Олимлар Ердан 23 баравар оғир «мега-Ер»ни топди

Астрономлар Ердан 2,5 баравар катта, массаси эса қарийб 23,5 баравар юқори бўлган ғайриоддий зич экзосайёрани аниқлади. GJ 523b деб номланган ушбу осмон жисми «мега-Ер» тоифасига киритилмоқда. Унинг ғайриоддий хусусиятлари сайёралар қандай шаклланиши ҳақидаги мавжуд қарашларни қайта кўриб чиқиш заруратини юзага келтирмоқда. Бу ҳақда TRT Haber хабар берди.

Тадқиқот натижаларига кўра, GJ 523b тахминан 170 миллион йил аввал шаклланган нисбатан ёш юлдузлар тизимида жойлашган. Экзосайёра ўз юлдузи атрофидаги бир тўлиқ айланишини тахминан 18 кунда амалга оширади.

Сайёранинг радиуси Ерникидан 2,55 баравар катта бўлиб, зичлиги тахминан 7,8 грамм/куб сантиметрга тенг. Бу кўрсаткич унинг таркибида оғир ва зич моддалар, хусусан, тошли қатламлар катта улушни эгаллашини кўрсатади.

Олимларни ҳайратга солган сайёра

GJ 523b билан боғлиқ энг қизиқ жиҳат унинг катта массасига қарамай газ гигантига ўхшамаслигидир.

Олимларнинг тушунтиришича, бундай катта массага эга сайёра шаклланиш жараёнида одатда катта миқдорда водород ва гелий тўплаши керак. Бу эса унинг йирик газ гигантига айланишига олиб келиши мумкин.

Бироқ GJ 523b жуда зич бўлиб, асосан тошли тузилишга эга. Ҳозиргача унинг атрофида қалин газ қатлами мавжудлигини кўрсатувчи ишончли далиллар аниқланмаган.

Шу сабабли ушбу «мега-Ер» олимлар учун катта қизиқиш уйғотмоқда. Чунки сайёранинг ҳозирги ҳолати унинг қандай шароитда шакллангани ҳақида муҳим саволларни пайдо қилмоқда.

Сайёра атмосферасини қандай йўқотган?

Мутахассислар GJ 523b дастлаб қалин атмосферага эга бўлган бўлиши мумкинлигини тахмин қилмоқда. Кейинчалик турли космик жараёнлар таъсирида мазкур газ қатлами йўқолиб, унинг зич тошли қисми сақланиб қолган бўлиши эҳтимол қилинмоқда.

Яна бир тахминга кўра, сайёралар тизимининг дастлабки шаклланиш даврида улкан космик тўқнашув содир бўлган. Ана шу кучли тўқнашув натижасида сайёранинг газ қатламлари коинотга сочилиб кетган ва оқибатда зич, асосан тошдан иборат ядро қолган бўлиши мумкин.

Ҳозирча бу тахминларнинг қай бири тўғри эканини аниқ айтиш қийин. Шунинг учун олимлар GJ 523b ни янада чуқурроқ ўрганиш учун қўшимча кузатувларни давом эттирмоқда.

Тадқиқот ҳозирча тақриз жараёнида бўлиб, мутахассислар GJ 523b сингари «мега-Ер»лар қандай пайдо бўлгани ва нима сабабдан улар одатий газ гигантларига айланмаганини аниқлашга ҳаракат қилмоқда.