобланади.
Музокараларнинг энг асосий йўналишлари:
Энергетика соҳаси: Россия нефтини Қозоғистон ҳудуди орқали учинчи давлатларга транзит қилиш ҳажмини сезиларли даражада ошириш.
Атом энергетикаси: «Росатом» корпорацияси иштирокида Қозоғистонда биринчи АЭС (Атом электр станцияси) қурилишининг асосий мезонларини белгилаш ва ушбу лойиҳани Россиянинг давлат экспорт кредити маблағлари ҳисобидан молиялаштириш.
Имзоланиши кутилаётган 16 та ҳужжат ва рамзий маросимлар
Икки давлат раҳбарлари ташриф якунида жами 16 та муҳим халқаро ҳужжатни имзолашни режалаштиришган. Улар орасида энг асосийси — «Россия ва Қозоғистон халқлари дўстлиги ва яхши қўшничилигининг етти асоси тўғрисида»ги қўшма баёнот бўлади.
Сиёсий жараёнлардан ташқари, ташриф дастуридан кўнгилга яқин ва рамзий манога эга тадбирлар ҳам ўрин олган. Масалан, етакчиларга Россиядан Қозоғистон табиатига мослаштириш учун олиб келинган ноёб Амур йўлбарсларига бағишланган махсус тақдимот намойиш этилади. Шунингдек, Остона шаҳрида барпо этиладиган замонавий «Sirius» таълим маскани биноси пойдеворига капсула қўйиш маросими бўлиб ўтади. Президентлар учрашув хотираси сифатида «Абадий дўстлик» хиёбонида ўз қўллари билан дарахт ниҳолларини экишади.
Рақамли пойга, сунъий интеллект ва Арманистоннинг режалари
Сафарнинг якуний кунлари ЕОИИ доирасидаги йирик иқтисодий тадбирларга уланиб кетади. Владимир Путин «ЕОИИ глобал рақамли пойгада, сунъий интеллектга эътибор» мавзусидаги бешинчи Евроосиё иқтисодий форумида иштирок этади. Ушбу анжуманнинг ялпи мажлисида ташкилотга аъзо мамлакатлар етакчилари, жумладан, Арманистон номидан бош вазир ўринбосари маъруза қилади.
Жума куни эса Олий Евроосиё иқтисодий кенгашининг якуний йиғилиши бўлиб ўтади. Унда нафақат ички иқтисодий интеграция, балки минтақавий сиёсат учун ўта қизиқарли бўлган мавзу — Арманистоннинг Европа Иттифоқига аъзо бўлиш борасидаги келгуси режалари ва уларнинг иттифоқдошлик муносабатларига таъсири ҳам атрофлича муҳокама қилиниши кутилмоқда. Қўшни давлатдаги ушбу кенг кўламли ташриф натижалари минтақамиз хавфсизлиги ва иқтисодиёти учун қандай акс-садо беришини вақт кўрсатади.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
