Саҳрои Кабир чўлидан топилган 4,1 миллиард йиллик метеорит Қизил сайёра сирини очмоқда

Африканинг Саҳрои Кабир чўли бағридан топилган Марс тоши коинот ва Қизил сайёра тарихи бўйича тасаввурларни тубдан ўзгартириб юборди. Олимлар томонидан олиб борилган чуқур таҳлиллар натижасида Teghaza 001 деб номланган ушбу ноёб метеоритнинг ёши қарийб 4,1 миллиард йилга тенг экани илмий жиҳатдан тўлиқ исботланди.

Халқаро тадқиқотчилар ва астробиологлар ушбу топилмани Марснинг пайдо бўлиши ва эволюциясини ўрганишда энг ноёб манба — Қизил сайёранинг «Розетта тоши» деб атамоқда.

Топилма ҳақида нималар маълум? (Фактлар ва таркиб)

Метеорит ва унинг илмий таснифи бўйича муҳим жиҳатлар қуйидагилардан иборат:

• Қаерда ва қачон топилган: 2022 йилда Мали давлати ҳудудига тўғри келувчи Саҳрои Кабир чўли ҳудудидан йиғиб олинган;

• Тузилиши ва ҳажми: Метеорит жами саккизта алоҳида бўлакдан ташкил топган бўлиб, уларнинг энг йириги одам мушти катталигида;

• Ёши қандай аниқланди?: Олимлар тош таркибидаги циркон кристалларида сақланиб қолган уран ва қўрғошин изотопларини радиологик текширувдан ўтказиб, унинг ёши 4,1 миллиард йил эканини аниқлади;

• Минерал бойлиги: Тош минерал жиҳатдан вулқон жинслари ва кристалл бирикмаларидан иборат бўлиб, у сайёранинг энг қадимги қаъридан ажралиб чиққанини англатади.

Олимлар ва NASA хулосаси: Қадимги Марсда нималар юз берган?

Тадқиқот натижалари Марс геологияси ва биосфераси бўйича инқилобий хулосаларни илгари сурмоқда:

• Суюқ сув таъсири: Лаборатория таҳлиллари тош 4,1 миллиард йил муқаддам тўғридан-тўғри суюқ сув таъсирида чуқур кимёвий ўзгаришларга учраганини яққол кўрсатди;

• Ҳаёт учун потенциал шароит: NASA вакилларининг билдиришича, мазкур факт қадимда Марсда фаол сув айланиши ва микроорганизмлар яшаши учун мос келувчи потенциал муҳит бўлгани ҳақидаги илмий тахминларни жиддий равишда мустаҳкамлайди;

• Бироқ ҳаётнинг тўғридан-тўғри исботи эмас: Мутахассислар ушбу кашфиёт Марсда сув муҳити бўлганини исботласа-да, у ерда аниқ биотик ҳаёт мавжуд бўлганини тўғридан-тўғри тасдиқловчи якуний далил эмаслигини, лекин изланишларни тубдан янги босқичга олиб чиқишини таъкидлади.