Болаларга нисбатан зўравонлик учун жазо кучайтирилиши кутилмоқда

Ўзбекистонда болаларни зўравонликнинг турли шаклларидан ҳимоя қилиш бўйича қонунчилик янада кучайтирилиши мумкин. Бунинг учун Жиноят, Жиноят-процессуал, Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекслар ҳамда қатор қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритишни назарда тутувчи қонун лойиҳаси Олий Мажлис Қонунчилик палатасига киритилди.

Ҳужжат 29 сентябрь куни қуйи палатаның навбатдаги мажлисида кўриб чиқилиши режалаштирилган.

Қонун лойиҳаси нимани ўзгартириши мумкин?

Янги ташаббуснинг асосий мақсади — болаларга нисбатан зўравонлик ҳолатлари учун жавобгарлик чораларини кучайтириш ва уларни ҳимоя қилишнинг ҳуқуқий механизмларини янада такомиллаштириш.

Лойиҳа билан бир вақтнинг ўзида бир нечта муҳим кодексларга ўзгартириш киритиш таклиф этилмоқда. Бу эса масаланинг фақат жазо чоралари билан чекланиб қолмасдан, зўравонлик ҳолатларини аниқлаш, тергов қилиш ва боланинг ҳуқуқларини ҳимоялаш жараёнларини ҳам қамраб олишини англатади.

Боланинг хавфсизлиги устувор йўналишга айланмоқда

Ўзбекистонда болаларни зўравонликдан ҳимоя қилиш бўйича алоҳида ҳуқуқий база аллақачон шакллантирилган.

2024 йил 14 ноябрда «Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш тўғрисида»ги қонун қабул қилинган. Унда болаларни зўравонликнинг турли шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги муносабатлар тартибга солинган.

Шунингдек, 2025 йил декабрида 2026–2030 йилларга мўлжалланган Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш стратегияси тасдиқланган.

Стратегияда зўравонлик ҳолатларини эрта аниқлаш, профилактикани кучайтириш, жабрланган болаларга ҳуқуқий, психологик ва ижтимоий ёрдам кўрсатиш каби йўналишлар белгиланган.

Зўравонлик ҳолатини яширишга ҳам эътибор кучайтирилади

Стратегияни амалга ошириш бўйича чора-тадбирлар дастурида ҳам болаларни ҳимоя қилиш механизмларини кучайтиришга қаратилган бир қатор қонунчилик ташаббуслари белгиланган.

Жумладан, болаларга нисбатан зўравонлик ҳолатларини аниқлаган айрим ташкилотлар ходимлари бу ҳақда хабар бермагани учун маъмурий жавобгарлик белгилаш, жабрланган болаларга давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш ва процессуал ҳаракатларда боланинг манфаатларини ҳимоя қилиш механизмларини кучайтириш таклиф этилган.

Шу билан бирга, зўравонликдан жабрланган ёки унга гувоҳ бўлган болалар билан ишлашда уларнинг қайта руҳий жароҳат олиш хавфини камайтиришга қаратилган ёндашувлар ҳам назарда тутилган.

Энди навбат — қонун лойиҳасининг муҳокамасига

Қонун лойиҳаси ҳозирча таклиф босқичида. У 29 сентябрь куни Олий Мажлис Қонунчилик палатасининг навбатдаги мажлисида кўриб чиқилиши белгиланган.

Демак, ҳужжатнинг якуний мазмуни ва ундаги нормалар кейинги муҳокамалар жараёнида ўзгариши мумкин.

Бироқ ташаббуснинг умумий йўналиши аниқ: болаларга нисбатан зўравонлик ҳолатларига ҳуқуқий муносабатни кучайтириш, жабрланган боланинг манфаатларини ҳимоя қилиш ва бундай ҳолатларнинг олдини олиш механизмларини такомиллаштириш.

Бола хавфсизлиги масаласида асосий мақсад фақат жазони кучайтириш эмас, зўравонликнинг олдини олиш ва жабрланган болани ишончли ҳимоя қилиш механизмларини мустаҳкамлашдан иборат.

Шу сабабли 29 сентябрдаги муҳокама нафақат ҳуқуқий нормалар, балки болаларнинг хавфсизлиги ва ҳуқуқларини таъминлашга қаратилган тизимнинг кейинги босқичи нуқтаи назаридан ҳам муҳим аҳамият касб этади.