Коинотни забт этиш ва фазовий технологиялар оламида бутун дунё нигоҳини қаратган ўта ҳаяжонли ва кутилмаган воқелик содир бўлди. Миллиардер Жефф Безос асос солган машҳур «Blue Origin» компанияси томонидан яратилган улкан «New Glenn» ракетаси АҚШнинг Флорида штатидаги коинот кучлари базасида ўтказилган синовлар пайтида фавқулодда портлаб кетди. Пайшанба куни тунда, тахминан соат 21:00 да юз берган ушбу ҳодиса фазовий соҳа вакиллари учун ҳақиқий синов бўлди.
Гарчи лойиҳа катта молиявий йўқотишга учраган бўлса-да, энг муҳими — инсон ҳаётига зиён етмади. Коинот саноатидаги ушбу йирик ҳодиса, миллионлаб долларлик зарарлар ва унинг жаҳон коинот дастурларига кўрсатадиган таъсири тафсилотини сиз учун атрофлича баён этамиз.
Оловли шар ва вайрон бўлган ягона учириш майдончаси
Нью-Йорк Таймс (The New York Times) нашрининг хабар беришича, мазкур синовдан кўзланган асосий мақсад — ракетани махсус қурилмаларда маҳкам ушлаб турган ҳолда, унинг биринчи тезлаштирувчи босқичига ўрнатилган еттита кучли двигателни бир вақтда ўт олдириш бўлган. Бироқ жараён кутилганидек кечмади:
Техник носозлик: Старт майдонида кутилмаганда аланга ракетанинг ён томонлари бўйлаб юқорига ёпирилди ва сониялар ичида даҳшатли портлаш содир бўлди.
Инфратузилмага зарар: Юзага келган улкан оловли шар баландлиги қарийб 98 метрни ташкил этувчи ушбу гигант ракета учун қурилган ягона учириш майдончасини ва ундаги қимматбаҳо жиҳозларни вайрон қилди. Инженерларнинг фикрича, ушбу ягона старт мажмуасини қайта тиклаш ва таъмирлаш ишлари камида бир неча ойга чўзилиши мумкин.
«Бугунги ўт очиш машғулоти давомида нохуш ҳодисага дуч келдик. Энг асосийси, барча ходимларимиз соғ-саломат ва уларнинг хавфсизлиги тўлиқ тасдиқланди», — дейилади компания чиқарган расмий баёнотда.
Маскнинг ҳамдардлиги ва ракетанинг миллиардлаб долларлик қиймати
Қувонарлиси шундаки, портлаш пайтида ракета ичида «Amazon» компаниясининг сунъий йўлдошлари бўлмаган. Аслида ушбу парвоз орқали Илон Маскнинг «Starlink» тармоғига рақобатчи сифатида яратилаётган «LEO» тизимининг 48 та фазовий қурилмасини паст Ер орбитасига олиб чиқиш режалаштирилган эди.
Компания ракетанинг аниқ таннархини тижорат сири сифатида яшираётган бўлса-да, соҳа таҳлилчилари Жефф Безос ушбу лойиҳа ва унинг инфратузилмаси учун камида 2,5 миллиард АҚШ доллари сарфлаганини билдиришмоқда. Қолаверса, ракетанинг ҳар бир тижорий парвози бозорда 100 миллион долларга баҳоланади.
Ушбу оғир дамда Жефф Безоснинг коинотдаги бош рақобатчиси, «SpaceX» раҳбари Илон Маск ҳам ҳамдардлик билдириб: «Буни кўришдан чин дилдан афсусдаман. Сизга тез фурсатда ўзингизни тиклаб олишингизни тилайман», — дея инсонийлик ҳамжиҳатлик намунасини кўрсатди.
NASAнинг Ой дастурлари хавф остидами?
Мазкур ҳалокат АҚШ Миллий аэронавтика ва коинот бошқармаси (NASA)нинг режаларини ҳам чигаллаштириб юбориши мумкин. Чунки «Blue Origin» Ойга астронавтларни тушириш модулини етказиб бериш учун танланган иккита асосий ҳамкорнинг биридир.
Кўрсаткич / Лойиҳа номи | Таъсир даражаси ва таҳлиллар |
Artemis III миссияси | Келгуси йилги парвозда компания иштирок эта олмаслиги хавфи бор. |
Учириш майдончаси | Вайрон бўлган мажмуани тиклаш бир неча миллион долларга тушади. |
Moon Base (Ой базаси) | Дастурга таъсири яқин кунларда NASA томонидан эълон қилинади. |
Учириш майдончасининг зарар кўриши астронавтларнинг Ер орбитасида «Orion» капсуласини қўниш модуллари билан туташтиришни машқ қилиши кўзда тутилган «Artemis III» тарихий миссиясини ортга суриши мумкин.
NASA администратори Жаред Айзекман вазиятга муносабат билдирар экан: «Коинотга парвоз қилиш ҳеч қандай хатоликни кечирмайди. Янги ўта оғир юк ташувчи ракеталарни яратиш машаққатли жараёндир. Биз шерикларимиз билан биргаликда носозлик сабабларини аниқлаб, парвозларни хавфсиз тиклаш устида ишлаймиз», — дея таъкидлади. Замонавий илм-фан ва инсониятнинг фазони забт этиш йўлидаги бу машаққатли, аммо завқли одимларини кузатишда давом этамиз!
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
