Марсда тонг қандай кўриниши илк бор табиий рангда намойиш этилди

© NASA / JPL-Caltech

АҚШ Миллий аэронавтика ва коинот бошқармасининг (NASA) машҳур Curiosity марсоходи Қизил сайёрадан навбатдаги ноёб илмий тасвирларни тақдим этди. Аппарат шамол эрозияси туфайли минглаб йиллар давомида сайқалланган ғайриоддий тоғ жинслари — ярдангларни эрталабки қуёш нурлари остида суратга олишга муваффақ бўлди.

Одатда Ерга юбориладиган Марс суратлари инсон кўзига мослаштирилиб, оқ ранг балансига тузатиш киритилади. Бироқ бу сафар олти кадрдан йиғилган панорама ҳеч қандай рангли ишловларсиз, ўз ҳолича эълон қилинди ва коинот ихлосмандларига Қизил сайёра тонгини ўз кўзлари билан кўриш имконини берди.

Тонгги панорама ва 4982-«сол»: Тасвир қандай олинди?

Curiosity миссияси давомидаги навбатдаги муҳим визуал натижа бир нечта ўзига хос хусусиятларга эга:

• Табиий ранглар уйғунлиги: Панораманинг олд қисмида совуқроқ кўкимтир туслар ажралиб турса, уфқ четидаги ярданглар қояси ёрқин эрталабки нурлар билан ёритилган;

• Mastcam камераси маҳорати: Тасвирлар марсоходнинг 4982-марсиан кунида (Марсда бир сутка «сол» деб аталади) асосий Mastcam камераси орқали суратга олиниб, Ердаги мутахассислар томонидан яхлит панорама ҳолига келтирилди;

• 16 километрга чўзилган сирли ҳудуд: Суратга олинган ярданглар қатлами баландлиги 5 километр бўлган муаззам Шарп тоғининг шимоли-ғарбий қисми бўйлаб қарийб 16 километрга чўзилган.

Марсоходлар орасида мутлақ рекорд: 1 километрлик юксалиш

Curiosity аппарати нафақат тасвирлар олиш, балки техник ҳаракат бўйича ҳам тарихий маррани забт этди:

• Тарихий баландлик: Марсоход 2014 йилдан бери Шарп тоғи ёнбағирлари бўйлаб юқорига кўтарилиб келмоқда ва яқинда унинг тик баландлик бўйича кўтарилиши роппа-роса 1 километрга (1000 метр) етди;

• Марс рекорди: Бу натижа инсоният томонидан Қизил сайёрага юборилган барча марсоходлар орасида вертикал кўтарилиш бўйича қайд этилган энг катта кўрсаткич сифатида тарихга кирди.

Миллиард йил аввалги сув оқимлари ва 2027 йилги режалар

Шарп тоғининг ҳар бир қатлами Марснинг геологик ўтмишини очиб берувчи «китоб саҳифалари»га ўхшайди:

• Кўллар ва қуриб қолган сувлар: Олимлар қатламларни ўрганиш орқали бу ерда миллиардлаб йиллар муқаддам чучук сувли кўллар ва дарё оқимлари мавжуд бўлганини исботлашган. Вақт ўтиши билан сув қуриб, ортидан қалин туз минераллари қолган;

• Шамол меъморчилиги: Янги чўкиндилар тўпланиши тўхтагач, тинимсиз эсган кучли марсиан шамоллари юмшоқ жинсларни емириб, бугун биз кўриб турган сирли ярданглар қиёфасини шакллантирган;

• Келгуси манзил: Ҳозирда бешинчи узайтирилган миссиясининг иккинчи йилини ўтаётган Curiosity сульфат ва карбонат минералларига бой ҳудудлар бўйлаб силжимоқда. Олимлар марсоход 2027 йилда ярданглар этагига бевосита етиб бориши ва робот қўли ёрдамида тошлар таркибини яқиндан таҳлил қилишини кутмоқда.

Марс сатҳида олиб борилаётган бундай тадқиқотлар инсониятнинг ушбу сирли сайёрага бўлажак бошқариладиган илк парвозлари учун бебаҳо пойдевор бўлиб хизмат қилмоқда.