Пентагон 21 млрд долларлик шартнома тузди: АҚШ армиясида қурол танқислиги бошландими?

АҚШ Мудофаа вазирлиги (Пентагон) мамлакатнинг етакчи ҳарбий саноат гиганти — RTX Corp. корпорацияси (Raytheon шўъбаси) билан умумий қиймати 20,7 миллиард долларлик стратегик шартнома имзолади. Пентагоннинг расмий билдиришномасига кўра, беш йилга мўлжалланган (яна икки йилга узайтириш имконияти билан) мазкур йирик битим «ҳаво-ҳаво» синфидаги ракеталар, хусусан, замонавий AMRAAM ракеталарини ишлаб чиқариш ҳажмини қарийб икки баробарга оширишни кўзда тутади.

Америка оммавий ахборот воситаларининг таъкидлашича, ушбу қарор президент Дональд Трамп маъмурияти томонидан Эрон билан кечаётган қизғин ҳарбий ҳаракатлар оқибатида юзага келган қурол-яроғ тақчиллигини шошилинч бартараф этиш режаси доирасида қабул қилинди. Стратегик ва халқаро тадқиқотлар маркази (CSIS) маълумотларига кўра, АҚШ қуролли кучлари атиги икки ой ичида мавжуд Tomahawk қанотли ракеталарининг учдан бир қисмини (1 мингдан ортиқ) ва энг юқори классификацион Patriot тутиб олувчи ракеталарининг қарийб ярмини сарфлаб бўлган. Мавжуд захираларни тўлиқ қайта тиклаш учун эса камида 3 йилдан ортиқ вақт талаб этилади.

«20,7 млрд доллар, 1000 та сарфланган Tomahawk ва 3 йиллик бўшлиқ»: 5 та асосий факт

АҚШ ҳарбий саноатидаги захира инқирози ва янги мега-шартнома бўйича энг муҳим далиллар:

• 20,7 миллиард долларлик мега-келишув: Пентагон ва RTX (Raytheon) 5+2 йиллик муддатга «ҳаво-ҳаво» синфидаги AMRAAM ракеталари ишлаб чиқаришни 2 бараварга оширишга келишди;

• Эрондаги уруш оқибатида захиралар тугамоқда: Атиги 2 ойлик жангларда 1 мингдан зиёд Tomahawk ракеталари учирилиб, омборлардаги мавжуд захиранинг учдан бир қисми йўқ бўлди;

• Patriot тизимларининг ярми сарфланди: CSIS таҳлилий маркази маълумотига кўра, АҚШ ҳаво ҳужумидан ҳимоя тизимининг энг қимматбаҳо Patriot ракеталарининг қарийб 50 фоизи ишлатиб бўлинган;

• Ишлаб чиқариш суръати паст: Заводлар туну кун ишлаётган бўлса-да, The Wall Street Journal хабарига кўра, жорий йилда режалаштирилган йиллик 1000 талик мақсад ўрнига бор-йўғи 400 та Tomahawk ишлаб чиқарилади;

• Камида 3 йиллик қайта тиклаш муддати: Экспертлар Patriot, THAAD, SM-3, SM-6 ва AMRAAM захираларини тўлиқ тўлдириш учун 3 йил ва ундан кўпроқ муддат керак бўлишини очиқлади.

АҚШ ҳарбий саноати ва қурол захираларининг инқирозли ҳолати таснифи

Пентагон харидлари, сарфланган воситалар ва қайта тиклаш имкониятлари таҳлили:

Ҳарбий ва саноат экспертизаси: Нега дунёнинг энг қудратли армияси танқисликка дуч келди?

Ҳарбий таҳлилчилар, қуролланиш бўйича экспертлар ва логистика мутахассисларининг хулосалари:

• «Юқори аниқликдаги урушларнинг юқори бадали»: Замонавий урушларда юқори аниқликдаги қанотли ва зенит ракеталари бир неча ҳафта ичида минглаб дона сарфланади; бироқ бундай мураккаб қуролларни ишлаб чиқариш бир кечада амалга ошмайди — микрочиплар, оптика ва махсус ракета двигателлари глобал таъминот занжирига боғлиқ бўлиб, ойига ўнлаб дона яратилиши мумкин, холос;

• Саноат заифлиги ва «Трамп маъмуриятининг босими»: 20,7 миллиард ва 23 миллиард долларлик йирик молиявий маблағлар ажратилганига қарамай, заводларнинг ишлаб чиқариш қувватлари чекланган; RTX заводи Аризонада 24 соатлик иш тартибига ўтган бўлса ҳам, йилига бор-йўғи 400 та Tomahawk чиқара олиши АҚШ ҳарбий-саноат мажмуаси тинчлик даври рельсларидан уруш иқтисодиётига тўлиқ ўта олмаганини англатади;

• Глобал геосиёсий бўшлиқ хавфи: Эрондаги операцияларда захираларнинг кескин сарфланиши АҚШни бошқа минтақаларда, хусусан, Осиё-Тинч океани ва Тайвань атрофида стратегик жиҳатдан заифроқ қилиб қўйиши мумкин; чунки SM-6, Patriot ва AMRAAM каби тизимлар АҚШ ва унинг иттифоқчиларининг глобал ҳимоя қалқони ҳисобланади.

Сизнингча, АҚШ ҳарбий-саноат мажмуаси миллиардлаб долларлик шартномалар орқали захираларини қисқа вақтда тиклай оладими ёки бундай улкан қурол тақчиллиги Американинг глобал мавқеига таъсир ўтказадими? Эрон билан давом этаётган ҳарбий таранглик яна қанча давом этиши мумкин деб ҳисоблайсиз? Шахсий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва жаҳон хавфсизлигининг энг муҳим таҳлилини барча қизиқувчилар билан баҳам кўринг!