БРИКС-2026: глобал савдо, янги молия ва мустақил йўлаклар

Ҳиндистон пойтахтидаги муаззам анжуманлар мажмуасида бўлиб ўтган БРИКС саммити якунлари бўйича кенг қамровли расмий баёнот қабул қилинди ва халқаро иқтисодий муносабатларнинг янги стратегик йўналишлари тасдиқланди. Дунё аҳолисининг салмоқли қисмини ва жаҳон савдосининг муҳим бўлагини ифода этувчи ушбу мулоқот майдонида асосий эътибор молиявий барқарорлик, муқобил логистика ва суверен тенглик тамойилларига қаратилди.

Музокаралар давомида халқаро савдода яккаҳокимликка асосланган қоидалардан кўп қутбли механизмларга ўтиш зарурлиги қайд этилди. Иштирокчи давлатлар сунъий чекловлар, бир томонлама протекционистик тарифлар ва халқаро қоидаларга зид бўлган иқтисодий санкциялар глобал бозорга зарар етказаётганини билдирдилар. Шу муносабат билан Бутунжаҳон Савдо Ташкилоти доирасида низоларни кўриб чиқиш механизмини тўлиқ тиклаш ва очиқ бозор қоидаларини ҳимоя қилиш зарурлиги илгари сурилди.

Молиявий мустақилликни таъминлаш масаласида умумий ягона пул бирлиги яратиш ғоясидан бутунлай воз кечилди. Бунинг ўрнига ўзаро ҳисоб-китобларда миллий валюталардан фойдаланиш амалиётини кенгайтириш ва тўловларни тезлаштирувчи мустақил рақамли тизимларни интеграция қилиш бўйича келишувга эришилди. Бундай ёндашув ташқи савдода воситачилар ва учинчи томон босимига боғлиқликни камайтиришга, трансчегаравий молиявий хавфларни пасайтиришга қаратилган.

Саммитда денгизга тўғридан-тўғри чиқиш имконияти чекланган давлатларнинг транспорт муаммолари ҳам кенг муҳокама этилди. Жанубий Осиё йўналишидаги муқобил транспорт коридорларини ривожлантириш, портлар ва логистика тармоқларини боғловчи инфратузилмани мустаҳкамлаш устувор вазифа сифатида белгиланди. Бу ташаббуслар Марказий Осиё ва Ўзбекистон каби қитъа ичкарисидаги минтақаларнинг жаҳон денгиз йўлларига, хусусан Ҳиндистон ва қўшни бозорларга эркин чиқиши учун янги амалий имкониятлар яратади.

Шунингдек, технологик ва саноат хавфсизлиги соҳасида муҳим минераллар бозорини сиёсий таъсирлардан ҳимоя қилиш, яшил энергияга ўтишда барча мамлакатлар учун тенг шароитлар яратиш ҳамда рақамли стартапларни қўллаб-қувватлаш бўйича кўп томонлама ҳамкорлик механизмлари тасдиқланди.

Халқаро тузилмалар, жумладан Бирлашган Миллатлар Ташкилоти ва молия институтлари бугунги замон талабларига мослаштирилиши, уларда ривожланаётган давлатлар овози кўпайтирилиши шартлиги алоҳида таъкидланди. Ню-Деҳлида эришилган натижалар глобал тараққиёт энди бир томонлама кўрсатмалар эмас, балки суверен манфаатлар ва ўзаро манфаатли прагматик ҳамкорлик асосида ривожланишини кўрсатмоқда.