АҚШнинг Теннесси штатида 200 йилдан ортиқ вақтдан кейин аёл қатл этилади

АҚШнинг Теннесси штатида 30 сентябрь куни Криста Пайкнинг ўлим жазосини ижро этиш режалаштирилган. Агар жазо амалга оширилса, у штат тарихида 200 йилдан ортиқ вақт ичида қатл этилган биринчи аёл бўлади.

Ҳозир 50 ёшда бўлган Пайк 1995 йилда, 18 ёшида, ҳамкурсини ўлдиришда айбланган ва кейинчалик ўлим жазосига ҳукм қилинган. Унинг иши орадан қарийб уч ўн йил ўтиб яна жамоатчилик эътиборига тушди.

Губернатор Билл Ли 28 сентябрь куни Пайкнинг жазосини енгиллаштириш ҳақидаги илтимосини рад этди. Шу билан унинг 30 сентябрга белгиланган қатли амалга оширилиши учун ҳуқуқий жараён давом этмоқда.

У 18 ёшида ўлим жазосига ҳукм қилинган

Пайк 1995 йилда Ноксвилл шаҳридаги Job Corps дастурида бирга ўқиган 19 ёшли Коллин Слеммернинг ўлими бўйича жавобгарликка тортилган.

Ушбу иш бўйича Пайк 1996 йилда биринчи даражали қотилликда айбдор деб топилиб, ўлим жазосига ҳукм қилинган. Унинг ўша пайтдаги йигити ҳам ишда судланган, аммо у жиноят содир этилган вақтда 17 ёшда бўлгани сабабли ўлим жазосига ҳукм қилинмаган.

Пайк эса замонавий АҚШда ўлим жазосига ҳукм қилинган энг ёш аёллардан бири сифатида тарихда қолган.

Адвокатлар жазони енгиллаштиришни сўради

Пайкнинг ҳимоячилари губернаторга юборган кечирим сўровида унинг болалик йилларида жинсий зўравонлик ва бошқа оғир ҳолатларга дуч келганини, шунингдек, руҳий саломатлиги билан боғлиқ муаммолар мавжуд бўлганини таъкидлаган.

Адвокатлар Пайкнинг 18 ёшидаги ҳолати билан ҳозирги 50 ёшли шахс ўртасида фарқ борлигини билдириб, ўлим жазосини умрбод қамоқ жазосига алмаштиришни сўраган. Кечирим сўровида унинг қамоқда даволангани ва қилмиши учун пушаймон экани ҳақидаги маълумотлар ҳам келтирилган.

Губернатор қарорини ўзгартирмади

Теннесси губернатори Билл Ли Пайкнинг кечирим сўровини кўриб чиққач, давлат томонидан белгиланган жазони сақлаб қолишини билдирган.

Шу қарордан кейин Пайкнинг ҳимоячилари унинг қатлини тўхтатиш учун қолган ҳуқуқий имкониятлардан фойдаланишини маълум қилган.

Теннесси Олий суди эса 2025 йилда қатл санасини 2026 йил 30 сентябрга белгилаган. Суд ҳужжатида жазони ижро этиш учун ҳуқуқий тўсиқ мавжуд эмаслиги қайд этилган.

Нега бу иш алоҳида эътиборда?

Пайкнинг иши нафақат жиноят содир этилган пайтда унинг ёши, балки ўлим жазосининг қўлланилиши, болаликдаги оғир травмалар ва инсоннинг йиллар давомида ўзгариши ҳақидаги ҳуқуқий баҳсларни ҳам кун тартибига олиб чиқди.

Айни пайтда марҳума Коллин Слеммернинг онаси қатл амалга оширилишини қўллаб-қувватламоқда. У ўттиз йилга яқин вақт давомида қизи учун адолат қарор топишини кутиб келганини билдирган.

Шунинг учун иш атрофида икки хил нуқтаи назар мавжуд: Пайкнинг ҳимоячилари унинг ёши ва болаликдаги оғир кечмишини жазони енгиллаштириш учун муҳим омил сифатида кўрсатмоқда, жабрланувчининг оиласи эса суд томонидан белгиланган жазонинг ижро этилишини кутмоқда.

30 сентябрь — ҳал қилувчи сана

Ҳозирги режага кўра, Криста Пайкнинг ўлим жазоси 2026 йил 30 сентябрь куни ижро этилиши белгиланган. Агар ижро амалга оширилса, бу Теннессида 200 йилдан ортиқ вақт ичида аёлга нисбатан ўлим жазосининг биринчи марта ижро этилиши бўлади.

Қарийб 30 йил давом этган бу иш шу тариқа яна бир бор АҚШдаги ўлим жазоси, кечирим бериш ваколати ва жиноят содир этилган пайтдаги ёш каби мураккаб ҳуқуқий масалаларни жамоатчилик муҳокамаси марказига олиб чиқди.