Пекин ва Вашингтон келишди: АҚШ ва Хитой 60 млрд долларлик божларни бекор қилади

Си Сзинпин Вашингтонда Дональд Трампнинг қўлини сиқмоқда, 2026 йил 25 сентябрь Фото: Bloomberg

Дунёнинг икки йирик иқтисодий гиганти — АҚШ ва Хитой савдо урушидаги кескинликни юмшатиш йўлида муҳим тарихий қадамни ташлади. «Reuters» агентлигининг хабар беришича, икки давлат умумий қиймати 60 миллиард долларлик товарлар учун ўзаро божхона тўловларини пасайтириш бўйича расмий келишувга эришди. АҚШ савдо вакили Жеймисон Гриннинг маълум қилишича, томонларнинг ҳар бири 30 миллиард долларлик маҳсулотлар бўйича чекловларни енгиллаштиришни ўз зиммасига олган.

Ушбу муҳим қарор ва савдо сулҳининг 2027 йил 10 январгача узайтирилиши АҚШ президенти Дональд Трамп ва Хитой раҳбари Си Цзиньпиннинг Вашингтондаги саммитининг асосий натижаси бўлди. Келишув рўйхатидан Американинг қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари, косметика ва тиббиёт буюмларидан тортиб, Хитойнинг маиший техникалари, ўйинчоқлари ва байрам жиҳозларигача бўлган кенг турдаги товарлар жой олган бўлса-да, стратегик аҳамиятга эга бўлган суюлтирилган табиий газ (СТГ) ва нефть рўйхатга киритилмади.

«60 миллиардлик савдо, нефтсиз сулҳ ва Трамп–Си битими»: Музокараларнинг 5 та асосий нуқтаси

Пекин ва Вашингтон ўртасидаги савдо битими бўйича энг муҳим расмий далиллар:

• Ҳар томондан 30 миллиард долларлик енгиллик: Иккала давлат жами 60 миллиард долларлик маҳсулотларга ўзаро божларни сезиларли пасайтиради;

• АҚШ агросаноати учун 17 миллиард долларлик бозор: Хитой Америкадан жўхори, буғдой, гўшт, сут ва ёғ маҳсулотлари импортига қўйилган божларни камайтиради;

• Хитойнинг маиший маҳсулотлари ва ўйинчоқлари: АҚШга кирувчи кичик техникалар (тостерлар, қаҳва машиналари), болалар ўриндиқлари, идиш-товоқ ва арча чироқлари бождан озод бўлади;

• Нефть ва газ чекловлари сақлаб қолинди: Энергетика соҳасининг стратегик ресурслари — суюлтирилган газ (СТГ) ва хом нефть божлар камайтириладиган рўйхатга киритилмади;

• Сулҳ муддати узайтирилди ва кўмир келишуви: Савдо бўйича вақтинчалик сулҳ 2027 йил 10 январгача чўзилди; шунингдек, Хитой 2027–2028 йилларда АҚШдан 10 миллион тонна кўмир харид қилишга рози бўлди.

АҚШ ва Хитой савдо сулҳи бўйича ўзаро имтиёзлар таснифи

Томонлар божларини қисқартириши белгиланган маҳсулот гуруҳлари ва шартлар жадвали:

Иқтисодий ва геосиёсий экспертиза: Нега Вашингтон ва Пекин нефтсиз келишувни танлади?

Халқаро савдо таҳлилчилари, иқтисодчилар ва сиёсатшуносларнинг хулосалари:

• «Истеъмол саватчаси манфаати ва инфляция босими»: АҚШда ҳам, Хитойда ҳам нархлар ўсиши ва фуқароларнинг харид қобилияти асосий ижтимоий масала бўлиб турибди; кундалик маиший буюмлар, арзон кийим-кечак ва асосий озиқ-овқат турларига божларни тушириш иккала мамлакат ички бозорларидаги инфляция босимини пасайтиришга қаратилган прагматик қадамдир;

• Нефть ва газ — геосиёсий назорат қуроли: Энергоресурсларнинг (нефть ва газ) божлар рўйхатига киритилмагани Пекин ва Вашингтоннинг энергетика масаласида бир-бирига тўлиқ боғланиб қолишни истамаётганидан далолат беради; АҚШ ўз хомашёсини сақлаб қолиш ёки бошқа шерикларга йўналтиришни афзал кўрмоқда, Хитой эса энергия манбаларини диверсификация қилиш сиёсатини давом эттирмоқда;

• «10 январгача олинган тайм-аут»: Савдо сулҳининг узайтирилиши томонларга глобал бозорлар беқарорлигини жиловлаш учун вақт беради; бироқ технологик сектордаги рақобат ва микрочиплар устидаги чекловлар ечилмас экан, савдо муносабатларидаги тўлиқ барқарорлик ҳақида гапиришга ҳали эрта.

Сизнингча, АҚШ ва Хитой ўртасидаги ушбу 60 миллиард долларлик янги савдо келишуви жаҳон иқтисодиётига узоқ кутилган хотиржамлик олиб кела оладими ёки энергетика ва технология бўйича зиддиятлар янги савдо урушига туртки берадими? Икки йирик давлатнинг бундай келишувлари Марказий Осиё ва Ўзбекистон бозорларига қандай таъсир кўрсатади деб ҳисоблайсиз? Шахсий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва жаҳон савдосидаги ушбу муҳим бурилиш таҳлилини дўстларингиз билан баҳам кўринг!