Зеленскийга босим кучайди: собиқ вазир Федоров уруш режасини сўрамоқда

Украинада урушни қандай ва қачон тугатиш масаласида ҳокимиятга нисбатан танқид кучаймоқда. Мамлакатнинг собиқ мудофаа вазири Михаил Федоров президент Владимир Зеленский маъмуриятида урушни якунлаш бўйича аниқ стратегия бор-йўқлигига шубҳа билдирди.

Федоровнинг баёноти яна бир муҳим масалани — Украинада сайловларга қайтиш заруратини ҳам кун тартибига олиб чиқди. Бироқ бу ташаббус мамлакат ичидагина эмас, халқаро майдонда ҳам баҳсларга сабаб бўлмоқда.

1. «Уруш қачон тугашини билмаймиз»

Михаил Федоров 24-телеканалга берган интервьюсида Украинада урушни якунлаш бўйича аниқ режа мавжудлигига ишончсизлигини билдирди.

Унинг таъкидлашича, ҳозир мамлакатда уруш стратегияси қандай эканини ҳамма ҳам тушунаётгани йўқ.

«Уруш қачон тугашини билмаймиз. Бугунги кунда уруш стратегияси, режаси қандайлигини ҳеч ким тушунмайди», — деди собиқ вазир.

Федоровнинг фикрича, Украина вазиятнинг ўз-ўзидан ўзгаришини кутиб ўтира олмайди. Мамлакат ҳамкорлари билан биргаликда аниқ ва амалий стратегияга эга бўлиши керак.

2. Нега собиқ вазир сайловларни талаб қилмоқда?

Федоровнинг иккинчи баёноти янада сиёсий тусга эга.

У Украинада тез орада сайловлар ўтказилиши кераклигини айтди.

Собиқ вазирнинг фикрича, мамлакат давлат институтларини «қайта юклаши» ва замонавий уруш ҳамда уни тугатиш йўлларини тушунадиган янги кадрларни жалб қилиши зарур.

Унинг таъкидлашича, бундай янгиланишга эришишнинг асосий йўли — демократик сиёсий циклга қайтиш.

3. Бу Зеленский учун нима англатади?

Федоровнинг баёнотларини фақат ҳарбий стратегияга доир танқид сифатида қабул қилиш қийин.

Чунки у бир вақтнинг ўзида икки масалани кўтармоқда:

• Украинада урушни якунлаш бўйича аниқ стратегия зарур;

• давлат институтлари ва сиёсий тизимни янгилаш учун сайловларга қайтиш керак.

Бу эса Зеленский ҳокимияти олдида урушдан ташқари яна бир сиёсий муаммо — уруш шароитида мамлакатни қандай бошқариш ва кейинги сиёсий легитимликни қандай таъминлаш масаласи турганини кўрсатади.

4. Сайлов масаласи нега шунчалик мураккаб?

Украинада давом этаётган уруш шароитида сайлов ўтказиш масаласи жуда баҳсли.

Фронтда миллионлаб фуқаролар ва ҳарбийлар бўлиши, мамлакатнинг айрим ҳудудлари Россия назоратида қолиши, хавфсизлик муаммолари ва кўплаб украиналикларнинг хорижда яшаши сайлов жараёнини ташкил этишни мураккаблаштиради.

Шунинг учун «сайлов ўтказиш керак» деган сиёсий талаб билан уни амалда хавфсиз ва адолатли тарзда ташкил этиш ўртасида катта фарқ бор.

5. Bloomberg бу ташаббусни қандай баҳолади?

Федоровнинг сайловлар ҳақидаги чақириқлари халқаро матбуотда ҳам муҳокама қилинди.

Bloomberg шарҳловчиси Марк Чемпион Украинада давом этаётган урушга қарамай сайлов ўтказиш талабига танқидий муносабат билдирди.

Унинг талқинига кўра, бундай жараён Россия президенти Владимир Путин учун манфаатли бўлиши мумкин.

Бу қараш сайловлар масаласида Украина олдида турган асосий дилеммани кўрсатади: демократик жараённи тиклаш зарурати бир томонда бўлса, уруш шароитида сиёсий беқарорлик ва ташқи аралашув хавфи иккинчи томонда турибди.

6. Асосий муаммо — урушнинг якуни ҳали ҳам ноаниқ

Федоровнинг баёнотидаги энг муҳим жиҳат, эҳтимол, сайловлар эмас, балки урушнинг келажаги ҳақидаги саволдир.

Украина учун асосий вазифа — ҳарбий ҳаракатларни қандай шартлар асосида тугатиш, иттифоқчиларнинг ёрдамини қандай сақлаб қолиш ва урушдан кейинги давлат тизимини қандай шакллантириш масалаларига жавоб топиш.

Урушнинг қачон тугаши номаълум бўлган бир пайтда, Киев учун сиёсий стратегия масаласи ҳам ҳарбий стратегия каби муҳим аҳамият касб этмоқда.

Хулоса: Киевда янги сиёсий баҳс бошланиши мумкин

Михаил Федоровнинг баёнотлари Украинада урушни давом эттириш ёки тугатиш масаласи билан бир қаторда, мамлакатнинг кейинги сиёсий йўналиши ҳақида ҳам жиддий баҳслар бошланиши мумкинлигини кўрсатмоқда.

Собиқ мудофаа вазири аниқ уруш стратегиясини ишлаб чиқиш ва демократик циклга қайтишни талаб қилмоқда.

Бироқ сайловлар масаласи Украина учун оддий сиёсий жараён эмас. У хавфсизлик, легитимлик, фронтдаги вазият ва Россия билан урушнинг давом этаётгани каби омилларга бевосита боғлиқ.

Шу сабабли Федоровнинг чақириқлари ҳозирча аниқ сиёсий қарордан кўра, Украинада урушдан кейинги давр ва мамлакат келажаги ҳақидаги баҳсларни янада кучайтирувчи сигнал сифатида кўриниши мумкин.

Сизнингча, давом этаётган уруш ва нотинч шароитда Украинада президентлик ва парламент сайловларининг ўтказилиши мамлакат мудофааси ва сиёсий барқарорлигига қандай таъсир кўрсатади?

Ўз таҳлилий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва Украинадаги муҳим сиёсий баҳслар тафсилотини дўстларингизга дарҳол улашинг!