Океан ортидан, хусусан, дунё молия бозорининг юраги бўлмиш Америка Қўшма Штатларидан ўта ҳайратланарли ва тарихий янгилик келди! Мамлакат ташкил топганининг қутлуғ 250 йиллик тўйи арафасида Оқ уй раҳбари Дональд Трампнинг сурати туширилган мутлақо янги — 250 долларлик қийматга эга бўлган банкнотани муомалага чиқариш ғояси қизғин муҳокама марказига айланди.
Агар ушбу ташаббус расман ҳаётга татбиқ этилса, АҚШ тарихида сўнгги 160 йил ичида илк бор тирик инсоннинг қиёфаси миллий валютада акс этади. Бироқ, бу осонликча амалга ошмайди. Гравировка ва босма ишлар бюроси янги купюранинг макетини тайёрлаш, мураккаб ҳуқуқий экспертиза ҳамда техник хавфсизлик тизимларини ишлаб чиқиш учун бир неча йил талаб этилишини маълум қилди.
Доллар оламидаги кутилмаган баҳс-мунозаралар, сиёсий босимлар ва янги пул дизайнининг сирли тафсилотларини сиз учун атрофлича таҳлил қиламиз.
Оқ уйнинг Ғазначиликка босими ва қонуний тўсиқлар
Нуфузли «The Washington Post» нашрининг давлат идорасидаги бир нечта исми сир қолган ходимларга таяниб ёзишича, Трамп маъмурияти пул чоп этишга масъул бўлган мутасаддиларга янги купюра дизайнини тезроқ тайёрлаш бўйича жиддий босим ўтказмоқда.
Хусусан, ўтган йилдан бошлаб Ғазначилик департаментининг юқори мартабали мулозимлари — Брендон Бич ва унинг маслаҳатчиси Майк Браун Гравировка ва босма ишлар бюросига тайёр макетларни юбориб, ишга ундаган. Бу вазият соҳа мутахассисларида катта хавотир уйғотди. Чунки:
Амалдаги федерал қонунчилик талабларига кўра, АҚШ миллий валютасида фақат вафот этган тарихий шахсларнинг сурати тасвирланиши мумкин. Тирик инсонларнинг суратини пул устига тушириш 1866 йилдан буён — яъни 5 сентлик қоғоз пулга оддий бир амалдорнинг расми тасодифан чиқиб кетган даврдан бошлаб қонун билан қатъиян тақиқланган.
Дизайн муаллифи ким ва макетда нималар бор?
Янги 250 долларлик пул лойиҳаси устида британиялик таниқли рассом Иан Александер иш олиб борган. Илгари профессионал сузувчи ва диджей бўлган, кейинчалик Буюк Британия қироличаси Елизавета II портретини чизган ушбу ижодкор макет мавжудлигини тасдиқлади:
Янги пулнинг ташқи кўриниши қандай бўлади?
Лойиҳага кўра, Президент Дональд Трампнинг портрети 250 долларлик купюранинг қоқ марказида, амалдаги раҳбар ҳамда Ғазначилик котиби Скотт Бессентнинг расмий имзолари ўртасида жойлашади. Шунингдек, дизайнга Америка байроғи ранглари ва махсус юбилей логотипини қўшиш ҳам режалаштирилган.
Сиёсий қурбон ва 100 долларликдаги янгилик
Ушбу тарихий ислоҳот йўлида сиёсий кескинликлар ҳам юзага келди. Маъмуриятнинг Трамп суратини пулга тушириш талабига ҳуқуқий ва техник тўсиқларни рўкач қилиб, қарши чиққан Гравировка ва босма ишлари бюроси директори Патрисия Солимен жорий йилнинг 27 апрель куни кутилмаганда ўз лавозимидан бўшатилиб, бошқа ишга ўтказилган.
Шундай бўлса-да, бюро ходимлари бошқа бир енгилликка розилик беришган. Айни пайтда Вашингтон марказидаги бош босмахонада АҚШ тарихида илк бор амалдаги президент — Дональд Трампнинг имзоси туширилган янги 100 долларлик купюралар қизғин чоп этилмоқда.
Эслатма: АҚШ долларини ҳозирда кимлар безаб турибди?
Конгрессга 250 йиллик муносабати билан янги купюрани чиқаришга изн берувчи қонун лойиҳаси киритилган бўлса-да, у ҳали ҳаракатсиз турибди. Келинг, ҳозирда чўнтагимиздаги долларларда кимларнинг сурати борлигини яна бир бор ёдга оламиз:
Банкнота қиймати | Тасвирланган тарихий шахс ва унинг мақоми |
1 доллар | Жорж Вашингтон — АҚШнинг биринчи Президенти, мустақиллик қаҳрамони. |
2 доллар | Томас Жефферсон — Мустақиллик декларацияси муаллифи, 3-Президент. |
5 dollar | Авраам Линкольн — Қулликни бекор қилган ва юрт бирлигини сақлаган 16-Президент. |
10 доллар | Александр Гамильтон — Америка банк тизими асосчиси, илк Молия вазири. |
20 доллар | Эндрю Жексон — АҚШнинг 7-Президенти, таниқли ҳарбий генерал. |
50 доллар | Улисс Грант — Шимолликлар қўмондони ва АҚШнинг 18-Президенти. |
100 доллар | Бенжамин Франклин — Атоқли олим, учта муҳим тарихий ҳужжатни имзолаган зот. |
Америка пулларидаги бу қизиқарли ислоҳотлар қай даражада якун топишини ва Трамп портрети долларда пайдо бўлиш-бўлмаслигини кузатишда давом этамиз. Янгиликларни бой бермаслик учун саҳифамиздан узоқлашманг, азиз ўқувчилар!
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
