Яқин Шарқ минтақасида сиёсий кескинлик олий нуқтасига чиқди, азиз мухлислар. Бутун дунё диққат марказида турган Теҳрон ва Вашингтон ўртасидаги нозик дипломатик алоқалар кутилмаганда узилди. Нуфузли «Тасним» ахборот агентлиги тарқатган сўнгги маълумотларга қараганда, Эрон томони Қўшма Штатлар билан воситачи давлатлар орқали олиб борилаётган барча мулоқотларни расман тўхтатишга қарор қилган. Халқаро сиёсат майдонидаги ушбу кескин бурилиш Океан орти ва Яқин Шарқ муносабатларини янада чигаллаштириши кутилмоқда.
Минтақадаги вазият қанчалик жиддий тус олмоқда? Саҳифамиздан узоқлашманг, Теҳроннинг ушбу кескин қарорига сабаб бўлган омиллар, Ҳўрмуз бўғозини ёпиш бўйича махсус режа ва Эрон Ташқи ишлар вазирининг дунё ҳамжамиятига йўллаган жиддий баёноти тафсилотлари билан сизни яқиндан таништирамиз!
Музокараларнинг тўхтатилишига нима сабаб бўлди?
Эрон расмий доираларининг билдиришича, Теҳрон музокарачилар гуруҳининг Вашингтон билан алоқаларни узишига Ливан ҳудудига уюштирилган шиддатли ҳарбий ҳужумлар тўғридан-тўғри сабаб бўлган. Эрон томони тинчлик музокаралари олиб борилаётган бир вақтда бундай ҳарбий ҳаракатларнинг давом эттирилишини кечириб бўлмас ҳолат деб ҳисобламоқда.
Шу билан бирга, геосиёсий майдонда вазиятни тубдан ўзгартириб юбориши мумкин бўлган яна бир хавотирли хабар пайдо бўлди. Теҳрон ўзининг Яман, Ливан ва Ироқдаги шиа иттифоқчилари (прокси кучлари) билан ҳамкорликда дунё савдоси учун ўта муҳим ҳисобланган Ҳўрмуз бўғозини тўлиқ блоклаб қўйиш (ёпиш) стратегик режасини ишлаб чиққани айтилмоқда. Лойиҳа амалга ошса, дунё энергия бозори жиддий инқирозга юз тутиши ҳеч гап эмас.
«Бир жабҳада сулҳнинг бузилиши — умумий мағлубиятдир»
Эрон Ислом Республикаси Ташқи ишлар вазири Аббос Арагчи ўзининг ижтимоий тармоқлардаги расмий саҳифасида халқаро ҳамжамиятга қарата жуда қатъий баёнот берди. Вазир Теҳроннинг тинчлик борасидаги шартларини аниқ шакллантириб ўтди:
Аббос Арагчининг баёноти: «Эрон ва АҚШ ўртасидаги ҳар қандай тинчлик битими ёки сулҳ ҳеч қандай истисноларсиз барча ҳудудларга, жумладан Ливан тупроқларига ҳам тегишли бўлиши шарт. Биргина жабҳада тинчлик остига болта урилиши, барча йўналишларда сулҳнинг бузилиши сифатида қабул қилинади».
Мураккаб геосиёсий вазият манзараси
Минтақада содир бўлаётган воқеалар занжирини ва томонларнинг позицияларини қуйидаги кичик таҳлилий жадвал орқали кўриб чиқиш мумкин:
🌐 Сиёсий томонлар | 📉 Жорий ҳолат ва ҳаракатлар | ⚠️ Кутилаётган хавфлар |
Эрон ва АҚШ | Воситачилар орқали алоқалар бутунлай узилди. | Тинчлик дипломатиясининг барбод бўлиши. |
Эрон ва иттифоқчилари | Ҳўрмуз бўғозини тўсиш режаси тайёрланмоқда. | Глобал иқтисодий ва нефть инқирози. |
Исроил ҳарбийлари | Байрут жанубидаги аҳолини эвакуация қилишга чақирди. | «Ҳизбуллоҳ» ракеталарига жавобан янги йирик зарбалар. |
Аввалроқ, Исроил мудофаа кучлари Ливан пойтахти Байрут шаҳрининг жанубий чеккаларида истиқомат қилувчи тинч аҳолини зудлик билан ҳудудни тарк этишга чақирган эди. Исроил томони агар «Ҳизбуллоҳ» ҳаракати мамлакат шаҳарлари ва тинч қишлоқларига ракета зарбалари беришни тўхтатмаса, мазкур ҳудудлардаги ҳарбий нишонларга аёвсиз сокрушителний (вайронкор) зарбалар берилишидан огоҳлантирган.
Яқин Шарқдаги сиёсий ҳарорат соат сайин кўтарилмоқда ва воқеалар ривожи қайси томонга қараб кетишини олдиндан айтиш қийин.
Дунё сиёсатидаги энг қайноқ жараёнлар, халқаро майдондаги муҳим геосиёсий ўзгаришлар ва энг ишончли хабарларни биз билан кузатиб боринг, азиз ўқувчилар!
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
