«Қанийди тишларим бўлганида»: бир аёлнинг гапи Соннет Элерсни ноодатий ихтиро яратишга ундади

Жанубий африкалик шифокор Соннет Элерс бир аёлнинг айтган гапидан таъсирланиб, зўравонликдан ҳимояланишга мўлжалланган ноодатий қурилма яратди. Rape-aXe деб номланган мослама аёллар учун мўлжалланган бўлиб, унинг ички қисмида тажовузкорни ушлаб қолишга мўлжалланган майда илгаклар жойлашган.

Элерснинг айтишича, у 20 ёшида тиббий тадқиқотчи бўлиб ишлаган пайтда зўрланган аёлга ёрдам берган. Жабрланувчи унга «Қанийди у ерда тишларим бўлганида эди», деган. Бу гап Элерснинг ёдида қолиб, у келажакда шундай вазиятга тушган аёлларга ёрдам берадиган восита яратишга ваъда берган.

Орадан қарийб 40 йил ўтиб, Элерс Rape-aXe қурилмасини яратган. У мосламани ишлаб чиқиш ва лойиҳани бошлаш учун уйи ва машинасини сотганини айтган.

Қурилма аёллар учун мўлжалланган махсус ҳимоя воситаси бўлиб, тампон каби тана ичига киритилади. Унинг ички қисмидаги илгаклар мажбуран жинсий алоқа қилишга уриниш вақтида тажовузкорнинг жинсий аъзосига илиниб қолиши кўзда тутилган. Элерснинг таъкидлашича, бу тажовузкорни кучли оғриқ сабаб тўхтатиб, жабрланувчига қочиш учун вақт бериши ва кейинчалик уни тиббий муассасада аниқлашга ёрдам бериши керак.

Элерс қурилма терига шикаст етказмаслигини айтган. Унинг таърифига кўра, мослама илиниб қолгач, уни фақат тиббиёт ходими олиб ташлаши керак бўлган. Шу орқали ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга тажовузкорни аниқлаш ва қўлга олиш имконияти яратилиши режалаштирилган.

Бироқ Rape-aXe яратилганидан кейин кескин баҳсларга сабаб бўлган. Танқидчилар қурилма тажовузкорни янада тажовузкор ҳолатга келтириши, жабрланувчининг ўзини қўшимча хавф остида қолдириши ёки аёлларда хавфсизлик борасида нотўғри тасаввур уйғотиши мумкинлигини таъкидлаган. Айримлар уни «ўрта асрларча» ёндашув деб атаган.

Элерс эса танқидларга жавобан: «Ўрта асрларча хатти-ҳаракат ўрта асрларча оқибатга лойиқ», деган фикрни билдирган.